Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή των σχέσεων είναι ένας τύπος ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής όπου ένα άτομο έχει εμμονή με τον/την σύντροφό του, τη σχέση του ή τη σχέση γονέα-παιδιού. Τα άτομα με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή των σχέσεων μπορεί να αμφισβητούν επανειλημμένα την αγάπη του/της συντρόφου τους, να ανησυχούν για την απιστία ή να εμμένουν ανησυχώντας για το αν η σχέση τους είναι σωστή.
Όσοι έχουν ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή των σχέσεων η οποία εστιάζει στη σχέση μπορεί να ρωτήσουν: «Είναι σωστή αυτή η σχέση;», ενώ όσοι έχουν ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή των σχέσεων η οποία εστιάζει στον σύντροφο μπορεί να έχουν εμμονή με τα χαρακτηριστικά του συντρόφου τους, οδηγώντας σε αρνητικές σκέψεις.
«Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή αφορά την ακραία δυσφορία με την αβεβαιότητα», λέει ο John Wyetzner, LCSW, Κοινωνικός Λειτουργός στο Κέντρο Διαταραχών Άγχους στο Child Mind Institute. «Όλα έχουν να κάνουν με την ανάγκη να γνωρίζεις, την ανάγκη να έχεις μια απάντηση σε πράγματα».
Πρόσφατα, ο Karmous και οι συνεργάτες του (2026), στη μελέτη περίπτωσης, αναφέρουν τα ακόλουθα τα οποία περιγράφουν τις δυσκολίες ενός ατόμου με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή των σχέσεων. “Ο κ. Μ.Α., 25 ετών, είχε σχέση με μια κοπέλα εδώ και δύο χρόνια. Αναρωτιόταν επανειλημμένα αν βρισκόταν στη σωστή σχέση και αν θα ήταν πιο ευτυχισμένος με μια άλλη κοπέλα. Συχνά, ζητούσε επιβεβαίωση από τους φίλους του και οπτικοποιούσε φωτογραφίες της κοπέλας του για να βεβαιωθεί ό,τι ένιωθε για εκείνη και να μειώσει αυτές τις σκέψεις. Είχε τεθεί η διάγνωση της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής των σχέσεων. Πραγματοποιήθηκαν συνεδρίες γνωστικής συμπεριφορικής θεραπείας με τον ασθενή, με σαφή μείωση των ιδεοληπτικών σκέψεων και των ψυχαναγκαστικών συμπεριφορών ελέγχου και αναζήτησης επιβεβαίωσης.”
Η συστηματική ανασκόπηση που πραγματοποιήθηκε από τους προαναφερόμενους ερευνητές εντόπισε συνολικά 14 μελέτες. Η μέση ηλικία των ασθενών ήταν 30 έτη, με ακραίες ηλικίες τα 19 και τα 84 έτη.
Τα συμπτώματα της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής των σχέσεων αξιολογήθηκαν χρησιμοποιώντας το OCD Inventory-Revised και το Partner-Focused Obsessive-Compulsive Inventory.
Το OCD Inventory-Revised
Το OCD Inventory-Revised είναι ένα σύντομο ερωτηματολόγιο το οποίο αξιολογεί τα συμπτώματα της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής. Η συμπλήρωσή του διαρκεί περίπου 3 λεπτά και είναι κατάλληλο για ενήλικες ηλικίας 18 ετών και άνω. Το ερωτηματολόγιο χρησιμοποιείται ευρέως για τον έλεγχο, τον σχεδιασμό θεραπείας και την παρακολούθηση της θεραπευτικής προόδου. Το ερωτηματολόγιο αποτελείται από πέντε υποκλίμακες οι οποίες αξιολογούν τα ακόλουθα συμπτώματα:
- Πλύσιμο (ανησυχίες του ατόμου ότι θα μολυνθεί και υπερβολικό πλύσιμο)
- Εμμονή (ενοχλητικές σκέψεις και προσπάθειες ελέγχου τους)
- Τάξη (ανάγκη για συμμετρία)
- Έλεγχος (υπερβολικές συμπεριφορές επαλήθευσης)
- Εξουδετέρωση (νοητικοί καταναγκασμοί και τελετουργίες)
- Παρασυσσώρευση (δυσκολία με τον αποχωρισμό αντικειμένων).
Το Partner-Focused Obsessive-Compulsive Inventory
Το ερωτηματολόγιο αξιολογεί τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων της ψυχαναγκαστικής διαταραχής που σχετίζονται με τα αντιληπτά ελαττώματα του συντρόφου σε έξι τομείς: φυσική εμφάνιση, κοινωνικότητα, ηθική, συναισθηματική σταθερότητα, νοημοσύνη και ικανότητα. Το ερωτηματολόγιο βρέθηκε να είναι εσωτερικά συνεπές, με καλή αξιοπιστία επανεξέτασης και έδειξε σημαντικές, αλλά μέτριες συσχετίσεις με υπάρχουσες μετρήσεις συμπτωμάτων της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής και σχετικών γνωστικών λειτουργιών, το αρνητικό συναίσθημα, τη χαμηλή αυτοεκτίμηση και μεταβλητές σχέσης. Επιπλέον, το ερωτηματολόγιο προέβλεψε σημαντικά τη δυσαρέσκεια και την κατάθλιψη στη σχέση, πέρα από τα συμπτώματα της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής τα οποία επικεντρώνονται στη σχέση και την ανασφάλεια στη σχέση. Έτσι, τα ευρήματα έδειξαν ότι το ερωτηματολόγιο έχει καλή εγκυρότητα και αξιοπιστία.
Τα αποτελέσματα της μελέτης του Karmous και των συνεργατών του (2026) υποδηλώνουν ότι τα ψυχαναγκαστικά συμπτώματα που συνδέονται με τις ρομαντικές σχέσεις επηρεάζουν αρνητικά τη λειτουργία των ασθενών. Οι ερευνητές εντόπισαν αρκετές γνωστικές στρεβλώσεις, όπως η τελειομανία και η δυσανεξία στην αβεβαιότητα.
Η γνωστική-συμπεριφορική θεραπεία ήταν η πιο χρησιμοποιούμενη θεραπεία στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή των σχέσων, με καλύτερη κατανόηση των συναισθημάτων κάποιου και βελτιωμένη ικανότητα λήψης αποφάσεων.
Βιβλιογραφία
Abramowitz, J. S., & Deacon, B. J. (2006). Psychometric properties and construct validity of the Obsessive–Compulsive Inventory—Revised: Replication and extension with a clinical sample. Journal of Anxiety Disorders, 20(8), 1016–1035. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2006.03.001
Abramovitch, A., Abramowitz, J. S., Riemann, B. C., & McKay, D. (2020). Severity benchmarks and contemporary clinical norms for the Obsessive-Compulsive Inventory-Revised (OCI-R). Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 27, Article 100557. https://doi.org/10.1016/j.jocrd.2020.100557
Foa, E. B., Huppert, J. D., Leiberg, S., Langner, R., Kichic, R., Hajcak, G., & Salkovskis, P. M. (2002). The Obsessive-Compulsive Inventory: Development and validation of a short version. Psychological Assessment, 14(4), 485–495. https://doi.org/10.1037//1040-3590.14.4.485
Karmous, A., Ktari, H., Ghabi, H., Hajri, A., Khelifa, E., Maamri, A., & Zalila, H. (2025). Relationship obsessive compulsive disorder: The hidden struggle in romantic relationships. European Psychiatry, 68(Suppl 1), S846. https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2025.1714
