ΙστορίαΠολιτισμός

Οι σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου: Οι έμπιστοι του βασιλιά

Οι σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου: Οι έμπιστοι του βασιλιά

Δημοσιεύτηκε Χρόνος ανάγνωσης 13 λεπτά

Όταν σκεφτόμαστε τον Μέγα Αλέξανδρο, συνήθως φέρνουμε στο μυαλό μας τις μεγάλες μάχες, την κατάκτηση της Περσικής Αυτοκρατορίας και τους στρατηγούς που τον ακολούθησαν μέχρι τα βάθη της Ασίας. Πολύ λιγότερο συχνά στεκόμαστε στους άνδρες που βρίσκονταν στον στενότερο κύκλο του βασιλιά, εκείνους που είχαν την ιδιαίτερη τιμή να υπηρετούν ως σωματοφύλακες του. Οι σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οι έμπιστοι του βασιλιά δεν ήταν απλώς μια ομάδα ενόπλων που προστάτευε τη ζωή του Αλεξάνδρου. Προέρχονταν από την ανώτερη μακεδονική αριστοκρατία και μπορούσαν να αναλάβουν στρατιωτικές διοικήσεις, διπλωματικές αποστολές και κυβερνητικές θέσεις. Η ιστορία τους δεν τελείωσε με τον θάνατο του Αλεξάνδρου το 323 π.Χ., αλλά για κάποιους η εγγύτητα στον βασιλιά αποτέλεσε το πρώτο βήμα προς την εξουσία. Κάποιοι θα πρωταγωνιστούσαν στους πολέμους των Διαδόχων, ενώ άλλοι θα παρέμεναν πιστοί στην βασιλική δυναστεία ή θα χάνονταν μέσα στις συγκρούσεις που ακολούθησαν. Ποιοι ήταν όμως οι άνδρες που ο Αλέξανδρος εμπιστεύθηκε περισσότερο από τους άλλους και πώς έφτασαν από τη μακεδονική αυλή στα κέντρα εξουσίας του ελληνιστικού κόσμου;

Από τον «φύλακα του σώματος» στους έμπιστους του βασιλιά

Η λέξη «σωματοφύλαξ» προέρχεται από τις λέξεις «σώμα» και «φυλάσσω» και σημαίνει κυριολεκτικά τον άνθρωπο που προστατεύει το σώμα κάποιου. Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο όμως, ο σωματοφύλακας δεν ήταν απαραίτητα ένας απλός ένοπλος φρουρός, καθώς στη μακεδονική αυλή ο όρος συνδέθηκε με έναν ιδιαίτερα στενό κύκλο ανδρών που απολάμβαναν την εμπιστοσύνη του βασιλιά. Ο θεσμός υπήρχε ήδη πριν από τον Μέγα Αλέξανδρο και συνδεόταν με τη βασιλική αυλή της Μακεδονίας, όμως επί Αλεξάνδρου οι σωματοφύλακες βρέθηκαν στην καρδιά της εξουσίας ως υψηλόβαθμοι αξιωματικοί και ευγενείς, οι οποίοι μπορούσαν να αναλάβουν στρατιωτικές διοικήσεις, κρίσιμες αποστολές και άλλες ευθύνες που απαιτούσαν προσωπική εμπιστοσύνη από τον βασιλιά. Η σύνθεσή τους ωστόσο δεν ήταν αμετάβλητη, αφού άνδρες πέθαιναν, αποχωρούσαν ή αντικαθίσταντο, ενώ νέοι αξιωματικοί μπορούσαν να ενταχθούν στον στενό αυτό κύκλο. Γι’ αυτό και η εικόνα μιας απολύτως σταθερής ομάδας δεν ανταποκρίνεται στην ιστορική πραγματικότητα. Αυτό κάνει ακόμη πιο ενδιαφέρουσα την ιστορία των σωματοφυλάκων του Μεγάλου Αλεξάνδρου ως οι έμπιστοι του βασιλιά. Ανάμεσά τους βρίσκονταν άνθρωποι που θα πολεμούσαν δίπλα του μέχρι τα βάθη της Ασίας, θα έπαιρναν μέρος στις σημαντικότερες αποφάσεις της εκστρατείας και μετά τον θάνατό του το 323 π.Χ., θα εξελίσσονταν σε πρωταγωνιστές του νέου κόσμου που γεννήθηκε από τη διάλυση της αυτοκρατορίας του.

Ηφαιστίων: O στενότερος άνθρωπος του Αλεξάνδρου

Ο Ηφαιστίων, γιος του Αμύντορα, υπήρξε ο στενότερος φίλος και ένας από τους σημαντικότερους αξιωματικούς του Αλεξάνδρου. Μακεδόνας ευγενής, βρέθηκε από νεαρή ηλικία στον κύκλο του βασιλιά και τον ακολούθησε στην εκστρατεία της Ασίας. Το 324 π.Χ. ο Αλέξανδρος τον ανέδειξε σε χιλίαρχο, μία από τις σημαντικότερες θέσεις στην αυλή, αλλά λίγους μήνες αργότερα (το φθινόπωρο του ίδιου έτους) ο Ηφαιστίων πέθανε στην Εκβάτανα, έπειτα από ασθένεια υψηλού πυρετού. Ο θάνατός του συγκλόνισε βαθύτατα τον Αλέξανδρο, ο οποίος οργάνωσε μεγαλοπρεπείς τιμές για τον νεκρό φίλο του. Η ιδιαίτερη θέση του Ηφαιστίωνα στη ζωή του Αλεξάνδρου αποτυπώνεται και σε μια χαρακτηριστική φράση που παραδίδει ο Διόδωρος ο Σικελιώτης. Όταν έγινε σύγκριση ανάμεσα στην αφοσίωση του Κρατερού και εκείνη του Ηφαιστίωνα, ο Αλέξανδρος φέρεται να είπε: «Ο Κρατερός αγαπά τον βασιλιά, ο Ηφαιστίων αγαπά τον Αλέξανδρο». Η μνήμη του συνδέθηκε αργότερα και με τον Τύμβο Καστά στην Αμφίπολη, όπου η αρχαιολόγος Κατερίνα Περιστέρη έχει υποστηρίξει ότι το εντυπωσιακό μνημείο του τέλους του 4ου αιώνα π.Χ. αποτελούσε ηρώο για τον Ηφαιστίωνα, πιθανώς με εντολή του Αλεξάνδρου. Η ταύτιση του όμως παραμένει αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης και δεν έχει αποδειχθεί ότι ο ίδιος είναι ο νεκρός του τάφου. Ο Ηφαιστίων όπως μαρτυρούν και οι αρχαίες πηγές, ήταν κάτι περισσότερο από ένας από τους σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου και οι έμπιστοι του βασιλιά. Ήταν ο άνθρωπος που βρέθηκε ίσως πιο κοντά από οποιονδήποτε άλλον στον ίδιο τον Αλέξανδρο.

Αναπαράσταση του περίβολου του τύμβου στον λόφο Καστά της Αμφίπολης, όπου εικάζεται πως ο Μ.Αλέξανδρος έδωσε εντολή να ταφεί ο Ηφαιστίωνας. Πηγή: iefimerida

Περδίκκας: Ο άνθρωπος που βρέθηκε στην κορυφή μετά τον Αλέξανδρο

Ο Περδίκκας, γιος του Ορόντη, καταγόταν από την Ορεστίδα της Άνω Μακεδονίας και ανήκε στον στενό στρατιωτικό κύκλο του Αλεξάνδρου. Οι πηγές τον παρουσιάζουν ως ικανό διοικητή, ο οποίος κέρδισε σταδιακά την εμπιστοσύνη και εντάχθηκε στους σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ως οι έμπιστοι του βασιλιά. Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας ανέλαβε σημαντικές στρατιωτικές αποστολές και διοικήσεις, ενώ μετά τον θάνατο του Ηφαιστίωνα βρέθηκε ακόμη πιο κοντά στο κέντρο της εξουσίας. Προτού ο Αλέξανδρος πεθάνει στη Βαβυλώνα το 323 π.Χ., έδωσε το βασιλικό του δαχτυλίδι στον Περδίκκα, δίνοντας του στην ουσία τον τίτλο του «αντιβασιλέα», απόδειξη πως ήταν ένας από τους ισχυρότερους άνδρες του στρατεύματος. Στη διανομή της εξουσίας που ακολούθησε, ανέλαβε τη θέση του χιλίαρχου και ουσιαστικά έγινε ο ανώτατος διαχειριστής της αυτοκρατορίας για λογαριασμό της βασιλικής οικογένειας. Ο ίδιος δεν έγινε αμέσως βασιλιάς, αλλά προσπάθησε να κρατήσει την αυτοκρατορία για λογαριασμό των βασιλικών διαδόχων, όμως πολύ γρήγορα ήρθε σε σύγκρουση με τους άλλους στρατηγούς. Ο Περδίκκας θέλησε να ενισχύσει τη θέση του μέσω γάμου, εξετάζοντας διαδοχικά τη Νίκαια (κόρη του Αντίπατρου) και την Κλεοπάτρα (αδελφή του ίδιου του Αλεξάνδρου). Η δεύτερη επιλογή θα του έδινε ακόμη ισχυρότερη δυναστική νομιμοποίηση. Τελικά στην εκστρατεία εναντίον του Πτολεμαίου στην Αίγυπτο, οι ίδιοι οι αξιωματικοί του τον δολοφόνησαν.

Πτολεμαίος: Ο σωματοφύλακας που πήρε τον Αλέξανδρο μαζί του

Ο Πτολεμαίος, γιος του Λάγου, ήταν ένας από τους στενότερους ανθρώπους του Αλεξάνδρου και μέλος του επίλεκτου κύκλου των σωματοφυλάκων του. Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές ιστορίες, τραυματίστηκε από δηλητηριώδες βέλος στην εκστρατεία στην Ινδία. Ο Διόδωρος διηγείται ότι ο Αλέξανδρος είδε σε όνειρο ένα φυτό που μπορούσε να τον θεραπεύσει και χρησιμοποίησε το φάρμακό του για να τον σώσει. Όμως η πραγματική ευκαιρία για τον Πτολεμαίο ήρθε μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, όταν ως σατράπης της Αιγύπτου, φρόντισε να αποκτήσει τον έλεγχο της νεκρικής πομπής και πήρε το σώμα του Αλεξάνδρου, το οποίο αρχικά μεταφέρθηκε στη Μέμφιδα και αργότερα στην Αλεξάνδρεια. Η κατοχή του νεκρού βασιλιά προσέδιδε τεράστιο κύρος στη νέα εξουσία του Πτολεμαίου και συνέδεε συμβολικά τη δυναστεία του με τον Μέγα Αλέξανδρο. Έτσι, ένας από τους έμπιστους του Αλεξάνδρου κατάφερε κάτι που κανένας άλλος διάδοχος δεν μπορούσε να αποκτήσει: τον ίδιο τον νεκρό βασιλιά ως σύμβολο εξουσίας. Από εκεί και πέρα ο Πτολεμαίος δεν ήταν απλώς ένας από τους ανθρώπους του Αλεξάνδρου, ήταν ο ιδρυτής μιας δυναστείας που θα κυβερνούσε την Αίγυπτο για σχεδόν τρεις αιώνες. Η πορεία του αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα του τι κρύβεται πίσω από τον τίτλο «Οι σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου: οι έμπιστοι του βασιλιά»: άνθρωποι που ξεκίνησαν ως μέλη του στενού κύκλου του κατακτητή και μετά τον θάνατό του, μετατράπηκαν σε πρωταγωνιστές του κόσμου που άφησε πίσω του.

Οι σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου: Οι έμπιστοι του βασιλιά
Χάρτης της κληρονομιάς των Διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όπως μοιράστηκε η Αυτοκρατορία του μετά τον θάνατο του. Πηγή: worldhistoryvolume

Λυσίμαχος: Ο άνθρωπος που πάλεψε με λιοντάρι

Ο Λυσίμαχος, γιος του Αγαθοκλή, ήταν ένας από τους έμπιστους αξιωματικούς του Αλεξάνδρου και εντάχθηκε στους σωματοφύλακές του κατά την εκστρατεία στην Ασία. Η σχέση του με τον Αλέξανδρο φαίνεται ότι βασίστηκε όχι μόνο στην προσωπική εμπιστοσύνη αλλά και στην ικανότητά του ως αξιωματικού, αφού πολέμησε μαζί του μέχρι την Ινδία και τραυματίστηκε στη διάρκεια των επιχειρήσεων. Η πιο παράξενη ιστορία του όμως, δεν αφορά κάποια μάχη. Ο Πλούταρχος διηγείται ότι ο Αλέξανδρος κάποτε έκλεισε τον Λυσίμαχο μόνο του με ένα λιοντάρι, όταν ο Μακεδόνας κατάφερε να σκοτώσει το ζώο, αλλά έμεινε με βαθιές ουλές στο σώμα του. Χρόνια αργότερα τις έδειχνε στους επισκέπτες του, ως απόδειξη του περιστατικού. Μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, ο Λυσίμαχος πήρε τη Θράκη ως σατράπης και σταδιακά δημιούργησε τη δική του επικράτεια. Το 305 π.Χ. ανακηρύχθηκε βασιλιάς και έγινε ένας από τους ισχυρότερους διαδόχους, πριν σκοτωθεί στη μάχη του Κουροπεδίου το 281 π.Χ. Η ιστορία του ταιριάζει απόλυτα με την εικόνα «Οι σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου: Οι έμπιστοι του βασιλιά», άνδρες που δεν περιορίστηκαν στο να προστατεύουν τον Αλέξανδρο, αλλά βγήκαν από τη σκιά του για να διεκδικήσουν οι ίδιοι την εξουσία.

Λεοννάτος: Ο άνδρας που πολέμησε δίπλα στον τραυματισμένο Αλέξανδρο

Ο Λεοννάτος, γιος του Αντέα, καταγόταν από την Πέλλα και ήταν ένας από τους σωματοφύλακες του Αλεξάνδρου. Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας ανέλαβε σημαντικές στρατιωτικές αποστολές και κέρδισε τη φήμη ικανού διοικητή. Ήταν επίσης ανάμεσα στους άνδρες που βρέθηκαν δίπλα στον βασιλιά, στην περίφημη επίθεση εναντίον των Μαλλίων (325 π.Χ.) στην Ινδία, εκεί όπου ο Αλέξανδρος σκαρφάλωσε μόνος του πάνω στα τείχη της πόλης και δέχθηκε βαριά επίθεση. Ο Λεοννάτος πολέμησε μαζί με τους άνδρες που έσπευσαν να τον προστατεύσουν και τραυματίστηκε και ο ίδιος. Η διάσωση του Αλεξάνδρου έγινε μία από τις πιο δραματικές στιγμές ολόκληρης της εκστρατείας και ανέδειξε στην πράξη, τι σήμαινε να ανήκει κανείς στον στενό κύκλο των σωματοφυλάκων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ως οι έμπιστοι του βασιλιά. Μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, ο Λεοννάτος έλαβε τη σατραπεία της Φρυγίας. Δεν πρόλαβε όμως να εδραιώσει την εξουσία του, καθώς όταν ξέσπασε ο Λαμιακός Πόλεμος εγκατέλειψε τη Μικρά Ασία και πέρασε στην Ελλάδα, για να αντιμετωπίσει τους επαναστατημένους Έλληνες. Σκοτώθηκε στη μάχη το 322 π.Χ., πολεμώντας εναντίον των Αθηναίων και των συμμάχων τους.

Μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου το 323 π.Χ., ο αντιβασιλέας Περδίκκας διόρισε τον Λεοννάτο σατράπη της Ελλησποντικής Φρυγίας. Πηγή: alchetron.com

Πείθων: από τον σωματοφύλακα στον ισχυρό σατράπη

Ο Πείθων, γιος του Κρατεύα, καταγόταν από την Εορδαία και ανήκε στον στενό κύκλο του Αλεξάνδρου. Συμμετείχε στην εκστρατεία στην Ασία και όπως και οι υπόλοιποι έμπιστοι αξιωματικοί, μπορούσε να αναλάβει στρατιωτικές αποστολές πέρα από τα καθήκοντα της προσωπικής φρουράς. Μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου ο Πείθων πήρε τη Μηδία ως σατραπεία, σύντομα όμως θα αποκτούσε δική του πολιτική βάση. Όταν ξέσπασε ανταρσία Ελλήνων μισθοφόρων στην Άνω Μηδία, ανέλαβε να την καταστείλει και σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές, χρησιμοποίησε σκληρές μεθόδους για να διατηρήσει τον έλεγχο. Η φιλοδοξία του τον έφερε τελικά σε σύγκρουση με τον Αντίγονο. Ο Πείθων προσπάθησε να δημιουργήσει τη δική του ισχυρή επικράτεια στην ανατολή, όμως ο Αντίγονος τον αντιμετώπισε ως απειλή. Γύρω στο 316 π.Χ., ο Πείθων συνελήφθη και εκτελέστηκε. Η διαδρομή του αποκαλύπτει ίσως καλύτερα από κάθε άλλη περίπτωση, πόσο γρήγορα άλλαξαν τα πάντα μετά το 323 π.Χ. Οι άνθρωποι που κάποτε αποτελούσαν τους σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου και ήταν οι έμπιστοι του βασιλιά, άρχισαν πλέον να αντιμετωπίζουν ο ένας τον άλλον ως αντιπάλους για την κληρονομιά του.

Αριστόνους: ο σωματοφύλακας που πολέμησε για την Ολυμπιάδα

Ο Αριστόνους, γιος του Πισαίου, καταγόταν από την Πέλλα και ήταν ένας από τους επτά σωματοφύλακες που αναφέρει ο Αρριανός, στην τελική σύνθεση του σώματος πριν από την προσθήκη του Πευκέστα. Παρέμεινε κοντά στον Αλέξανδρο σε όλη την εκστρατεία και ανήκε στους αξιωματικούς που απολάμβαναν την ιδιαίτερη εμπιστοσύνη του βασιλιά. Μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου όμως, η ζωή του πήρε διαφορετική τροπή. Ο Αριστόνους τάχθηκε στο πλευρό της Ολυμπιάδας, μητέρας του Αλεξάνδρου, όταν εκείνη συγκρούστηκε με τον Κάσσανδρο για τον έλεγχο της Μακεδονίας. Το 317 π.Χ. συμμετείχε στις επιχειρήσεις εναντίον των αντιπάλων της και βρέθηκε ξανά στο κέντρο των αγώνων για τη διαδοχή. Η επιλογή του δεν ήταν χωρίς συνέπειες, αφού μετά την ήττα της Ολυμπιάδας, ο Αριστόνους παραδόθηκε στον Κάσσανδρο και εκτελέστηκε γύρω στο 316 π.Χ. Παρότι είχε υπάρξει ένας από τους ανθρώπους του Αλεξάνδρου, το τέλος του ήρθε μέσα στις αιματηρές συγκρούσεις των Διαδόχων. Η ιστορία του δείχνει πώς οι παλιοί δεσμοί δεν εξαφανίστηκαν μετά τον θάνατο του βασιλιά. Για τον Αριστόνου, η κληρονομιά των σωματοφυλάκων του Μεγάλου Αλεξάνδρου- οι έμπιστοι του βασιλιά, μετατράπηκε τελικά σε επιλογή στρατοπέδου  και σε θανατική καταδίκη.

Πευκέστας: Ο άνδρας που έσωσε τον Αλέξανδρο

Ο Πευκέστας εμφανίζεται στις πηγές το 326 π.Χ., όταν υπηρετούσε ως τριήραρχος στον Υδάσπη ποταμό. Η φήμη του όμως εκτοξεύτηκε έναν χρόνο αργότερα στην επίθεση εναντίον των Μαλλίων, όταν ο Αλέξανδρος τραυματίστηκε σοβαρά και κατέρρευσε μέσα στην πόλη. Ήταν τότε που ο Πευκέστας έσπευσε να τον προστατεύσει με την ασπίδα του με τον ίδιο να τραυματίζεται, αλλά κατάφερε μαζί με τους υπόλοιπους άνδρες να απομακρύνει τον βασιλιά από τον κίνδυνο. Η ανταμοιβή του ήταν εντυπωσιακή: το 326 π.Χ. ο Αλέξανδρος τον πρόσθεσε στους σωματοφύλακές του ως όγδοο μέλος, σπάζοντας την παραδοσιακή σύνθεση της ομάδας, ενώ λίγο αργότερα τον έκανε σατράπη της Περσίδας. Εκεί ο Πευκέστας υιοθέτησε την περσική ενδυμασία, έμαθε την περσική γλώσσα και προσπάθησε να κερδίσει την εμπιστοσύνη του τοπικού πληθυσμού, σε μια προσπάθεια που ταυτιζόταν απόλυτα με το σχέδιο του Αλεξάνδρου για τη συνύπαρξη Μακεδόνων και Περσών. Μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, κράτησε τη σατραπεία του και αργότερα συμμάχησε με τον Ευμένη. Όταν ο Αντίγονος επικράτησε, απομάκρυνε τον Πευκέστα από την Περσίδα, επειδή είχε γίνει υπερβολικά δημοφιλής στην περιοχή. Έτσι, ο άνθρωπος που κάποτε είχε γίνει ένας από τους σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου και έμπιστος του βασιλιά χάρη στην ηρωική του πράξη, κατέληξε να χάσει την εξουσία του ακριβώς επειδή είχε αποκτήσει υπερβολικά μεγάλη επιρροή ως ο Μακεδόνας που προσπάθησε περισσότερο από όλους να γίνει αποδεκτός από τους Πέρσες.

Οι σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου: Οι έμπιστοι του βασιλιά
Η Νίκη του Αλεξάνδρου επί του Πώρου , πίνακας λαδιού σε καμβά του Charles-André Van Loo (1738), που βρίσκεται στο Μουσείο Τέχνης της Κομητείας του Λος Άντζελες. Πηγή: britannica.com

Δημήτριος: Ο σωματοφύλακας που κατηγορήθηκε για συνωμοσία

Ο Δημήτριος υπήρξε ένας από τους «αμφιλεγόμενους» σωματοφύλακες του Αλεξάνδρου στα πρώτα χρόνια της εκστρατείας. Η θέση του όμως δεν τον προστάτευσε, όταν το 330 π.Χ. αποκαλύφθηκε η περίφημη συνωμοσία του Φιλώτα. Ο Δημήτριος κατηγορήθηκε ότι γνώριζε για το σχέδιο δολοφονίας του βασιλιά και ότι δεν το είχε αποκαλύψει. Η υπόθεση ήταν ιδιαίτερα σκοτεινή. Ο Κούρτιος Ρούφος αναφέρει ότι το όνομά του συνδέθηκε με την ομολογία του Νίκανορα, ο οποίος είχε καταγγείλει τη συνωμοσία. Ο Δημήτριος αρνήθηκε τις κατηγορίες, όμως τελικά καταδικάστηκε και εκτελέστηκε. Ο Αρριανός μάλιστα, διατυπώνει μια αξιοσημείωτη κρίση, πως το μόνο αδίκημα που φαίνεται να βάρυνε πραγματικά τον Δημήτριο ήταν ότι ήταν φίλος του Φιλώτα. Μετά την εκτέλεσή του, τη θέση του στους σωματοφύλακες ανέλαβε ο Πτολεμαίος. Η ιστορία του Δημητρίου αποκαλύπτει έτσι και την πιο σκοτεινή πλευρά του στενού κύκλου στους  σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ως οι έμπιστοι του βασιλιά, καθώς η εμπιστοσύνη μπορούσε να χαθεί μέσα σε μία νύχτα και μαζί της να χαθεί και η ίδια η ζωή.

Οι σωματοφύλακες που πέρασαν από τον κύκλο του Αλεξάνδρου

Οι σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οι έμπιστοι του σπουδαίου βασιλιά δεν έμειναν ίδιοι σε όλη την διάρκεια της εκστρατείας. Ο Άρρυβας, ο Βάλακρος και ο Μένης υπήρξαν επίσης μέλη του στενού αυτού κύκλου, πριν τη θέση τους καταλάβουν άλλοι αξιωματικοί. Ο Άρρυβας ανήκε στους αρχικούς σωματοφύλακες του Αλεξάνδρου και τον ακολούθησε στα πρώτα χρόνια της εκστρατείας, μέχρι που πέθανε από ασθένεια στην Αίγυπτο. Ο Βάλακρος, γιος του Νικάνορα, ήταν επίσης από τους πρώτους και μετά τη μάχη της Ισσού, το 333 π.Χ., εγκατέλειψε τη θέση του για να γίνει σατράπης της Κιλικίας. Τη θέση του πήρε ο Μένης, γιος του Διονυσίου, ο οποίος αργότερα ανέλαβε και ο ίδιος σημαντική διοίκηση. Οι τρεις αυτοί άνδρες θυμίζουν ότι πίσω από την εικόνα των επτά ή οκτώ σωματοφυλάκων υπήρχε ένας διαρκώς μεταβαλλόμενος κύκλος έμπιστων αξιωματικών, με την σύνθεση της ομάδας να αλλάζει μαζί με την πορεία της εκστρατείας και την επέκταση της αυτοκρατορίας.

Τι απέγιναν οι έμπιστοι του Αλεξάνδρου

Με τον θάνατο του Αλεξάνδρου στη Βαβυλώνα, το 323 π.Χ., τελείωσε και η εποχή κατά την οποία οι σωματοφύλακές του είχαν έναν κοινό βασιλιά, έναν κοινό στρατό και έναν κοινό σκοπό. Η αυτοκρατορία που είχε κατακτηθεί μέσα σε λίγα χρόνια άρχισε να διαλύεται μέσα από τις διαμάχες των Διαδόχων. Περδίκκας, Πτολεμαίος, Λυσίμαχος και οι υπόλοιποι πρώην αξιωματικοί του Αλεξάνδρου έγιναν πλέον αντίπαλοι, πολεμώντας για εδάφη, εξουσία και τη θέση που θα καταλάμβανε ο καθένας στον κόσμο που άφησε πίσω του. Κάποιοι απομακρύνθηκαν περισσότερο από το όραμα του βασιλιά. Ο Πτολεμαίος δημιούργησε μια ισχυρή ανεξάρτητη δυναστεία στην Αίγυπτο, ενώ ο Λυσίμαχος απέκτησε το δικό του βασίλειο. Ο Περδίκκας αντίθετα, προσπάθησε αρχικά να διατηρήσει ενωμένη την αυτοκρατορία για λογαριασμό της δυναστείας του Αλεξάνδρου, αλλά η προσπάθειά του κατέληξε στη δολοφονία του. Ίσως ο Πευκέστας να πλησίασε περισσότερο από όλους την πολιτική που είχε χαράξει ο ίδιος ο Αλέξανδρος, όταν ως σατράπης της Περσίδας υιοθέτησε την περσική κουλτούρα και επιδίωξε να συνδέσει τους Μακεδόνες με τους Πέρσες. Δεν κατάφερε να διατηρήσει για πάντα τη θέση του, όμως η επιλογή του δείχνει ότι κάποιοι από τους ανθρώπους του Αλεξάνδρου δεν εγκατέλειψαν αμέσως την ιδέα της αυτοκρατορίας που εκείνος οραματιζόταν. Τελικά οι σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου: οι έμπιστοι του βασιλιά, είναι και μια ιστορία για το τι συμβαίνει στην εξουσία, όταν πεθαίνει ο άνθρωπος που την κρατούσε ενωμένη. Οι άνδρες που κάποτε προστάτευαν τον Αλέξανδρο δεν μπόρεσαν να προστατεύσουν την αυτοκρατορία του από τις δικές τους φιλοδοξίες. Και ίσως αυτή να ήταν η μεγαλύτερη ειρωνεία της κληρονομιάς του.

Πηγές Άρθρου:

Netchev S. (2026) “Alexander the Great’s Eight Bodyguards: The Somatophylakes and the Macedonian Empire” ανακτήθηκε από www.worldhistory.org (τελευταία πρόσβαση 12/09/2026)

Livius:Articles on ancient history (2019) “Somatophylax (Bodyguard)” ανακτήθηκε από www.livius.org (τελευταία πρόσβαση 12/09/2026)

Livius:Articles on ancient history (2019) “Peucestas” ανακτήθηκε από www.livius.org (τελευταία πρόσβαση 12/09/2026)

Livius:Articles on ancient history (2020) “Leonnatus” ανακτήθηκε από www.livius.org (τελευταία πρόσβαση 12/09/2026)

Livius:Articles on ancient history (2020) “Peithon” ανακτήθηκε από www.livius.org (τελευταία πρόσβαση 12/09/2026)

The Bible History (2026) “Aristonous of Pella” ανακτήθηκε από bible-history.com (τελευταία πρόσβαση 12/09/2026)

Wasson D.L (2014) “Hephaestion” ανακτήθηκε από www.worldhistory.org (τελευταία πρόσβαση 12/09/2026)

Wasson D.L (2016) “Perdiccas” ανακτήθηκε από www.worldhistory.org (τελευταία πρόσβαση 12/09/2026)

Wasson D.L (2012) “Ptolemy I” ανακτήθηκε από www.worldhistory.org (τελευταία πρόσβαση 12/09/2026)

Wasson D.L (2016) “Lysimachus” ανακτήθηκε από www.worldhistory.org (τελευταία πρόσβαση 12/09/2026)

Αρριανός (μετάφραση EJ Chinnock) “Η Ανάβαση του Αλεξάνδρου/Βιβλίο III/Κεφάλαιο XXVII” το απόσπασμα ανακτήθηκε από en.wikisource.org (τελευταία πρόσβαση 12/09/2026)