Ο υγιεινός και ισορροπημένος τρόπος διατροφής έχει ευεργετικά αποτελέσματα για όλους. Ωστόσο, η εμμονή για αυτά τα φαγητά και η απώλεια του μέτρου και της ισορροπίας μπορεί να οδηγήσουν στην ορθορεξία.
Η ψυχογενής ορθορεξία χαρακτηρίζεται από υπερβολική ενασχόληση με το είδος και την ποιότητα των τροφών ή, πιο συγκεκριμένα, είναι η εμμονή με την κατανάλωση τροφών που χαρακτηρίζονται υγιεινές. Στη διεθνή βιβλιογραφία ο όρος είναι «orthorexia», κατ’ αντιστοιχία με τον ελληνικό, προερχόμενος από τις λέξεις «ορθός» και «όρεξη.Οι πρώτες αναφορές στη διαταραχή εντοπίζονται στα τέλη της δεκαετίας του ‘90 από το Steven Bratman στο βιβλίο του «Healthy Food Junkie», στο οποίο αναφέρει πως η εμμονική προσκόλληση στην κατανάλωση μόνο υγιεινών τροφίμων και η απόλυτη αποφυγή των μη υγιεινών μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στο θάνατο.
ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ
Τα άτομα που παρουσιάζουν τη διαταραχή δεν επιθυμούν απαραίτητα να χάσουν βάρος, όσο να νιώσουν ένα αίσθημα ευεξίας και “καθαρότητας”.
Η συμπεριφορά τους χαρακτηρίζεται από ψυχαναγκαστικού τύπου εμμονή στην κατανάλωση βιολογικώς αγνών τροφών, συμπεριφορά η οποία οδηγεί σε σημαντικούς διαιτητικούς περιορισμούς. Οι “ορθορεξικοί” ασθενείς, αποκλείουν τροφές από τη δίαιτά τους, επειδή μπορεί να έχουν χρησιμοποιηθεί κατά την παρασκευή τους εντομοκτόνα, παρασιτοκτόνα, και/ή περιέχουν τεχνητές ουσίες. Ο φόβος μήπως οι τροφές που πρόκειται να καταναλώσουν έχουν λ.χ φυτοφάρμακα μπορεί να τους οδηγήσει στο σημείο να αναγκάσουν άλλους να τους πλύνουν τα φρούτα ή τα λαχανικά τους, αλλιώς ούτε καν τα αγγίζουν. Ανησυχούν υπερβολικά για τους τρόπους και τα μέσα που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή των τροφών, ενώ επιδεικνύουν μία ανίκητη επιθυμία να τρώνε όταν αισθάνονται χαρά, νευρικότητα ή ενοχή.
Η εμμονή τους τούς οδηγεί σε απώλεια κοινωνικών συναναστροφών. Δύσκολα προσεγγίζουν άτομα που δεν ενστερνίζονται τις απόψεις τους για την αγνότητα των τροφών, με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε απομόνωση και συναισθηματική δυσλειτουργία. Μπορεί να φτάσουν στο σημείο σε γεύματα ή γιορτές να μην καταναλώνουν τίποτα άλλο εκτός από το φαγητό που έχουν φέρει από το σπίτι τους.
Οι ορθορεξικοί ασθενείς αποδίδουν ιδιαίτερους χαρακτηρισμούς στις τροφές, οι οποίοι δείχνουν το πώς “αισθάνονται” αναφορικά με αυτές: “επικίνδυνο” είναι ένα προϊόν με συντηρητικά, “τεχνητό” ένα βιομηχανικώς παρασκευασμένο, “υγιεινό” ένα βιολογικώς παραγόμενο.
ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΟΡΘΟΡΕΚΤΙΚΩΝ
1.Γνωρίζουν την διατροφική ετικέτα των περισσοτέρων τροφίμων
2. Είναι κινητοί θερμιδομετρητές. Θα μπορούσε να τους ζηλεύει και ένας καταξιωμένος διατροφολόγος
3. Ξέρουν όλα τα συντηρητικά και άλλα πρόσθετα τροφίμων
4. Δεν καταναλώνουν ένα τρόφιμο, αν δεν ξέρουν την προέλευσή του
5. Εξαφανίζουν τις λιπαρές τροφές
6. Ενημερώνονται για ό, τι έχει σχέση με τις νέες τάσεις της διατροφής
7. Αποφεύγουν να καταναλώνουν: Ζάχαρη, Αλάτι, Καφεΐνη, Αλκοόλ, Σιτάρι, Ζωικό λίπος, Καλαμπόκι, γαλακτοκομικά προϊόντα
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
¨Το παν μέτρον άριστον¨ είναι το κλειδί σε όλους τους τομείς της ζωής μας. Επειδή το άτομο με αρθορεξία δεν νιώθει ότι έχει πρόβλημα και πιστεύει ότι ξέρει τα πάντα γύρω από τη σωστή διατροφή, θα πρέπει να συνειδητοποιήσει το πρόβλημα και κατόπιν να λάβει τη σωστή πληροφόρηση από ειδικό διαιτολόγο. Η ψυχοθεραπεία όμως, με έναν ειδικό ως προς τη θεραπεία διατροφικών διαταραχών, είναι η καλύτερη επιλογή!
