Το κολλαγόνο είναι μία από τις λέξεις που ακούμε συνεχώς, είτε σε προϊόντα περιποίησης είτε σε συζητήσεις γύρω από τη γήρανση του δέρματος. Συχνά παρουσιάζεται ως το «κλειδί» για νεανική επιδερμίδα, όμως δεν είναι πάντα ξεκάθαρο τι ακριβώς είναι και πώς λειτουργεί.
Στην πράξη, μεγάλο μέρος της πληροφορίας που κυκλοφορεί βασίζεται περισσότερο σε marketing παρά σε επιστημονικά δεδομένα. Για να καταλάβουμε τι ισχύει, χρειάζεται να δούμε πρώτα τι είναι το κολλαγόνο και ποιος είναι ο ρόλος του στον οργανισμό.
Τι είναι το κολλαγόνο και πού παράγεται;
Το κολλαγόνο είναι μια πρωτεΐνη που παράγει φυσικά ο οργανισμός και αποτελεί βασικό δομικό στοιχείο του δέρματος, των οστών, των τενόντων και των συνδέσμων. Στο δέρμα, βρίσκεται κυρίως στο χόριο και συμβάλλει στη στήριξη και την ελαστικότητά του. Η παραγωγή του γίνεται από κύτταρα που ονομάζονται ινοβλάστες. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, η φυσική παραγωγή κολλαγόνου μειώνεται. Η μείωση αυτή ξεκινά ήδη από τα μέσα της τρίτης δεκαετίας της ζωής (δηλαδή από τα 20 έτη και μετά) και επιταχύνεται από παράγοντες όπως η ηλιακή ακτινοβολία, το κάπνισμα και το στρες.
https://aboutskin.gr/kollagono-kai-giransi/
Ο ρόλος του κολλαγόνου στο δέρμα και στον οργανισμό
Στο δέρμα, το κολλαγόνο λειτουργεί σαν «σκελετός» που διατηρεί τη σταθερότητα και τη συνοχή των ιστών. Όταν τα επίπεδά του μειώνονται, το δέρμα χάνει σταδιακά την ελαστικότητά του και εμφανίζονται ρυτίδες. Ωστόσο, ο ρόλος του δεν περιορίζεται μόνο στην αισθητική. Το κολλαγόνο συμμετέχει στη λειτουργία των αρθρώσεων, στη στήριξη των μυών και στη συνοχή των ιστών σε ολόκληρο το σώμα. Αυτός είναι και ο λόγος που η μείωσή του επηρεάζει συνολικά τον οργανισμό και όχι μόνο την εικόνα της επιδερμίδας.
Τι ισχύει για τις κρέμες με κολλαγόνο;
Ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα αφορά τα καλλυντικά που περιέχουν κολλαγόνο. Πολλοί θεωρούν ότι εφαρμόζοντας κολλαγόνο στο δέρμα μπορούν να αναπληρώσουν την απώλειά του και να σταματήσουν τη διαδικασία της γήρανσης. Στην πραγματικότητα, τα μόρια του κολλαγόνου είναι αρκετά μεγάλα και δεν μπορούν να διεισδύσουν σε βάθος στο δέρμα. Αυτό σημαίνει ότι οι κρέμες με κολλαγόνο δεν αυξάνουν την παραγωγή του στον οργανισμό. Αυτό που μπορούν να κάνουν είναι να ενυδατώσουν την επιφάνεια της επιδερμίδας και να προσφέρουν μια πιο λεία και «γεμάτη» όψη προσωρινά. Το αποτέλεσμα είναι κυρίως αισθητικό και όχι δομικό.
Μύθοι και πραγματικότητα γύρω από το κολλαγόνο
Η μεγάλη δημοτικότητα του κολλαγόνου έχει οδηγήσει στη δημιουργία πολλών μύθων. Ένας από τους πιο συνηθισμένους είναι ότι μπορούμε να «αντικαταστήσουμε» το κολλαγόνο που χάνεται απλά με καλλυντικά προϊόντα. Στην πραγματικότητα, η ενίσχυση της παραγωγής κολλαγόνου σχετίζεται περισσότερο με τον τρόπο ζωής και με συγκεκριμένες επαγγελματικές θεραπείες που στοχεύουν βαθύτερα στρώματα του δέρματος.
Από τη δική μου εμπειρία στον χώρο της αισθητικής, αυτό που κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά είναι η σωστή ενημέρωση. Όταν κατανοούμε τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει κάθε προϊόν, μπορούμε να κάνουμε πιο συνειδητές επιλογές χωρίς να βασιζόμαστε σε υπερβολικές υποσχέσεις.
Τι μπορεί να βοηθήσει στην ενίσχυση του κολλαγόνου;
Αν και δεν μπορούμε να σταματήσουμε τη φυσική μείωση του κολλαγόνου, υπάρχουν τρόποι να υποστηρίξουμε την παραγωγή του. Σε διατροφικό επίπεδο, σημαντικό ρόλο παίζουν τα τρόφιμα που είναι πλούσια σε βιταμίνη C, όπως τα εσπεριδοειδή, καθώς συμβάλλει στη σύνθεση του κολλαγόνου. Εξίσου σημαντικά είναι τα τρόφιμα που περιέχουν πρωτεΐνη, όπως τα αυγά, το ψάρι και τα όσπρια, καθώς και στοιχεία όπως ο ψευδάργυρος και ο χαλκός.
Σε επίπεδο αισθητικής φροντίδας, υπάρχουν θεραπείες που στοχεύουν βαθύτερα στο δέρμα και μπορούν να ενεργοποιήσουν την παραγωγή κολλαγόνου. Τεχνικές όπως το microneedling, τα laser και οι θεραπείες με ραδιοσυχνότητες δρουν διεγείροντας τους ινοβλάστες, ενισχύοντας σταδιακά τη δομή και την ελαστικότητα της επιδερμίδας. Με λίγα λόγια κάνουμε καταστροφή της επιδερμίδας βάζοντας το δέρμα μας σε διαδικασία πιο γρήγορης παραγωγής κυττάρων αναδόμησης. Μέσα σε αυτά και οι ινοβλάστες, οι οποίοι δεν καταστρέφονται αλλά παίρνουν το σήμα για πιο έντονη παραγωγή κολλαγόνου. Σε κάθε περίπτωση, η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου εξαρτάται από τις ανάγκες του κάθε ατόμου και καλό είναι να γίνεται με τη σωστή καθοδήγηση.
Τελικά, τι πρέπει να κρατήσουμε;
Το κολλαγόνο αποτελεί βασικό στοιχείο για τη δομή και τη λειτουργία του οργανισμού. Η μείωσή του είναι φυσική διαδικασία, αλλά επηρεάζεται από πολλούς εξωτερικούς παράγοντες. Τα καλλυντικά προϊόντα μπορούν να βελτιώσουν την εικόνα της επιδερμίδας, αλλά δεν αντικαθιστούν τη φυσική παραγωγή κολλαγόνου. Η ουσιαστική φροντίδα του δέρματος βασίζεται σε συνδυασμό σωστής περιποίησης, διατροφής, προστασίας και ρεαλιστικών προσδοκιών.
Πηγές:
Cleveland Clinic – Collagen: What it is and how to support it
https://my.clevelandclinic.org/health/articles/23089-collagen
Harvard T.H. Chan School of Public Health – Collagen and diet
https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/collagen/
