Μία από τις πιο συναρπαστικές έννοιες στην έρευνα για τη νοημοσύνη είναι το φαινόμενο Flynn. Πρόκειται για την τάση που παρατηρείται στον 20ό αιώνα, σύμφωνα με την οποία η μέση επίδοση σε ένα τεστ IQ βελτιώνεται με την πάροδο του χρόνου. Ο φιλόσοφος James Flynn δημοσίευσε δύο άρθρα τη δεκαετία του 1980, καταγράφοντας αυτή την τάση, πρώτα στις Ηνωμένες Πολιτείες και αργότερα σε 13 άλλες χώρες.
Η αύξηση ήταν σημαντική: κατά μέσο όρο 3 μονάδες ανά δεκαετία. Αυτό σημαίνει ότι σε κάθε γενιά, το IQ θα αυξανόταν κατά περίπου 15 μονάδες. Αυτό συνεπάγεται ότι ο μέσος άνθρωπος από τη γενιά των παππούδων σας θα ήταν τόσο έξυπνος όσο κάποιος που βρίσκεται στο κατώτερο 2% της νοημοσύνης σήμερα (γύρω στο όριο για τη διανοητική αναπηρία). Ωστόσο, προφανώς, αυτό δεν θα μπορούσε να είναι αλήθεια.
Το Φαινόμενο Flynn περιγράφει πώς οι μέσες βαθμολογίες IQ έχουν αυξηθεί τον τελευταίο αιώνα. Η έρευνα υποδηλώνει ότι αυτή η αύξηση μπορεί να οφείλεται σε παράγοντες όπως η καλύτερη εκπαίδευση, η βελτιωμένη διατροφή και το μικρότερο μέγεθος της οικογένειας. Η κατανόηση αυτού του φαινομένου, μας βοηθά να διερευνήσουμε πώς οι κοινωνικές εξελίξεις συμβάλλουν στη βελτίωση των γνωστικών ικανοτήτων.
Τα τεστ IQ
Ένα τεστ IQ είναι ένα εργαλείο που μετρά την ικανότητα κάποιου να συλλογίζεται και να χρησιμοποιεί τη λογική για να λύνει προβλήματα και να απαντά σε ερωτήσεις. Είναι ένα τεστ που μετρά τη νοημοσύνη. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη διάγνωση των μαθησιακών δυσκολιών.
Τι ακριβώς ανακάλυψε ο James Flynn;
Το 1984, ο James Flynn ανακάλυψε μια αύξηση της βαθμολογίας IQ κατά 13,8 μονάδες μεταξύ των ετών 1932-1978. Με άλλα λόγια, το IQ των ανθρώπων αυξήθηκε κατά περίπου 3 μονάδες ανά δεκαετία.
Το μέσο IQ αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου
Το Φαινόμενο Flynn καταδεικνύει ότι το μέσο IQ των ανθρώπων αυξάνεται σταθερά με την πάροδο του χρόνου. Αυτό υποδηλώνει ότι καθώς οι πολιτισμοί προοδεύουν, η νοημοσύνη της κοινωνίας μας μπορεί να συνεχίσει να αυξάνεται.
Ωστόσο, ο Flynn κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτές οι αυξήσεις δεν υποδηλώνουν απαραίτητα αύξηση της συνολικής νοημοσύνης, αλλά μάλλον μια μετατόπιση στον τρόπο που σκέφτονται οι άνθρωποι λόγω των αλλαγών στις κοινωνικές συνθήκες και την τεχνολογία. Για παράδειγμα, οι εκπαιδευτικές πρακτικές έχουν εξελιχθεί, οδηγώντας σε μεγαλύτερη φοίτηση στο σχολείο και μεγαλύτερη έμφαση στην αφηρημένη σκέψη.
Ο Flynn σημείωσε ότι οι προηγούμενες γενιές έτειναν να σκέφτονται πιο συγκεκριμένα, ενώ τα σύγχρονα άτομα είναι πιο επιδέξια στην κατανόηση αφηρημένων εννοιών και συμβόλων. Αυτή η μετατόπιση στο γνωστικό στυλ θεωρείται ότι επηρεάζει την απόδοση στα τεστ IQ, αντί να αντανακλά μια πραγματική αύξηση της νοημοσύνης. Ενώ πολλοί συμφωνούν με την οπτική γωνία του Flynn, ορισμένοι ερευνητές προτείνουν άλλους παράγοντες που συμβάλλουν, όπως η βελτιωμένη διατροφή και η περιβαλλοντική διέγερση.
Υπάρχει επίσης συνεχής συζήτηση σχετικά με το εάν το φαινόμενο Flynn έχει κορυφωθεί, με ορισμένες μελέτες να υποδηλώνουν μια μείωση των μέσων βαθμολογιών IQ τα τελευταία χρόνια. Η κατανόηση του φαινομένου Flynn παρέχει πληροφορίες για την πολυπλοκότητα της μέτρησης της νοημοσύνης και τον αντίκτυπο των πολιτισμικών και περιβαλλοντικών αλλαγών στις γνωστικές ικανότητες.
Τι προκαλεί το Φαινόμενο Flynn;
Ας ρίξουμε μια ματιά σε μερικούς από τους παράγοντες που συμβάλλουν στο Φαινόμενο Flynn:
- Μεγαλώνοντας με λιγότερα αδέλφια: Το να έχεις λιγότερα αδέλφια συσχετίστηκε με αύξηση στις βαθμολογίες IQ. Αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στην αυξημένη υποστήριξη και προσοχή που προσφέρουν οι γονείς που δεν χρειάζεται να μοιράζουν την προσοχή τους σε μεγάλο αριθμό παιδιών.
- Καλύτερη διατροφή στις εγκύους: Η βελτιωμένη διατροφή κατά τη διάρκεια των προγεννητικών και πρώιμων μεταγεννητικών σταδίων θεωρείται επίσης πιθανός παράγοντας στο Φαινόμενο Flynn. Επιπλέον, η αυξημένη ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την χρήση αλκοόλ και καπνού κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης οδήγησε σε μείωση της χρήσης από τις εγκύους.
- Ένας εξελισσόμενος κόσμος: Η εξελισσόμενη φύση του κόσμου, μας έχει οδηγήσει σε αυξημένη περιβαλλοντική πολυπλοκότητα. Με τη σειρά τους, οι γενιές έχουν γίνει πιο επιδέξιες στη συλλογιστική και την επίλυση προβλημάτων.
- Τα εκπαιδευτικά συστήματα έχουν βελτιωθεί: Καθώς η συμμετοχή σε εξετάσεις έχει γίνει πιο κανονικοποιημένη στον πολιτισμό μας, είναι πιθανό να έχουμε αυξήσει συλλογικά την αυτοπεποίθησή μας για τη συμμετοχή σε εξετάσεις.
Τι δεν μετρούν τα τεστ IQ;
Τα τεστ IQ συχνά παραβλέπουν άλλες μορφές νοημοσύνης, όπως οι κοινωνικοσυναισθηματικές και διαπροσωπικές δεξιότητες. Αυτό δημιουργεί μια μονοδιάστατη άποψη της νοημοσύνης, παραβλέποντας την πλήρη διανοητική ικανότητα των ατόμων. Η ανθρώπινη νοημοσύνη είναι πολύ πιο περίπλοκη από ό,τι μπορεί να αποτυπώσει ένα σταθμισμένο τεστ.
Είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι δεν είναι το μόνο μέτρο της νοημοσύνης, ακόμη και αν είναι επί του παρόντος το προτιμώμενο μέτρο. Επιπλέον, σκεφτείτε πώς μια ποικιλομορφία εμπειριών, περιβαλλόντων και σκέψης η οποία θα μπορούσε επίσης να εξηγήσει την ποικιλομορφία στις απαντήσεις των σταθμισμένων τεστ μπορεί να οδηγήσει σε μια ολοένα και πιο έξυπνη κοινωνία.
Βιβλιογραφία
Trahan, L. H., Stuebing, K. K., Fletcher, J. M., & Hiscock, M. (2014). The Flynn effect: a meta-analysis. Psychological bulletin, 140(5), 1332–1360. https://doi.org/10.1037/a0037173
