Σε μια γενιά που κύριο χαρακτηριστικό της είναι η τεχνολογία, ο εθισμός σε αυτήν είναι όλο και πιο συχνός, ειδικά σε νεαρές ηλικίες. Η εικονική “ζωή” μέσα από τα social media μπορεί να είναι πιο βλαβερή από όσο περιμέναμε. Stories, likes, μηνύματα είναι μερικά από τα πολλά κομμάτια ενός παζλ που δημιουργεί ψυχολογική πίεση για την “τέλεια” ρουτίνα, τα “τέλεια” τιπς και τις οδηγίες χρήσης για μια “τέλεια” ζωή. Όσο μεγαλώνει η ευκολία με την οποία προβάλλονται όλα, τόσο αυξάνεται η δυσφορία και η πίεση για κάτι “άπιαστο”, αλλά ταυτόχρονα υποχρεωτικό να μιμηθεί.
Η νευροεπιστήμη και τα social media
Έρευνες έχουν δείξει ότι η διαρκής απασχόληση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να συνδεθεί με τη συμπτωματολογία κατάθλιψης και άλλων ψυχολογικών δυσκολιών/διαταραχών. Η νευροεπιστήμη δίνει μια πολύ εύστοχη εξήγηση για αυτή τη κατάσταση δίνοντας έμφαση σε κάτι πολύ “δυνατό”: τη ντοπαμίνη. Η ντοπαμίνη λοιπόν είναι υπεύθυνη για κάποια στοιχεία της συμπεριφοράς μας και όσων νιώθουμε. Αυτή απελευθερώνεται με τον ήχο της ειδοποίησης για παράδειγμα με αποτέλεσμα να νιώθουμε χαρά και ενθουσιασμό. Αυτή όμως διαρκεί πολύ λίγο. Επομένως, ο εγκέφαλος “περιμένει” ξανά αυτόν τον γνώριμο ήχο για να απελευθερώσει ντοπαμίνη. Και ο φαύλος αυτός κύκλος δεν σταματά.
FOMO, ανασφάλειες και πραγματικότητα
Δεν ευθύνεται μόνο η ντοπαμίνη για τον εθισμό στα social media και στη τέλεια εικόνα που προβάλλεται. Ένα άτομο το οποίο νιώθει έντονη την ανάγκη για επιβεβαίωση και αποδοχή, θα αναζητήσει τα στοιχεία αυτά μέσα από την προσοχή που θα λάβει στην οθόνη του κινητού. Φυσικά, δεν μιλάμε για την ανθρώπινη ανάγκη για επικοινωνία με αγαπημένα μας πρόσωπα. Κάνουμε λόγο για πιο έντονες καταστάσεις, όπου η ενασχόληση με τα μέσα αυτά φτάνει στο σημείο να είναι αναγκαία για την επιβίωση του ατόμου. Η προβλεψιμότητα επίσης είναι ένα πολύ βασικό χαρακτηριστικό που ωθεί τα άτομα στον εθισμό αυτό. Όταν δηλαδή κάποιος θέλει να ελέγχει το περιβάλλον γύρω του ενώ αυτό είναι αδύνατο στη πραγματική ζωή, τότε καταφεύγει σε πιο ελεγχόμενο “περιβάλλον”, στα social media.
Fear Of Missing Out
Το FOMO (Fear Of Missing Out) υπάρχει στο αγγλικό λεξικό της Οξφόρδης και είναι ένας αρκετά σύγχρονος και πρόσφατος όρος. Περιγράφει το σύνδρομο κατά το οποίο το άτομο νιώθει άγχος ή δυσφορία επειδή πιστεύει ότι οι άλλοι απολαμβάνουν τη ζωή ενώ αυτό όχι. Το σύνδρομο αυτό πέρα από το μεγαλώνει σε μεγάλο βαθμό από τη (πολλές φορές ψεύτικη) εικόνα των social media, έχει βάσεις σε μια επιφανειακή τελειότητα. Οι περισσότεροι άνθρωποι υποδύονται ότι διασκεδάζουν ακριβώς γιατί θεωρούν ότι κάποιος άλλος διασκεδάζει περισσότερο από αυτούς. Η ευτυχία όμως δεν είναι συνώνυμη ούτε της σύγκρισης ούτε της διαρκής προβολής.
Η πραγματική διασκέδαση της ζωής είναι ότι η κάθε μέρα είναι διαφορετική. Δεν “πρέπει” να ακολουθεί συγκεκριμένες οδηγίες ή βήματα για να προκαλέσει χαρά ή ενθουσιασμό. Και αυτό ακριβώς επειδή ο κάθε άνθρωπος έχει τη δική του προσωπικότητα και δεν οφείλει να μοιάζει με κανενός άλλου. Η ευτυχία δεν θα έρθει όταν ανταγωνίζεσαι την ευτυχία του άλλου. Θα έρθει όταν αναγνωρίσεις τις βαθύτερες ανάγκες που σε σπρώχνουν να το κάνεις αυτό. Και τότε θα καταλάβεις ότι η ζωή δεν είναι μια προβολή σε κάποιον άλλον, αλλά μια δική σου ταινία!
Πηγές
Κρυώνη, Ζ. (2023), Social media: Εθισμός στην τελειότητα, Αναρτήθηκε από: https://www.psychology.gr/addictions/7735-social-media-ethismos-stin-teleiotita.html, (τελευταία πρόσβαση 16/03/2026)
Σύνδρομο FOMO | Τι είναι και πώς να το αντιμετωπίσετε;, Cyber Security International Institute, Αναρτήθηκε από:https://www.csii.gr/syndromo-fomo-ti-einai-kai-pos-na-to-antimetopisete/, (τελευταία πρόσβαση 16/03/2026)
