Ο όρος της δικαιοσύνης χρήζει τόσο μεγάλης συζήτησης, όσο και οι αγώνες που συνεχώς γίνονται για να κυριαρχήσει η ίδια -κάθε φορά με τον δικό της τρόπο- σε κάθε κοινωνία, σε κάθε πολιτισμό, σε κάθε χώρα και κουλτούρα. Η δικαιοσύνη συνεπάγεται και με το ποινικό σύστημα κάθε κράτους και όπως είναι επόμενο, και με το σύστημα και όρους φυλάκισης των κρατουμένων. Με μεγάλη μας λύπη, πρέπει να παραδεχθούμε πως τα σωφρονιστικά ιδρύματα στις περισσότερες χώρες κάνουν μεγαλύτερο κακό στους φυλακισμένους, παρά καλό.
Στους κρατούμενους του Γκουντάναμο λοιπόν, δόθηκε μία πολύ ενδιαφέρουσα και ωραία -καλλιτεχνική- ευκαιρία, την οποία δεν βλέπουμε συχνά και το μόνο σίγουρο είναι πως αξίζει να αναφερθεί.
Απεικονίζουν συνήθως τη θάλασσα που τους περιβάλλει. Τον ωκεανό που δε βλέπουν ποτέ. Πώς τον απεικονίζουν; Μια έκθεση στο Κολέγιο ποινικής δικαιοσύνης John Jay της Νέας Υόρκης, παρουσιάζει περισσότερα από 30 έργα τέχνης που δημιουργήθηκαν από φυλακισμένους στο στρατόπεδο φυλακών με τίτλο «Ode to the Sea: Art from Guantánamo Bay».
Η θάλασσα την οποία απεικονίζουν οι κρατούμενοι είναι συνώνυμο μιας ελευθερίας που κανένας τους δε μπορεί να αποκτήσει , αλλά και μιας ελευθερίας που δεν ελέγχεται μια ελευθερία που ανήκει σ’ όλους.
Οι κρατούμενοι άρχισαν να ζωγραφίζουν το 2009, όταν ο Μπαράκ Ομπάμα επέτρεψε να υπάρχουν τάξεις στις φυλακές αν και με αυστηρούς περιορισμούς. Aπαγορευόταν οποιαδήποτε προμήθεια που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όπλο – μυτερά στιλό ή μολύβια που είχαν μεταλλικά στοιχεία.
Κάτι άλλο που πρέπει να σημειωθεί είναι πως τα έργα έχουν ελεγχθεί προσεκτικά για να εξασφαλιστεί ότι δεν περιέχουν μυστικά μηνύματα και έχουν σημανθεί με σφραγίδα και την ένδειξη «Εγκρίθηκε από τις δυνάμεις των ΗΠΑ».
Ο ωκεανός, το άγαλμα της Ελευθερίας, και η τραγική εικόνα του πνιγμένου Αϋλάν, είναι ανάμεσα στα πιο δημοφιλή θέματα. «Όταν ξεκινώ ένα έργο τέχνης, ξεχνώ ότι είμαι στη φυλακή», δήλωσε ο Al-Alwi στη δικηγόρο του, Beth Jacob σύμφωνα με τον Γκάρντιαν.
Η καθηγήτρια τέχνης Erin Thompson, η οποία επιμελήθηκε την έκθεση με τον Charles Shields και την Paige Laino, δήλωσε στον Guardian πως ελπίζει ότι τα έργα θα βοηθήσουν το κοινό να επανεξετάσει το πώς σκέφτεται για τους κρατούμενους στο Γκουαντάναμο. «Στην εποχή του Τράμπ, ο οποίος λέει ότι επιθυμεί να επεκτείνει το Γκουαντάναμο, η έκθεση έχει πλέον πιο σοβαρό σκοπό», πρόσθεσε, «που δείχνει ότι η απεριόριστη κράτηση βλάπτει τόσο τους κρατούμενους όσο και τους ανθρώπους που εργάζονται στη φυλακή».
Τέτοιες πρωτοβουλίες πρέπει να αποτελέσουν το παράδειγμα και την αφόρμηση προς όλα τα σωφρονιστικά ιδρύματα και να σταματήσουν οι κρατούμενοι πια να αντιμετωπίζονται σαν «παρείσακτοι» και σαν αδιόρθωτοι «διάβολοι». Κανείς δεν είπε πως ο τρόπος για να σωφρονιστεί το άτομο είναι εύκολος, μα αυτός ο τρόπος είναι που καθορίζει την υπόλοιπη κρίσιμη φάση της ζωής του και η πολιτική εξουσία οφείλει να φροντίσει γι’ αυτό. Δίνοντας σε φυλακισμένους δυνατότητες και χαρές που ανήκουν στην «έξω» ζωή -πάντα με ασφαλή μέτρα- είναι σίγουρο πως η ψυχή και το μυαλό τους «φωτίζονται» από ελπίδα. Τι πιο σημαντικό απ’ αυτό;
Πληροφορίες από The Toc
