Οι anchoresses είναι οι έγκλειστες γυναίκες ή αλλιώς οι αναχωρήτριες. Κατά τον Μεσαίωνα οι γυναίκες αυτές επέλεγαν την απόσυρση από την κοινωνική ζωή και διέμεναν σε μικρά κελιά που συνήθως ανήκαν σε κάποια εκκλησία.
Ο ρόλος των Anchoresses
Οι anchoresses είχαν ως στόχο τον στοχασμό, την ανάγνωση και την προσευχή. Παρά τις δυσκολίες έπρεπε να παραμένουν πιστές στον εγκλεισμό τους, παρόλο που ήταν πολύ κοντά στην κοινότητα.
«Στόχος της anchoress είναι να παραμένει αγνή και αμόλυντη από τον κόσμο περισσότερο από τους άλλους θρησκευόμενους».
Συγγραφέας του Ancrene Wisse
Ως σχεδόν μέλη της κοινότητας έπρεπε να είναι πρότυπο για τους άλλους, να τους βοηθούν πνευματικά και για πολλούς ήταν και το μέσο για την είσοδο στον Παράδεισο.
«Οφείλουν να ζουν τόσο άγια, ώστε ολόκληρη η Αγία Εκκλησία —δηλαδή ο χριστιανικός λαός— να μπορεί να στηρίζεται πάνω τους και να υποστηρίζεται από αυτές, και εκείνες να τη συγκρατούν με την αγιότητα της ζωής τους και τις ευλογημένες προσευχές τους».
συγγραφέας του Ancrene Wisse
Η ανάγνωση ήταν ένα είδος χειρωνακτικής εργασίας για τις έγκλειστες και ένας τρόπος αυτοκαλλιέργειας και στοχασμού. Χρειαζόταν να διαβάζουν για πολλές ώρες και μεγάλο χρονικό διάστημα. Επιπλέον έπρεπε να νηστεύουν, να συμμετέχουν σε αγρυπνίες, να φορούν τρίχινα ενδύματα και να αυτοτιμωρούνται, αν αισθάνονταν ότι το κορμί τους δεν τους υπάκουε. Οι anchoresses δεν έπρεπε να εμπορεύονται αγαθά, αλλά μπορούσαν να πουλάνε πράγματα που κατασκεύαζαν για να καλύπτουν τις ανάγκες τους, εφόσον τους καθοδηγούσε ο πνευματικός τους οδηγός.
Οι anchoresses και οι υπηρέτριές τους
Οι anchoresses ζούσαν στα κελιά τους δίπλα σε κάποια εκκλησία. Με τις κουρτίνες των παραθύρων τους πάντοτε κλειστές, παρέμεναν ήσυχες στην απομόνωσή τους. Κρινόταν απαραίτητη η ύπαρξη προσωπικής υπηρέτριας για την κάθε έγκλειστη, ώστε να φροντίζει για την παραλαβή και τα εφόδια του κελιού. Οι αρετές της έγκλειστης επιβεβαιώνονταν βλέποντας την υπηρέτριά της, η οποία βοηθούσε σημαντικά την anchoress να ζει μια ζωή αγιότητας. Οι «απαγορεύσεις» της έγκλειστης, ίσχυαν και για την υπηρέτριά της. Στις εξωτερικές δουλειές έπρεπε να ακολουθεί μια σειρά ενεργειών.
«Καθώς πηγαίνει στον δρόμο της, ας απαγγέλλει τις προσευχές της και ας μη σταματά για να συνομιλήσει με κανέναν, άνδρα ή γυναίκα, ούτε να κάθεται ή να στέκεται περισσότερο απ’ όσο είναι απολύτως απαραίτητο, πριν επιστρέψει στο σπίτι».
απόσπασμα από το βιβλίο Ancrene Wisse
Κάλυπτε όσο το δυνατόν περισσότερο το σώμα της με τα ενδύματά της και δεν έπρεπε κανένας άνδρας να δει γυμνό ούτε το κεφάλι της. Οι υπηρέτριες μοιράζονταν κοινούς στόχους με τις έγκλειστες και έπρεπε να τις υπακούν χωρίς παράπονο. Οι anchoresses μπορούσαν να διδάξουν τις υπηρέτριες κι εκείνες με τη σειρά τους νεαρά κορίτσια. Οι έγκλειστες όμως θεωρούνταν υπεύθυνες για τις υπηρέτριες και τις πράξεις τους.
Η ζωή στο κελί
Η είσοδος στο κελί ήταν συχνά οριστική απόφαση. Εκεί η έγκλειστη απομονωνόταν από τον κόσμο και από το παράθυρο του κελιού της μπορούσε να παρακολουθεί μόνο την Θεία Λειτουργία. Η τελετή εγκλεισμού έμοιαζε με τελετή ταφής, λέγοντας πως η anchoress θα είναι νεκρή και θαμμένη ως προς τον έξω κόσμο. Επιπλέον σε κάποια εγχειρίδια υπήρχε η συμβουλή να σκάβει κάθε μέρα λίγο-λίγο το πάτωμα του κελιού της, για να προετοιμάσει τον τάφο της. Η έγκλειστη δεν θα έπρεπε να ενδιαφέρεται για τα υλικά αγαθά, αλλά ούτε και να φαίνεται φτωχικό το κελί της. Με ένα καλά οργανωμένο νοικοκυριό μπορούσε να φιλοξενεί γυναίκες και παιδιά επισκέπτες. Ως καλή οικοδέσποινα θα έπρεπε να τους κάνει να αισθανθούν όσο το δυνατό πιο άνετα. Δεν μπορούσε να στείλει ή να λάβει κάποια επιστολή, ενώ της απαγορευόταν η κατανάλωση του κρέατος και του ζωικού λίπους.
Παρουσία στην κοινότητα
Παρόλο που η anchoress ήταν έγκλειστη και ζούσε μακριά από τον κοσμικό βίο, ταυτόχρονα ήταν και μέλος της κοινότητας, αφού είχε κάποια δημόσια καθήκοντα, βοηθούσε και συμβούλευε κόσμο, αλλά και φιλοξενούσε στο κελί της. Παρόλο που θα έπρεπε να είναι «αόρατη» για τους έξω και η ίδια παρέμενε στο κελί της, ζούσε δίπλα στην εκκλησία και πολύ κοντά στην κοινότητα.
Το Ancrene Wisse
Το κείμενο αυτό του 13ου αιώνα, ήταν γραμμένο αρχικά για τρεις αδερφές που ήθελαν να γίνουν anchoresses. Από αυτό αντλούμε πολλές πληροφορίες γύρω από την ζωή των έγκλειστων γυναικών του Μεσαίωνα, αλλά ακόμα και σήμερα δεν είναι γνωστός ο συγγραφέας του. Από το βιβλίο μαθαίνουμε πως ήταν τα κελιά των anchoresses, τις ώρες που έτρωγαν και τις δραστηριότητές τους, αλλά και την αφοσίωση που έπρεπε να ασκήσουν.
Πηγές άρθρου:
Hwanhee, P. (2024). Ancrene Wisse and Women’s Work for Spiritual Growth. Ανακτήθηκε από mdpi.com (τελευταία πρόσβαση 23/09/2026)
Roman, C. (2006). Anchoritism and the Everyday: The Sacred-DomesticDiscourse in the Ancrene Wisse. Ανακτήθηκε από journals.lib.unb.ca (τελευταία πρόσβαση 23/09/2026)
