Ο καπνός, το αλκοόλ και η κάνναβη αποτελούν τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες ουσίες παγκοσμίως. Η χρήση καπνού και αλκοόλ επιτρέπεται νόμιμα, ενώ η κάνναβη παραμένει παράνομη στις περισσότερες περιοχές, αν και ορισμένες την έχουν νομιμοποιήσει.
Καπνός
Το κάπνισμα αποτελεί την κύρια αιτία προληπτικού θανάτου και νοσηρότητας παγκοσμίως. Οι περισσότερες από αυτές τις θνησιμότητες οφείλονται σε καρκίνους, κυρίως καρκίνο του πνεύμονα, καθώς και σε αναπνευστικά και καρδιαγγειακά νοσήματα. Ο καπνός των τσιγάρων περιέχει περισσότερες από 7.000 χημικές ενώσεις. Απο αυτές, ορισμένες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, άλλες ερεθίζουν το αναπνευστικό σύστημα και άλλες αυξάνουν τον καρδιαγγειακούς κίνδυνο. Μία από αυτές είναι η νικοτίνη, η οποία αποτελεί το κύριο εξαρτησιογόνο συστατικό και η έκθεση σε αυτή προκαλεί καλά τεκμηριωμένες νευροτοξικές επιδράσεις.
Αλκοόλ
Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ αποτελεί την τρίτη κύρια αιτία πρόωρου θανάτου. Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη, κίρρωσης του ήπατος, παγκρεατίτιδας και καρκίνου. Μία από τις αιτίες αυτών των επιπτώσεων στην υγεία είναι η τοξική δράση της ακεταλδεΰδης, η οποία προκύπτει από τον μεταβολισμό της αιθανόλης. Επιπλέον, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές, επιβαρυντικές παθήσεις του κεντρικού και περιφερικού νευρικού συστήματος.
Κάνναβη
Η κάνναβη διαθέτει αναλγητικές, αντιφλεγμονώδεις και καταπραϋντικές ιδιότητες, οι οποίες τα τελευταία χρόνια αρχίζουν να αξιοποιούνται στην ιατρική. Οι επιπτώσεις της στην υγεία περιλαμβάνουν κυρίως διαταραχές στη διάθεση και στη ψυχολογία, οι οποίες θεωρούνται βραχυπρόθεσμες. Ενώ, η μακροχρόνια και έντονη χρήση της μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εξάρτησης, καθώς και την εμφάνιση ψυχικών διαταραχών, όπως ψυχώσεις, κατάθλιψη και άγχος.
Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι δεν έχουν πραγματοποιηθεί επαρκείς κλινικές ερευνητικές μελέτες για την κάνναβη. Αυτό οφείλεται κυρίως σε περιοριστικές πολιτικές και κανονισμούς, που δεν παρέχουν επαρκή χρηματοδότηση για την έρευνα σχετικά με τις ωφέλιμες και βλαβερές επιδράσεις των προϊόντων κάνναβης στην υγεία. Ως αποτέλεσμα, η μελέτη του ρόλου της κάνναβης και των κανναβινοειδών στην υγεία έχει περιοριστεί σημαντικά. Αυτό αφήνει καταναλωτές, ασθενείς, επαγγελματίες υγείας και φορείς χάραξης πολιτικής χωρίς τα απαραίτητα επιστημονικά δεδομένα για να λάβουν τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με τη χρήση τους.
Ο ρόλος της επιγενετικής
Πρόσφατες μελέτες υποδεικνύουν ότι η επιγενετική μπορεί να μεσολαβεί μεταξύ της συχνής χρήσης αυτών των ουσιών και της αυξημένης πιθανότητας εμφάνισης παθήσεων.
Η επιγενετική μελετά τις αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των γονιδίων χωρίς να τροποποιείται η ίδια η αλληλουχία του DNA. Με απλά λόγια, αφορά το πώς το περιβάλλον, οι επιλογές ζωής και οι συνήθειές μας επηρεάζουν την έκφραση των γονιδίων. Η μεθυλίωση του DNA είναι ένας επιγενετικός μηχανισμός, κατά τον οποίο χημικές ομάδες, οι μεθυλομάδες, προσδένονται σε περιοχές του DNA που ρυθμίζουν γονίδια, επηρεάζοντας έτσι την έκφρασή τους.
Μια σχετικά πρόσφατη μελέτη αξιολόγησε την επίδραση της κατανάλωσης καπνού, αλκοόλ και κάνναβης στη μεθυλίωση του DNA ολόκληρου του γονιδιώματος. Η μελέτη περιλάμβανε 3.424 άτομα. Τα αποτελέσματα έδειξαν 528 θέσεις με διαφοροποιημένη μεθυλίωση λόγω καπνίσματος και 2.569 λόγω κατανάλωσης αλκοόλ. Ατιθέτως, δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές συσχετίσεις για τη χρήση κάνναβης. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι αρκετές θέσεις μεθυλίωσης ήταν κοινές τόσο για την κατανάλωση αλκοόλ όσο και για το κάπνισμα, ενώ ταυτόχρονα παρατηρήθηκε ότι πολλές θέσεις μεθυλίωσης που σχετίζονται με το αλκοόλ λειτουργούν ως μεσολαβητικοί παράγοντες στη σχέση μεταξύ κατανάλωσης αλκοόλ και υπέρτασης, η οποία αποτελεί τον συχνότερο παράγοντα κινδύνου για θάνατο παγκοσμίως.
Συμπέρασμα και προοπτικές
Η διάθεση επαρκών και τεκμηριωμένων στοιχείων επιτρέπει σε κάθε άτομο να λαμβάνει συνειδητές αποφάσεις σχετικά με τη χρήση της κάνναβης, χωρίς την ανάγκη διασποράς υπερβολικού φόβου ή κοινωνικού στίγματος. Με αυτόν τον τρόπο, οι πολιτικές, η υγειονομική περίθαλψη και η κοινωνία μπορούν να στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα για ασφαλέστερες και τεκμηριωμένες επιλογές.
Πηγές
- Carreras-Gallo N, et al. (2023), Impact of tobacco, alcohol, and marijuana on genome-wide DNA methylation and its relationship with hypertension. Epigenetics. Ανάκτηση από: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10208152/#s0009
- Moore LD, Le T, Fan G. (2013), DNA methylation and its basic function. Neuropsychopharmacology. Ανάκτηση από: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3521964/
- Challenges and Barriers in Conducting Cannabis Research. (2017), National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine; Health and Medicine Division; Board on Population Health and Public Health Practice; Committee on the Health Effects of Marijuana: An Evidence Review and Research Agenda. The Health Effects of Cannabis and Cannabinoids: The Current State of Evidence and Recommendations for Research. Ανάκτηση από: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK425757/
- Leinen ZJ, et al. (2023), Therapeutic Potential of Cannabis: A Comprehensive Review of Current and Future Applications. Biomedicines. Ανάκτηση από: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10604755/#sec10-biomedicines-11-02630
