Nαρκισσισμός και νοημοσύνη
Πειράματα στην ΨυχολογίαΨυχολογία

Nαρκισσισμός και νοημοσύνη

Nαρκισσισμός και νοημοσύνη

Δημοσιεύτηκε Χρόνος ανάγνωσης 4 λεπτά
f𝕏in✉

Τα άτομα με υψηλό ναρκισσισμό είναι ματαιόδοξα και μεγαλομανή. Έχουν μια έντονη αίσθηση δικαιωματισμού, πιστεύοντας ότι αξίζουν περισσότερα από τους άλλους επειδή είναι καλύτεροι από οποιονδήποτε άλλον. Ο όρος «ναρκισσισμός» προέρχεται από την ιστορία του Νάρκισσου στην ελληνική μυθολογία, η οποία απεικονίζει τον Νάρκισσο, έναν νεαρό άνδρα, ο οποίος ερωτεύτηκε την αντανάκλασή του αφού την είδε στο νερό. Στο πλαίσιο της ψυχολογικής βιβλιογραφίας, η ιδέα έγινε δημοφιλής με το ψυχαναλυτικό κίνημα και τη δημοσίευση του δοκιμίου του Σίγκμουντ Φρόιντ «Περί Ναρκισσισμού» το 1914.

Έρευνα 1

Μια νέα έρευνα η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Personality διερεύνησε τη σχέση μεταξύ του ναρκισσισμού και της νοημοσύνης. Μια ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τον Marcin Zajenkowski του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας στην Πολωνία διαπίστωσε ότι ορισμένοι τύποι ναρκισσιστών είναι ιδιαίτερα πιθανό να πιστεύουν ότι είναι πιο έξυπνοι από τους άλλους ανθρώπους.

Ερευνητικός σχεδιασμός

Για να καταλήξουν σε αυτό το συμπέρασμα, οι ερευνητές συμπεριέλαβαν 232 συμμετέχοντες. Οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να συμπληρώσουν κλίμακες προσωπικότητας οι οποίες μετρούσαν δύο τύπους ναρκισσισμού: τον μεγαλομανή και τον ευάλωτο τύπο. Ο μεγαλομανής ναρκισσισμός χαρακτηρίζεται από διαπροσωπική κυριαρχία, αυξημένη αυτοεκτίμηση και τάση υπερεκτίμησης των ικανοτήτων κάποιου. Ο ευάλωτος ναρκισσισμός, από την άλλη πλευρά, χαρακτηρίζεται από αποφευκτικές, αμυντικές και υπερευαίσθητες στάσεις σε κοινωνικά πλαίσια.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να ολοκληρώσουν μια σειρά από τεστ νοημοσύνης. Στη συνέχεια, ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να αξιολογήσουν το δικό τους επίπεδο νοημοσύνης, απαντώντας στη δήλωση: «Οι άνθρωποι διαφέρουν ως προς τη νοημοσύνη τους και μπορεί να έχουν χαμηλό, μέσο ή υψηλό επίπεδο. Χρησιμοποιώντας την ακόλουθη κλίμακα, παρακαλώ υποδείξτε πού μπορείτε να τοποθετηθείτε σε σύγκριση με τους άλλους ανθρώπους».

Ερευνητικές υποθέσεις

Οι ερευνητές υπέθεσαν ότι τα άτομα με υψηλό βαθμό μεγαλομανούς ναρκισσισμού θα ανέφεραν υψηλότερα από τον μέσο όρο επίπεδα νοημοσύνης και ότι τα άτομα με υψηλό βαθμό ευάλωτου ναρκισσισμού θα ανέφεραν το αντίθετο. Επίσης, περίμεναν ότι κανένας από τους δύο τύπους ναρκισσισμού δεν θα συσχετιζόταν αξιόπιστα με την αντικειμενική νοημοσύνη, όπως αξιολογήθηκε από τα τεστ νοημοσύνης.

Ευρήματα

Ωστόσο, τα ερευνητικά ευρήματα ήταν ελαφρώς διαφορετικά από αυτά που περίμεναν οι ερευνητές.

  • Οι μεγαλομανείς ναρκισσιστές ήταν, όπως είχε προβλεφθεί, πιο πιθανό να θεωρούν τους εαυτούς τους πιο έξυπνους από τους άλλους, παρόλο που τα τεστ νοημοσύνης δεν έδειξαν κανένα αξιόπιστο μοτίβο πνευματικής ανωτερότητας.
  • Για τους ευάλωτους ναρκισσιστές, ωστόσο, δεν βρέθηκαν στοιχεία που να υποστηρίζουν την ιδέα ότι θεωρούσαν τη δική τους νοημοσύνη κατώτερη ή ανώτερη από τη νοημοσύνη των άλλων. Ωστόσο, ανέφεραν ότι βίωναν περισσότερο άγχος κατά τη διάρκεια των τεστ νοημοσύνης.

Συμπεράσματα

Οι ερευνητές υπέθεσαν ότι οι μεγαλομανείς ναρκισσιστές θεωρούν τη νοημοσύνη ως αναπόσπαστο μέρος της αυτοαντίληψης, γεγονός που εξηγεί γιατί δίνουν τόσο μεγάλη σημασία στα τεστ IQ. Καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι «τα άτομα με υψηλό μεγαλομανή ναρκισσισμό διατηρούν μη ρεαλιστικά θετικές αυτοαντιλήψεις όσον αφορά τη νοημοσύνη. Πιστεύουν ότι η υψηλή νοημοσύνη είναι ένας πόρος που προσφέρει στους ανθρώπους οφέλη σε πολλαπλούς τομείς και αισθάνονται ότι κατέχουν αυτόν τον πόρο. Έτσι, τα άτομα που έχουν υψηλές βαθμολογίες στον μεγαλομανή ναρκισσισμό είναι πράγματι απασχολημένα με το θέμα της νοημοσύνης».

Έρευνα 2

Σε μια άλλη έρευνα, οι Gignac και Zajenkowski (2023) συμπεριέλαβαν 422 (κυρίως) προπτυχιακούς φοιτητές (58% του δείγματος ήταν γυναίκες), με μέση ηλικία τα 20 έτη, οι οποίοι συμπλήρωσαν ένα ερωτηματολόγιο που αξιολογούσε τόσο τον ναρκισσισμό όσο και μια σειρά από δοκιμασίες που αξιολογούσαν τη νοημοσύνη. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Personality and Individual Differences.

Ερευνητικός σχεδιασμός

Ευρήματα

Οι ερευνητές βρήκαν ότι τα σκορ των συμμετεχόντων στις δοκιμασίες που αξιολογούσαν αντικειμενικά τη νοημοσύνη μετρίασαν αρνητικά τη συσχέτιση μεταξύ του θαυμασμού και της αντιπαλότητας. Πιο συγκεκριμένα, οι ερευνητές βρήκαν ότι στα συμμετέχοντα άτομα με IQ μεταξύ 115-120, η μεγαλύτερη νοημοσύνη στους μεγαλομανείς ναρκισσιστές σχετίζεται με χαμηλότερη «ναρκισσιστική αντιπαλότητα» και υψηλότερο «ναρκισσιστικό θαυμασμό».

Συμπεράσματα

Συνοπτικά, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι στους μεγαλομανείς ναρκισσιστές, η υψηλότερη νοημοσύνη μπορεί να μειώσει την ανάπτυξη της ναρκισσιστικής αντιπαλότητας. Αυτό σημαίνει ότι οι ναρκισσιστές με υψηλότερο IQ πιθανότατα δεν είναι τόσο ανιδιοτελείς, συμπονετικοί, ευγενικοί ή ώριμοι όσο φαίνονται στις κοινωνικές τους αλληλεπιδράσεις. Αυτό ενδέχεται να οφείλεται στη μεγαλύτερη επίτευξη κοινωνικής θέσης και επιτεύγματα στη ζωή και στη μεγαλύτερη επίγνωση των συνεπειών της ναρκισσιστικής αντιπαλότητας.

Οι πολύ έξυπνοι ναρκισσιστές μπορεί απλώς να είναι πιο επιτυχημένοι και επομένως πιο ευτυχισμένοι με τη ζωή τους, κάτι που θα απέκλειε την ανάγκη να υποτιμούν τους άλλους. Και ίσως είναι πιο προσεκτικοί με τις κοινωνικές στρατηγικές οι οποίες λειτουργούν καλύτερα μακροπρόθεσμα για την επίτευξη κοινωνικής τους θέσης και της δημοτικότητας.

Βιβλιογραφία

Gignac, G. E., & Zajenkowski, M. (2023). Intelligent grandiose narcissists are less likely to exhibit narcissistic rivalry. Personality and Individual Differences, 209, 1–5. https://doi.org/10.1016/j.paid.2023.112212

Zajenkowski, M., Czarna, A. Z., Szymaniak, K., & Dufner, M. (2020). What do highly narcissistic people think and feel about (their) intelligence?. Journal of personality, 88(4), 703–718. https://doi.org/10.1111/jopy.12520