Αν κάτι χαρακτηρίζει τη ζωή στο πλανήτη μας, αυτό είναι η συνεχή αλλαγή και εξέλιξη. Καθόλα τα χρόνια της υπάρξεις της, η έμβια ζωή όφειλε να προσαρμοστεί στις καινούργιες κλιματικές και οικολογικές συνθήκες ενός πλανήτη που ακόμα σμιλευόταν. Αυτό βέβαια δεν ήταν πάντα εύκολο και δυνατό για όλους τους οργανισμούς, με πολλούς από αυτούς να εξαφανιστούν στο πέρασμα χιλιάδων αιώνων. Η εξαφάνιση των ειδών αποτελεί ένα φαινόμενο που συνέβαινε σε όλη τη διάρκεια της φυσικής ιστορίας της Γης. Όμως, τους τελευταίους αιώνες, ο αριθμός των ειδών αλλά και ο ρυθμός εξαφάνισής τους έχει αυξηθεί σημαντικά. Κύριος λόγος αποτελεί η καταστροφή των οικοσυστημάτων λόγω την ανθρωπογενούς ρύπανσης και της κλιματικής κρίσης.
Περισσότερα από ένα εκατομμύριο είδη απειλούνται με εξαφάνιση. Τις τελευταίες δεκαετίες πολλά είδη που κάποτε ήταν στο χείλος της εξαφάνισης, έχουν ανακάμψει σημαντικά. Η ανάκαμψη των ειδών αποτελεί ουσιαστικό μέρος της μακροπρόθεσμης ανθεκτικότητας και υγείας κάθε οικοσυστήματος. Ας εξερευνήσουμε 7 απειλούμενα είδη που ανέκαμψαν τα τελευταία χρόνια:
1. Μαύροι ρινόκεροι στη Ναμίμπια
© naturepl.com / Tony Heald / WWF
Ο νοτιοδυτικός μαύρος ρινόκερος αποτελεί ένα από τα τρία υποείδη μαύρου ρινόκερου. Το είδος είχε χαρακτηριστεί από τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) ως “κρίσιμα απειλούμενο” αφού ο πληθυσμός του δεν ξεπερνούσε τα 418 άτομα το 1984. ‘Όμως, τον Μάρτιο του 2020 αναταξινομήθηκε ως “ευάλωτο” αφού ο πληθυσμός του αυξήθηκε κατά περισσότερο από 11%. Σήμερα ο πληθυσμός των ώριμων ατόμων ξεπερνάει τα 2.600! Δυστυχώς, ο μαύρος ρινόκερος αντιμετωπίζει συνεχείς απειλές από τη λαθροθηρία και την υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος.
2. Φάλαινες με καμπούρα στους ωκεανούς
Μετά από μεγάλες κινητοποιήσεις για τη μείωση των απειλών που δέχονται οι φάλαινες με καμπούρα, όπως η παράνομη αλιεία και οι συγκρούσεις πλοίων με την άγρια ζωή, πλέον βρίσκονται σε σταθερό δρόμο ανάκαμψης σε αρκετούς από τους ωκεανούς. Το 2001 καταμετρήθηκαν 5.000 φάλαινες με καμπούρα, ενώ ο πληθυσμός τους για το 2026 υπολογίστηκε σε 84.000. Συγκεκριμένα στην Αυστραλία, τα δεδομένα δείχνουν ότι ο πληθυσμός τους είναι 50% μεγαλύτερος από ότι πριν την φαλαινοθηρία.
3. Ορχιδέα Βάλτου
Η ορχιδέα βάλτου μπορεί να εντοπιστεί σε λίγες μόνο τοποθεσίες στο Ηνωμένο Βασίλειο και αποτελεί ένα από τα πιο απειλούμενα αγριολούλουδα στην Ευρώπη. Ενώ κάποτε ο πληθυσμός τους καταλάμβανε οκτώ συστήματα αμμολόφων, πλέον, λόγο της υποβάθμισης του οικοτόπου, έχουν απομείνει μόνο μερικά εκατοντάδες φυτά σε Ουαλία και Νόρφολκ. Έπειτα από μια δεκαετία προσπαθειών, ο πληθυσμός επανήλθε. Το 2019, η ομάδα διατήρησης Plantlife καταμέτρησε περισσότερες από 4.000 ορχιδέες βάλτου.
4. Φαλακρός αετός
Ο φαλακρός αετός είναι γνωστός και ως το εθνικό πουλί των Ηνωμένων Πολιτειών. Παρά όμως τη φήμη του κατατάχθηκε ως απειλούμενο είδος το 1978. Η μείωση του φαλακρού αετού έχει αποδοθεί στο παράνομο κυνήγι, την καταστροφή οικοτόπων και στις ακούσιες δηλητηριάσεις . Έπειτα από το Νόμο για την Προστασία του Φαλακρού Αετού στις ΗΠΑ, υπήρξε αύξηση του πληθυσμού. Από 417 άτομα το 1963, πλέον υπάρχουν 316,οοο άτομα.
5. Ο σκόρος των εκβολών του Fisher
Οι σκώροι των εκβολών ποταμών του Fisher είναι εξαιρετικά σπάνιοι, καθώς ζούνε σε ένα πολύ εξειδικευμένο περιβάλλον. Η επιβίωση της συγκεκριμένης νυχτοπεταλούδας είναι άμεσα συνδεδεμένη με ένα αγριολούλουδο, το μάραθο, αφού αποτελεί τη μοναδική τροφή τους. Ο πληθυσμός τους έπεσε δραματικά εξαιτίας της ανόδου της στάθμης της θάλασσας και της υποβάθμισης των οικοτόπων τους. Πλέον, μπορεί κανείς να βρει το συγκεκριμένο είδος μόνο σε δύο τοποθεσίες στην Αγγλία: στο Βόρειο Έσσεξ και στο Κεντ. Χάρη στις συνεχείς προσπάθειες για την διατήρηση και επαναφορά των οικοτόπων, ο πληθυσμός έχει καταφέρει να παραμείνει σταθερός με δείγματα ανάκαμψης.
6. Νυχτοσαύρα
Η νυχτόσαυρα αποτελεί ένα μεσαίου μεγέθους ερπετό που ζει μόνο σε λίγα νησιά στα ανοικτά των ακτών της νότιας Καλιφόρνιας. Ιδιαιτερότητα του είδους είναι ότι σε αντίθεση με τις περισσότερες σαύρες που γεννάν αυγά, η νυχτόσαυρα γεννά μικρά. Ο βιότοπός τους καταστράφηκε όταν οι άνθρωποι εισήγαγαν μη ιθαγενή είδη όπως κατσίκες και χοίρους. Έτσι έγινε η καταγραφή τους ως απειλούμενο είδος το 1977. Πλέον με την απομάκρυνση των χωροκατακτητικών ειδών, ο πληθυσμός τους έφτασε πάνω από 21 εκατομμύρια νυχτόβιες σαύρες σε τρία νησιά. Σήμερα το είδος δεν υπάρχει στο κατάλογο των απειλούμενων ειδών.
7. Καφέ Αρκούδα
Η καφέ αρκούδα αποτελεί το πιο διαδεδομένο είδος αρκούδας παγκοσμίως. Παλαιότερα η καφέ αρκούδα μπορούσε να βρεθεί σε πολλές περιοχές όπως στη βόρεια Αμερική, στο βόρειο Μεξικό, την Ευρώπη, την Ασία, τη Μέση Ανατολή και στη βόρεια Αφρική. Σήμερα λόγο της μείωσης του πληθυσμού από λαθροθηρία και δολώματα, κατοικεί μόνο στη βορειοδυτική βόρεια Αμερική, στην Ευρώπη και στο μεγαλύτερο μέρος της Βόρειας Ασίας. Η καφέ αρκούδα μπορεί να παρατηρηθεί και στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τον Αρτούρο, το 2019 εκτιμάτε ότι ζούσαν 450-500 άτομα ενώ πιο πρόσφατες εκτιμήσεις κάνουν αναφορά για 565-870 άτομα. Ο μεγαλύτερος πληθυσμός ζει στην Πίνδο και στη Ροδόπη. Τα τελευταία χρόνια υπάρχει σταθερή παρουσία αρκούδας από τον Βορά έως τον Όλυμπο και στη Στερεά Ελλάδα, μέχρι την ορεινή Ναυπακτία, σε περιοχές όπου δεν υπήρχαν καταγραφές τα τελευταία 70 χρόνια.
