Η ομορφιά δεν ήταν πάντα απλή υπόθεση. Στον παρελθόν οι γυναίκες προκειμένου να γίνουν όμορφες και εντυπωσιακές χρησιμοποιούσαν επικίνδυνες πρακτικές που κάποιες φορές είχαν αποβεί και θανατηφόρες! Οι τάσεις αυτές της ομορφιάς περιλάμβαναν επώδυνες και τοξικές ρουτίνες περιποίησης και εξαιρετικά άβολα ρούχα. Τα πρότυπα ομορφιάς του παρελθόντος ήταν αρκετά διαφορετικά από τα σύγχρονα και οι γυναίκες έκαναν τα πάντα για να βελτιώσουν την εικόνα τους με κάθε κόστος.
Πράσινα φορέματα από αρσενικό
Το πράσινο υπήρξε το πιο δημοφιλές και αγαπημένο χρώμα κατά τη βικτωριανή εποχή. Χρησιμοποιούνταν σε ψεύτικα λουλούδια, ταπετσαρίες, κεριά, παιχνίδια, γυναικεία φορέματα, σαπούνια, προϊόντα ομορφιάς και γλυκά. Το χρώμα (γνωστό και ως «πράσινο του Scheele») ήταν κατασκευασμένο από αρσενικό το οποίο σε μεγάλες ποσότητες ήταν τοξικό για όσους το εισέπνεαν. Η συγκεκριμένη απόχρωση του πράσινου πήρε το όνομα της από τον Carl Wilhelm Scheele, τον Γερμανο-Σουηδό φαρμακοποιό που ανακάλυψε το οξυγόνο, το χλώριο και την τοξική αυτή πράσινη χρωστική ουσία.
Το τοξικό αυτό χρώμα προκαλούσε πολλά προβλήματα σε όσους έρχονταν σε επαφή μαζί του. Συγκεκριμένα προκαλούσε δηλητηριάσεις, δερματικές παθήσεις, λιποθυμίες, εμετούς και κάποιες φορές μέχρι και θάνατο. Εικάζεται ότι και ο Ναπολέων υπήρξε θύμα αυτής της τοξικής ουσίας καθώς πέθανε από δηλητηρίαση από αρσενικό. Υπάρχει πιθανότητα να δηλητηριάστηκε από τις πράσινες ταπετσαρίες που είχε στο μπάνιο του οι οποίες απελευθέρωναν τοξικό αρσενικό.
Όταν η ομορφιά γίνεται επικίνδυνη: Εύφλεκτα κρινολίνα
Κατά την βικτωριανή εποχή, εκτός από τα πράσινα φορέματα από αρσενικό στη μόδα ήταν και οι τεράστιες φούστες, τα περίφημα κρινολίνα. Τα κρινολίνα έθεταν πολλές φορές σε κίνδυνο όσες τα φορούσαν τόσο λόγω του όγκου τους όσο και λόγω των εύφλεκτων υλικών από τα οποία ήταν κατασκευασμένες. Πολλές γυναίκες βρήκαν το θάνατο από αυτά τα φορέματα καθώς είτε πιάνονταν και παρασύρονταν από τις άμαξες είτε τυλίγονταν στις φλόγες όταν βρίσκονταν κοντά σε κεριά ή τζάκια σε αίθουσες χορού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο τραγικός θάνατος των ετεροθαλών αδερφών του Oscar Wilde των οποίων οι φούστες έπιασαν φωτιά κατά τη διάρκεια χορού.
Δηλητηριώδη καλλυντικά
Το πρότυπο ομορφιάς τον 17ο αιώνα ήταν το λευκό δέρμα. Οι γυναίκες χρησιμοποιούσαν λευκαντικές κρέμες προκειμένου να αποκτήσουν «πορσελάνινο» δέρμα. Μία από αυτές ήταν το βενετσιάνικο ceruse, μια κρέμα φτιαγμένη από μόλυβδο, την οποία εφάρμοζαν στο πρόσωπο για χλωμή επιδερμίδα. Η παρατεταμένη χρήση του μόλυβδου προκαλούσε τριχόπτωση, δερματικές παθήσεις, βλάβη στα ζωτικά όργανα και θάνατο. Θύμα του ceruse υπήρξε η βασίλισσα Ελισάβετ Α΄ που χρησιμοποιούσε για χρόνια τη συγκεκριμένη κρέμα για να καλύπτει τα σημάδια ευλογιάς προκαλώντας επιδείνωση της υγείας της.
Εκτός από τις λευκαντικές κρέμες κατά τη βικτωριανή εποχή χρησιμοποιήθηκαν και άλλες επικίνδυνες πρακτικές όπως οι γκοφρέτες από αρσενικό. Τις κατανάλωναν για να απαλλαγούν από την ακμή και να αποκτήσουν λαμπερή επιδερμίδα. Οι παρενέργειες ήταν η τριχόπτωση και οι δερματικές παθήσεις που οδηγούσαν κάποιες φορές στον θάνατο.
Εκτός από τη βικτωριανή εποχή τα ραδιενεργά καλλυντικά ήταν δημοφιλή από πιο παλιά. Ο μόλυβδος είχε την τιμητική του και στην αρχαία Αίγυπτο. Η τάση ομορφιάς στην αρχαία Αίγυπτο ήταν το έντονο μακιγιάζ στα μάτια. Το μαύρο χρώμα επιτυγχάνονταν από το μείγμα μαλαχίτη (από μετάλλευμα χαλκού που είναι τοξικό σε μορφή σκόνης), γαληνίτη και κολ με βάση τον μόλυβδο. Οι ουσίες ήταν αρκετά βλαβερές για το δέρμα και κάποιες φορές θανατηφόρες.
Ασφυκτικοί κορσέδες
Οι κορσέδες από τον 16ο έως τις αρχές του 20ου αιώνα αποτελούσαν το βασικότερο στοιχείο της γυναικείας ενδυμασίας. Η γυναικεία σιλουέτα έπρεπε να είναι καλλίγραμμη με πολύ λεπτή μέση. Για να επιτευχθεί αυτό χρησιμοποιούσαν κορσέδες πολύ σφιχτά δεμένους. Η πρακτική αυτή είχε την ονομασία tight lacing και ήταν πολύ επώδυνη για τις γυναίκες. Είχαν καταγραφεί πολλά περιστατικά δυσφορίας, δύσπνοιας και λιποθυμίας. Η χρόνια χρήση τους προκαλούσε σοβαρά προβλήματα υγείας όπως μετατόπιση οργάνων, σπασμένα πλευρά καθώς και αναπνευστικά προβλήματα που μπορούσαν να αποβούν θανάσιμα.
Δίαιτα με παράσιτα
Κατά τις αρχές του 20ου αιώνα η δίαιτα γινόταν με μια ιδιαίτερη πρακτική: με κατανάλωση χαπιών «ταινίας» (είδος παράσιτου). Το παράσιτο αυξάνονταν μες στο σώμα και «εξαφάνιζε» τις περιττές θερμίδες. Όταν χάνονταν τα επιθυμητά κιλά ακολουθούσε αντιπαρασιτική αγωγή. Η πρακτική αυτή απαγορεύτηκε λόγω της επικινδυνότητας της. Προκαλούσε απώλεια όρεξης, προβλήματα στην πέψη, διάρροια, φλεγμονή του εντέρου, υποσιτισμό, αναιμία, μηνιγγίτιδα και επιληψία.
Πηγές:
Η μόδα που σκότωνε: Οι 6 τάσεις ομορφιάς και ένδυσης που έβαζαν σε κίνδυνο τη ζωή των γυναικών. Utopia Zone Magazine. Ανακτήθηκε από: https://utopiazone.gr
Καβατζικλής Δ. (2020) «Το χρώμα που μπορεί να σκότωσε τον Ναπολέοντα: Το πράσινο του Scheele.» Μικροπράγματα Lifo. Ανακτήθηκε από: https://mikropragmata.lifo.gr
Τσάβαλος Κ. (2026) «Όταν η ομορφιά σκότωνε: Δέκα beauty trends που έβαζαν κυριολεκτικά τη ζωή των γυναικών σε κίνδυνο.» Iefimerida. Ανακτήθηκε από: www.iefimerida.gr
10 Bad Beauty Trends in History (and One That’s Great). (2024) Manuka Rx. Ανακτήθηκε από: https://manukarx.co.nz
