Ένα παιδί μπορεί να παραπονιέται συχνά ότι δεν νιώθει καλά. Θα σας πει ότι πονάει η κοιλιά του, το κεφάλι του ή ακόμη μπορεί να σας ρωτήσει αν έχει κάποια σοβαρή ασθένεια. Όταν βεβαιωθείτε ότι δεν συντρέχει κάποιο οργανικό πρόβλημα, θα πρέπει να ρίξετε μια ματιά στο περιβάλλον του. Και με τη λέξη «περιβάλλον», δεν εννοούμε μόνο τον χώρο που μεγαλώνει κάποιος. Η προσοχή, η συναισθηματική και πρακτική φροντίδα καθώς και ο χώρος που έχει το παιδί να εκφραστεί είναι μέρος της ανατροφής του. Τι αναζητά επομένως ένα παιδί όταν λέει ότι είναι «άρρωστο»;
Γιατί ένα παιδί αναζητά προσοχή;
Είναι απολύτως φυσιολογικό ένα παιδί που μόλις γνωρίζει τον κόσμο γύρω του να επιδιώκει την προσοχή και την φροντίδα. Είτε παίρνει αυτές από τους γονείς του είτε από τους φροντιστές του, μαθαίνει να αλληλεπιδρά με το περιβάλλον και να εκφράζει τις ανάγκες του. Οπότε και χρειάζεται συναισθηματική ασφάλεια και αποδοχή. Αυτό, λοιπόν, είναι μέρος της τυπικής ανάπτυξης του. Η κατάσταση αυτή, ωστόσο, είναι βλαβερή όταν προκειμένου να λάβει προσοχή, η συμπεριφορά του αλλάζει. Αυτή μπορεί να πάρει διάφορες μορφές. Ενδεχομένως να γίνει επιθετικό, να κλαίει εύκολα, να είναι βίαιο ενώ είναι με άλλα παιδιά, κτλ.
Όταν υπάρχει κάποια αλλαγή στη συμπεριφορά του παιδιού, ακόμη και αν αυτή γίνει σταδιακά, είναι καλό να αναζητήσουμε τους παράγοντες που την προκάλεσαν. Ένα μικρό παιδί που δεν ξέρει ακόμη με ποιον τρόπο να εκφράσει τις σκέψεις του, θα επιδιώξει την προσοχή με διαφορετικό τρόπο. Επίσης, όταν νιώσει πίεση από το οικογενειακό του περιβάλλον, συναισθηματική παραμέληση και έντονο στρες ίσως καταφύγει σε άλλα μέσα για να λάβει φροντίδα… Και εδώ έρχεται το θέμα του σημερινού άρθρου μας, η «ασθένεια-προσοχή».
Το «ευάλωτο παιδί» και η φροντίδα
Ένα παιδί που μεγαλώνει σε ένα ελεγκτικό περιβάλλον όπου δεν το ρωτάνε τι νιώθει ή τι πραγματικά έχει ανάγκη, θα «μετατρέψει» τον εαυτό του σε ένα ευάλωτο παιδί. Σκεπτόμενο πως όσο λέει ότι είναι άρρωστο θα έχει τη συμπόνια και τη προσοχή από τους άλλους, καταφεύγει συχνά σε αυτή τη συμπεριφορά. Ακριβώς γιατί τότε θα νιώσει ότι οι ανάγκες του πραγματικά έχουν αξία, η φροντίδα θα είναι μεγαλύτερη και η πίεση μικρότερη.
Αυτή η συμπεριφορά είναι χαρακτηριστική και σε περιβάλλοντα με πολλές συγκρούσεις. Για παράδειγμα, παιδιά που μεγαλώνουν με εντάσεις ή χωρισμούς, μπορεί να καταφύγουν στην «ασθένεια». Έτσι, δημιουργούν την αίσθηση ότι ανήκουν ξανά σε μια «ολοκληρωμένη» οικογένεια. Προκειμένου, λοιπόν, να μην υπάρχουν οι διαμάχες , ένα παιδί μπορεί να λέει πολύ συχνά ότι είναι άρρωστο. Με άλλα λόγια, μπαίνει σε έναν ρόλο «ενοποιητή» της οικογένειας για να αποκτήσει το αίσθημα της ασφάλειας και αποδοχής.
Μία παιδική συμπεριφορά δεν είναι ποτέ τυχαία. Πάντα κάτι την έχει πυροδοτήσει και την διατηρεί. Όταν ένα παιδί λέει πως νιώθει άρρωστο (χωρίς να υπάρχει παθολογικός παράγοντας), η συμπεριφορά του μπορεί να αλλάξει δραματικά. Και αυτό έχει σύνδεση με τη φροντίδα που θα λάβει. Ένα παιδί όταν καταφεύγει σε ένα τέτοιο μέσο, δεν χρειάζεται μόνο σωματική φροντίδα, αλλά κάτι βαθύτερο. Θέλει να ακουστεί, να ξεκουραστεί πνευματικά και να μη δέχεται πίεση ή έλεγχο. Ίσως τελικά, ένα παιδί να μην «αρρωσταίνει» για να ακουστεί. Αλλά μέσα από την αρρώστια βρίσκει τον τρόπο να το πετύχει.
Πηγές
Πουλημενέα, Γ. (2019). Όταν το παιδί “αρρωσταίνει” για να σώσει την οικογένεια, Αναρτήθηκε από: https://stories.thriveglobal.gr/otan-to-paidi-arrostainei-gia-na-sosei-tin-oikogeneia/, (τελευταία πρόσβαση 29/03/2026)
O’Connell, L. (2025). Understanding Attention-Seeking Behavior in Children. Αναρτήθηκε από: https://www.handspringhealth.com/post/understanding-attention-seeking-behavior-in-children, (τελευταία πρόσβαση 29/03/2026)
