Η Περιπατητική Σχολή του Αριστοτέλη

Η Περιπατητική Σχολή του Αριστοτέλη
Η Περιπατητική Σχολή του Αριστοτέλη | Πηγή: https://www.georgecharalampidis.gr

Η Περιπατητική Σχολή του Αριστοτέλη, γνωστή και ως «Λύκειον», βρισκόταν κοντά στο ιερό του Λυκείου Απόλλωνος στην Αθήνα, κοντά στον ποταμό Ιλισό, σε έναν όμορφο και γαλήνιο φυσικό χώρο. Η σχολή ιδρύθηκε από τον Αριστοτέλη στην Αθήνα το 335 π.Χ. Ήταν ένα ιδιωτικό ίδρυμα, το οποίο το κράτος δεν διηύθυνε, ούτε επέβλεπε και το οποίο προσέφερε επιστημονική και φιλοσοφική εκπαίδευση υψηλού επιπέδου. Ονομάστηκε έτσι λόγω της συνήθειας του Αριστοτέλη και των μαθητών του να συζητούν και να διδάσκονται ενώ περπατούσαν στους υπαίθριους χώρους του σχολείου. Η Περιπατητική Σχολή του Αριστοτέλη περιλάμβανε κήπους, άλση και σκεπαστές στοές. Ήταν ένα ήρεμο και ευχάριστο περιβάλλον, που ενθάρρυνε τους μαθητές να περπατούν και να συζητούν ταυτόχρονα, αναδεικνύοντας, έτσι, τη σημασία της κίνησης και της φυσικής δραστηριότητας στη διανοητική διαδικασία.

Δομή και Οργάνωση της Περιπατητικής Σχολής

Η Περιπατητική Σχολή του Αριστοτέλη οργανώθηκε στα πρότυπα της Πλατωνικής Ακαδημίας. Λειτουργούσε υπό την προστασία των Μουσών. Τα μαθήματα για τους προχωρημένους μαθητές πραγματοποιούνταν το πρωί («εωθινός περίπατος») και για τους αρχάριους το απόγευμα («περί το δειλινόν»). Η πρωινή διδασκαλία ήταν πιο προχωρημένη με καθαρά φιλοσοφικό χαρακτήρα («ακροαματική») και αφορούσε τους αφοσιωμένους μαθητές. Αντίθετα, η απογευματινή ήταν «ρητορική» και «εξωτερική», δηλαδή πιο γενική και ανοικτή στο ευρύτερο κοινό. Στην κοινότητα μπορούσε να συμμετάσχει όποιος ήθελε χωρίς ηλικιακές και ταξικές διακρίσεις. Μοναδική προϋπόθεση, όμως, ήταν ο υποψήφιος να είχε λάβει βασική εκπαίδευση και να διέθετε «σχόλη», δηλαδή την ελευθερία από τις ενασχολήσεις που είναι απαραίτητες προκειμένου κάποιος να ζήσει. Επομένως, έπρεπε να είναι σχετικά ευκατάστατος ώστε να διαθέτει τον απαιτούμενο χρόνο για τις σπουδές. Οι δάσκαλοι δεν απαιτούσαν χρήματα για τα μαθήματα και, κατά πάσα πιθανότητα, οι οικονομικοί πόροι της σχόλης αντλούνταν από την προσωπική περιουσία του σχολάρχη και από τις δωρεές των «μαικήνων» και των ίδιων των Περιπατητικών. Ακόμα, στο Λύκειο, οι Αθηναίοι πολίτες και έφηβοι εξασκούνταν, εκπληρώνοντας τα στρατιωτικά τους καθήκοντα. Ο χώρος περιλάμβανε  γυμναστήρια και άλλες εγκαταστάσεις, που χρησιμοποιούνταν για την εκπαίδευση των νέων σε πολεμικές τέχνες και στρατιωτικές δεξιότητες. Το γεγονός αυτό, όπως καταλαβαίνουμε, καθιστούσε το Λύκειο όχι μόνο έναν χώρο πνευματικής ανάπτυξης, αλλά και έναν κεντρικό κόμβο για τη σωματική και στρατιωτική προετοιμασία των Αθηναίων. Ο Αριστοτέλης, ο κορυφαίος φιλόσοφος και πολυεπιστήμων, δίδαξε εδώ έως το 323 π.Χ. Τη χρονιά αυτή αποσύρθηκε στη Χαλκίδα, αφού κατηγορήθηκε για φιλομακεδονικά φρονήματα και ασέβεια μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Τέλος, η σχολή διέθετε πλούσια βιβλιοθήκη με πολλά έργα του Αριστοτέλη και άλλων φιλοσόφων, αποτελώντας σημαντικό κέντρο γνώσης και έρευνας, προσφέροντας ευρύ φάσμα μαθημάτων  και καλύπτοντας ποικίλα επιστημονικά και διανοητικά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε επίσης  Τι εστί αρχαία κωμωδία;

Μέθοδοι Διδασκαλίας της Περιπατητικής Σχολής

Η Περιπατητική Σχολή του Αριστοτέλη προωθούσε την ενεργή συμμετοχή των μαθητών, την ανάπτυξη κριτικής σκέψης αλλά και την ελευθερία σκέψης. Η διδασκαλία με συζητήσεις κατά τη διάρκεια του περιπάτου ήταν ένας βασικός τρόπος διδασκαλίας που ενσωματώθηκε στη λειτουργία της σχολής. Μέρος των σπουδών ήταν οι διαλέξεις και οι συζητήσεις πάνω σε διάφορα θέματα, όπως η φιλοσοφία, η λογική, η φυσική, η μεταφυσική, η ηθική, η πολιτική, η ρητορική, η ποιητική, και η βιολογία. Οι μαθητές δεν ήταν παθητικοί ακροατές, αλλά συμμετείχαν ενεργά στη συζήτηση, κάνοντας ερωτήσεις και ανταλλάσσοντας ιδέες με τον δάσκαλο και τους συμμαθητές τους.  Οι Περιπατητικοί απολάμβαναν πλήρη πνευματική ελευθερία και μπορούσαν να διερευνούν ελεύθερα διάφορα φιλοσοφικά ζητήματα χωρίς να περιορίζονται από δόγματα και απόψεις μιας αυθεντίας τις οποίες έπρεπε να αποδεχτούν άκριτα. Είχαν, λοιπόν, το δικαίωμα και, μάλιστα, ενθαρρύνονταν να αμφισβητήσουν, να κρίνουν, ή να εκφράσουν γνώμες αντίθετες με αυτές του επικεφαλής της σχολής. Πάντως, οι συζητήσεις στο πλαίσιο του Λυκείου δεν έφταναν ποτέ σε τόσο ριζοσπαστικό επίπεδο όσο οι συζητήσεις στην Πλατωνική Ακαδημία. Οι μαθητές της σχολής εργάζονταν συχνά σε ομάδες για να διεξάγουν έρευνες και να ανταλλάσσουν ιδέες.

Η Περιπατητική Σχολή του Αριστοτέλη, επίσης, λειτουργούσε και ως ένα δυναμικό κέντρο έρευνας και καινοτομίας, όπου η γνώση παραγόταν και διαδιδόταν μέσα από τη συνεργασία και την ακαδημαϊκή αλληλεπίδραση. Δινόταν, δηλαδή, ιδιαίτερη έμφαση στην πρακτική παρατήρηση και την εμπειρική έρευνα.  Άλλωστε, ο Αριστοτέλης είναι γνωστό ότι διεξήγε εκτεταμένες έρευνες στη βιολογία, τη ζωολογία, τη μετεωρολογία και άλλες φυσικές επιστήμες. Οι μαθητές, λοιπόν, συμμετείχαν ενεργά σε αυτές τις έρευνες, συλλέγοντας δεδομένα, κάνοντας παρατηρήσεις και πειράματα, και αναπτύσσοντας νέες θεωρίες. Η ανταλλαγή ιδεών και η συνεργασία ενίσχυαν την αναζήτηση της γνώσης. Οι μαθητές μάθαιναν να αμφισβητούν και να εξετάζουν κριτικά τις δικές τους απόψεις αλλά και των άλλων, προωθώντας έτσι τη φιλοσοφική και επιστημονική πρόοδο.

Διαβάστε επίσης  Καλλονή Λέσβου: Σταυροδρόμι ιστορίας και πολιτισμού

Συνδυασμός μεθόδων διδασκαλίας:

Η συνήθεια του Αριστοτέλη να συζητάει περπατώντας με τους φίλους και μαθητές του είναι μια δημοφιλής εικόνα της φιλοσοφικής του μεθόδου. Όμως, υπάρχουν επιχειρήματα που αντιστρατεύονται αυτή την άποψη και υποστηρίζουν ότι η διδασκαλία του περιλάμβανε και σταθερούς χώρους για πιο εξειδικευμένη διδασκαλία. Για παράδειγμα, τα ακροαματικά έργα του Αριστοτέλη, δηλαδή τα έργα που προορίζονταν για διδασκαλία και συζήτηση, υποδεικνύουν τη χρήση εξειδικευμένων εργαλείων, όπως ανατομικά τραπέζια, γεωγραφικούς και αστρονομικούς χάρτες, διαγράμματα και πίνακες. Αυτά τα εργαλεία θα ήταν δύσκολο να χρησιμοποιηθούν κατά τη διάρκεια περιπάτων. Αντίθετα, απαιτούσαν έναν σταθερό χώρο, όπου οι μαθητές μπορούσαν να καθίσουν, να παρακολουθήσουν και να συμμετέχουν σε πιο συγκροτημένες και δομημένες διαλέξεις ή και σε πειραματικές επιδείξεις.

Σημαντικότερα έργα του Αριστοτέλη

Ο Αριστοτέλης και οι μαθητές του συνέβαλαν σημαντικά στη θεμελίωση πολλών επιστημονικών και φιλοσοφικών πεδίων. Τα χρόνια του Λυκείου ο Αριστοτέλης επιδόθηκε σε έναν διδακτικό και επιστημονικό οργασμό δημιουργίας συγγράφοντας περίπου 400 συγγράμματα. Μετά τον θάνατο του Αριστοτέλη, σχολάρχης έγινε ο καλύτερος μαθητής του και φίλος του, ο Θεόφραστος, στα χρόνια του οποίου η σχολή λέγεται πως είχε 2000 μαθητές. Μερικά από τα σημαντικότερα έργα του Αριστοτέλη είναι:

  • Ηθικά Νικομάχεια: Έργο για την εξερεύνηση της έννοιας της ηθικής, της αρετής και της ευδαιμονίας.
  • Πολιτικά: Ανάλυση των πολιτικών συστημάτων και των ιδανικών πολιτειών. Τίθενται οι βάσεις για τη μελέτη της πολιτικής επιστήμης.
  • Μεταφυσικά: Εξερεύνηση της φύσης της πραγματικότητας και της ύπαρξης, της ουσίας και της αιτίας.
  • Περί Ψυχής: Μελέτη της ψυχής και των λειτουργιών της.
  • Ρητορική: Ανάλυση της τέχνης της πειθούς και καθιέρωση θεμελιωδών αρχών που επηρέασαν τη ρητορική τέχνη και την επικοινωνία.
  • Ποιητική: Θεωρία της λογοτεχνίας και της ποίησης και ανάλυση των μορφών και των ειδών της ποίησης και της δραματουργίας.
  • Λογική: Η Περιπατητική Σχολή ανέπτυξε τη λογική ως ξεχωριστό πεδίο μελέτης.
Διαβάστε επίσης  Η φιλοσοφία της αναρχίας

Συνεισφορά της Περιπατητικής Σχολής

Η Περιπατητική Σχολή του Αριστοτέλη είχε επιρροή που εκτείνεται πολύ πέρα από την αρχαιότητα. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, οι αριστοτελικές ιδέες ενσωματώθηκαν στη φιλοσοφία και τη θεολογία τόσο των ισλαμικών όσο και των χριστιανικών στοχαστών. Οι μεταφράσεις των έργων του Αριστοτέλη στα αραβικά διατήρησαν και διέδωσαν τις ιδέες του Αριστοτέλη, επηρεάζοντας βαθιά την ισλαμική φιλοσοφία και επιστήμη. Στην Ευρώπη, τα έργα του Αριστοτέλη έγιναν κεντρικό σημείο αναφοράς για τη χριστιανική φιλοσοφία, με τον Θωμά Ακινάτη να ενσωματώνει την αριστοτελική σκέψη στη χριστιανική θεολογία δημιουργώντας ένα σύστημα σκέψης που συνδύαζε τη θρησκεία με τη λογική. Η Αναγέννηση αναβίωσε το ενδιαφέρον για την αριστοτελική φιλοσοφία, καθώς οι μελετητές και οι επιστήμονες επανεξέτασαν και ανέπτυξαν τις ιδέες του.

Συνολικά, η κληρονομιά της Περιπατητικής Σχολής είναι αναμφισβήτητα μεγάλη. Επηρέασε πολλούς τομείς της φιλοσοφίας, της επιστήμης, και της ανθρώπινης γνώσης γενικότερα και έθεσε τα θεμέλια για πολλές από τις σύγχρονες επιστημονικές και φιλοσοφικές μεθόδους και θεωρίες. Οι ιδέες και οι μέθοδοι του Αριστοτέλη συνεχίζουν να διαμορφώνουν τη φιλοσοφία, την επιστήμη και την ανθρώπινη γνώση μέχρι και σήμερα. Η διδασκαλία του για την παρατήρηση της φύσης, την αναζήτηση της αλήθειας μέσω της λογικής και της εμπειρικής έρευνας, καθώς και η έμφαση στη συνεχή εκπαίδευση και συζήτηση, συνεχίζουν να είναι θεμελιώδη στοιχεία του σύγχρονου πνευματικού κόσμου.

 


 

Πηγές:

https://el.wikipedia.org (τελευταία πρόσβαση 5/6/2024)

«Το Λύκειο. Η Σχολή του Αριστοτέλη» Ανακτήθηκε από: https://www.lecturesbureau.gr (τελευταία πρόσβαση 5/6/2024)

«Περίπατος στο Λύκειο του Αριστοτέλη» Ανακτήθηκε από https://atheniantimes.gr (τελευταία πρόσβαση 5/6/2024)

Έχω σπουδάσει κλασική φιλολογία στο ΕΚΠΑ - Msc Εκπαιδευτική Ηγεσία, Διοίκηση και Νέες Τεχνολογίες στην Εκπαίδευση.
Αγαπώ πολύ την ελληνική γλώσσα. Διαβάζω γιατί με ηρεμεί και γράφω γιατί ξεμπερδεύονται κάπως οι σκέψεις μου.

Αρθρα απο την ιδια κατηγορια

Μαδαγασκάρη

Μαδαγασκάρη: Ταξιδεύοντας στην όγδοη ήπειρο

Η Μαδαγασκάρη, το τέταρτο μεγαλύτερο νησί του κόσμου κι ένας

Φακίδες: Tips για να φαίνονται ρεαλιστικές

Οι φακίδες είναι ένα στοιχείο που κολακεύει την νεανική επιδερμίδα