Ποιοι άνθρωποι κρύβονται πίσω από εμβληματικά γλυπτά; Ποιοι από αυτούς υπήρξαν στα αλήθεια και ποιοι βρίσκονται στη σφαίρα του θρύλου; Από το Άγαλμα της Ελευθερίας μέχρι τον Θεαγένη της Θάσου θα δούμε ποιες ήταν οι προσωπικότητες που χρησιμοποιήθηκαν ως «μοντέλα» στα πιο διάσημα αγάλματα του κόσμου.
Η μικρή γοργόνα του Edvard Eriksen (1913)
Η Μικρή Γοργόνα είναι το πιο διάσημο άγαλμα της Δανίας. Είναι ένα χάλκινο άγαλμα του γλύπτη Edvard Eriksen, που απεικονίζει μια γοργόνα να γίνεται άνθρωπος. Το γλυπτό εκτίθεται σε έναν βράχο δίπλα στην όχθη του παραλιακού δρόμου Langelinie στην Κοπεγχάγη της Δανίας. Το άγαλμα αυτό είναι βασισμένο στο ομώνυμο παραμύθι του 1837 του Δανού συγγραφέα Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, ενώ σήμερα αποτελεί σύμβολο της Κοπεγχάγης και σημαντικό τουριστικό αξιοθέατο από τα αποκαλυπτήριά του το 1913.
Ποιο όμως ήταν το μοντέλο πίσω από το διάσημο άγαλμα; Το άγαλμα ήταν παραγγελία από τον ζυθοποιό Carl Jacobsen, γιο του ιδρυτή της Carlsberg, ο οποίος μαγεύτηκε από ένα μπαλέτο για το παραμύθι στο Βασιλικό Θέατρο της Κοπεγχάγης και ζήτησε από την μπαλαρίνα, Ellen Price, να κάνει μοντέλο για το άγαλμα. Η Price είχε χορέψει τον ρόλο της Γοργόνας σε μπαλέτο του 1909. Όταν της ζητήθηκε να κάνει το μοντέλο, αυτή αρνήθηκε καθώς δεν ήθελε να ποζάρει γυμνή. Τελικά, ο Eriksen χρησιμοποίησε τη σύζυγό του Eline Eriksen ως μοντέλο για το γλυπτό. Το άγαλμα έχει καταστραφεί και παραμορφωθεί πολλές φορές από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 για διάφορους λόγους, αλλά κάθε φορά έχει αποκατασταθεί.
Αληθινά πρόσωπα πίσω από διάσημα αγάλματα: Ο Στοχαστής του Auguste Rodin (1904)
Ο Στοχαστής, του Auguste Rodin, είναι ένα χάλκινο γλυπτό που απεικονίζει μια γυμνή ανδρική φιγούρα καθισμένη σε ένα μεγάλο βράχο, σε στάση βαθιάς σκέψης και περισυλλογής. Ο Στοχαστής αρχικά ονομαζόταν Ο Ποιητής και ήταν μέρος μιας μεγάλης παραγγελίας που ξεκίνησε το 1880 για μια πόρτα που ονομαζόταν Οι Πύλες της Κόλασης. Ο Rodin είχε εμπνευστεί το άγαλμα από το ποίημα του 14ου αιώνα, τη Θεία Κωμωδία του Dante Alighieri.
Η μορφή του Στοχαστή συνδέεται με τον Jean Baud, Γάλλο παλαιστή και πυγμάχο, που πόζαρε για τον Rodin. Ο Jean Baud είχε κάνει επίσης την εμφάνιση του και στο ελβετικό χαρτονόμισμα των 50 φράγκων του 1911 από τον Hodler.
Το Άγαλμα της Ελευθερίας του Frédéric Auguste Bartholdi (1886)
Το εμβληματικό Άγαλμα της Ελευθερίας, που αποτελεί και σύμβολο των ΗΠΑ, είναι ένα κολοσσιαίο νεοκλασικό γλυπτό μιας ντυμένης και εστεμμένης γυναίκας στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Το χάλκινο άγαλμα, ήταν δώρο της Γαλλίας προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, σχεδιάστηκε από τον Γάλλο γλύπτη Frédéric Auguste Bartholdi, ενώ ο μεταλλικός σκελετός του κατασκευάστηκε από τον Gustave Eiffel. Το άγαλμα αφιερώθηκε στις 28 Οκτωβρίου 1886. Το άγαλμα απεικονίζει μια φιγούρα ντυμένη με χιτώνα και εμπνευσμένη από τη ρωμαϊκή θεά της ελευθερίας, Libertas. Στο δεξί της χέρι κρατά έναν πυρσό και στο αριστερό της χέρι κρατά μια tabula ansata με την επιγραφή JULY IV MDCCLXXVI (4 Ιουλίου 1776, με λατινικούς αριθμούς), την ημερομηνία της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ. Με το αριστερό της πόδι πατάει σε μια σπασμένη αλυσίδα ως ανάμνηση της εθνικής κατάργησης της δουλείας μετά τον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο.
Στα πρώτα αποκαλυπτήρια του αγάλματος υπήρχε μια διχογνωμία ως προς το σε ποιον έμοιαζε η γυναικεία φιγούρα. Κατά άλλους το πρόσωπο που απεικονίζονταν ήταν αντρικό λόγω της σοβαρής και αυστηρής έκφρασης. Το πρόσωπο του αγάλματος ως προς την έκφραση και το βλέμμα δεν θυμίζει τα γυναικεία αγάλματα που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε. Είναι τρομακτικό γιατί δεν χαμογελά καθόλου και η έκφραση του είναι σκληρή.
Ποια ήταν όμως η γυναίκα που αποτέλεσε έμπνευση του αγάλματος; Αν και ποτέ δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα, πολλοί άνθρωποι αναγνωρίζουν ότι υπάρχει τρομερή ομοιότητα μεταξύ του αγάλματος και της μητέρας του Bartholdi, Augusta Charlotte. Τα αυστηρά μάτια, η μακριά μύτη και το σκληρό σαγόνι του πορτρέτου της Augusta Charlotte είχαν αυξήσει τις εικασίες για την ομοιότητα με το άγαλμα.
Ο Θεαγένης της Θάσου (5ος αι π.Χ.)
Ο Θεαγένης δεν υπήρξε απλώς μοντέλο ενός μυθολογικού αγάλματος. Ήταν υπαρκτός άνθρωπος και μάλιστα ένας από τους διασημότερους αθλητές της αρχαίας Ελλάδας. Ο Θεαγένης έλαβε μέρος για πρώτη φορά σε Ολυμπιακούς αγώνες το 480 π.Χ. στο άθλημα της πυγμαχίας, όπου και στέφθηκε Ολυμπιονίκης. Το 476 π.Χ. συμμετείχε ξανά αγωνιζόμενος στο Παγκράτιο, όπου απέσπασε άλλη μια νίκη. Σύμφωνα με τον Παυσανία εκτός από τους Ολυμπιακούς αγώνες, ο Θεαγένης είχε άλλες 3 νίκες στα Πύθια, 9 στα Νέμεα και 10 στα Ίσθμια, άλλες στην πυγμαχία και άλλες στο παγκράτιο. Οι διακρίσεις του όμως δεν σταματούσαν εκεί. Σε κάποιους αγώνες προς τιμήν του Αχιλλέα αγωνίστηκε στον δόλιχο δρόμο (δρόμος αντοχής), όπου και βγήκε νικητής. Ο συνολικός αριθμός των νικών του σε αγώνες φθάνει σύμφωνα με διάφορες πηγές μεταξύ 1200 και 1400. Μετά τον θάνατο του οι Θάσιοι έφτιαξαν ένα χάλκινο άγαλμα προς τιμήν του Θεαγένη.
Σύμφωνα με τον μύθο ένας άνθρωπος που δεν κέρδισε ποτέ αγώνα εναντίον του Θεαγένη πήγαινε κάθε βράδυ στο άγαλμα και το κέρδιζε. Ένα βράδυ, το άγαλμα λύθηκε, έπεσε πάνω στον θυμωμένο αντίπαλο και τον σκότωσε. Οι γιοι του άσκησαν δίωξη κατά του αγάλματος για φόνο, μια απολύτως λογική ενέργεια σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο που πίστευε ότι όλοι οι φόνοι έπρεπε να τιμωρούνται. Ως τιμωρία οι Θάσιοι έριξαν το «ένοχο» άγαλμα του Θεαγένη στη θάλασσα δίνοντας ένα τέλος στο ζήτημα. Στη συνέχεια, τα επόμενα χρόνια, στο νησί ξέσπασε λιμός και πανούκλα. Τότε οι άνθρωποι ζήτησαν τη συμβουλή του μαντείου, το οποίο τους συμβούλευσε να δεχτούν πίσω τους εξόριστους. Οι Θάσιοι ακολούθησαν αυτή την εντολή, αλλά το πρόβλημα δεν είχε υποχωρήσει. Για άλλη μια φορά, ζήτησαν βοήθεια από το μαντείο το οποίο τους απάντησε ότι είχαν ξεχάσει τον Θεαγένη. Αφού κάποιοι ψαράδες ανέσυραν το άγαλμα του αθλητή, οι κάτοικοι της Θάσου τοποθέτησαν ξανά το άγαλμα στην αρχική του θέση και μάλιστα θυσίασαν σε αυτό ως θεό.
Πηγές:
Ο αθλητής που έγινε θεός: η συναρπαστική ιστορία του Θεαγένη του Θάσιου (2026). Newside. Ανακτήθηκε από: www.newside.gr (Τελευταία πρόσβαση στις 17/8/2026)
Gurney, T. (2020). The Thinker by Auguste Rodin. TheHistoryOfArt. Ανακτήθηκε από: www.thehistoryofart.org (Τελευταία πρόσβαση στις 17/8/2026)
Hammond, G. (n.d.). The Woman Behind the Statue of Liberty: Who Is Lady Liberty? Statue of Liberty Tour. Ανακτήθηκε από: www.statueoflibertytour.com (Τελευταία πρόσβαση στις 17/8/2026)
The little mermaid– Copenhagen’s Most Famous Sculpture. VisitDenmark. Ανακτήθηκε από: www.visitdenmark.com (Τελευταία πρόσβαση στις 17/8/2026)
