Το ναυάγιο του Μλιετ στην Αδριατική εντοπίστηκε το 2014 από Κροάτες αρχαιολόγους. Η συγκεκριμένη περιοχή -το νησί Μλιετ της Κροατίας– αποτελούσε σημείο που συνέδεε πολλές θαλάσσιες διαδρομές κι έχουν βρεθεί εκεί πάνω από 24 ναυάγια.
Το ναυάγιο του Μλιετ
Ένας μεγάλος χάλκινος λέβητας ανάμεσα σε φθαρμένα ξύλα πλοίου ήταν η απόδειξη πως το συγκεκριμένο καράβι δεν ήταν ίδιο με τα υπόλοιπα που είχαν βρεθεί στο παρελθόν. Ήταν ένα πλοίο της βυζαντινής εποχής και πιθανότατα μετέφερε υψηλόβαθμο πρόσωπο, σύμφωνα με τα κοσμήματα που βρέθηκαν στην υποβρύχια ανασκαφή του. Επί μια δεκαετία γίνονταν υποβρύχιες ανασκαφές στο ναυάγιο που χρονολογείται στον 7ο ή 8ο αιώνα. Ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνονταν χρυσά νομίσματα της περιόδου της δυναστείας του Ηρακλείου, πόρπες διακοσμημένες με ρουμπίνια, σμαράγδια και μαργαριτάρια και ένα χρυσό δαχτυλίδι-σφραγίδα με την εικόνα του αυτοκράτορα. Τέλος, δεν βρέθηκε κανένα γυναικείο κόσμημα.
«Πρόκειται για μια εντυπωσιακή ποσότητα χρυσού, τη μεγαλύτερη που έχει βρεθεί ποτέ σε ναυάγιο σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Ζυγίζει πάνω από 600 γραμμάρια μετά τον καθαρισμό και την αποκατάστασή του».
Igor Miholjek, επικεφαλής της έρευνας στο Κροατικό Ινστιτούτο Συντήρησης
Επί μια δεκαετία γίνονταν υποβρύχιες ανασκαφές στο ναυάγιο που χρονολογείται στον 7ο ή 8ο αιώνα. πηγή εικόνας: ekathimerini.com
Το πλοίο βυθίστηκε κατά την περίοδο της Ευρώπης που έχει χαρακτηριστεί ως «σκοτεινοί αιώνες» και οι γραπτές πηγές της πρώιμης μεσαιωνικής εποχής είναι περιορισμένες. Η πανώλη, οι λιμοί και οι καταστροφικοί πόλεμοι του 7ου αιώνα, αποδυνάμωσαν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.
«Για μένα, είναι το σημαντικότερο ναυάγιο της περιόδου του. Αν μελετάτε το τέλος της ύστερης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και τη μετάβαση στον μεσαιωνικό κόσμο, αυτός είναι ένας κρίσιμος αρχαιολογικός χώρος για εμάς, προκειμένου να κατανοήσουμε και να αποκτήσουμε γνώσεις για το πώς η Μεσόγειος διατηρούνταν ενωμένη μέσω των θαλάσσιων διαδρομών της, πώς κατακερματίστηκε και πώς τελικά διαλύθηκε η αυτοκρατορία».
Justin Leidwanger, καθηγητής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Stanford
Ποιος ταξίδευε με αυτό το πλοίο;
Τα ευρήματα έδειξαν πως το πλοίο των περίπου 18 μέτρων μετέφερε ένα υψηλόβαθμο πρόσωπο, πιθανώς κάποιον αξιωματούχο ή μέλος κάποιας αποστολής. Υπάρχει η πιθανότητα να μετέφερε διπλωματικά δώρα καθώς εκείνη την εποχή η αυτοκρατορία αναζητούσε συμμάχους. Όμως ανάμεσα στα χρυσά αντικείμενα υπήρχαν και πιο απλά αντικείμενα καθημερινής χρήσης, όπως κεραμικά, αμφορείς, ζυγαριές, ζάρια και διάφορα εργαλεία.
«Η ποσότητα και η ποιότητα των ευρημάτων δείχνουν ότι αυτό δεν ήταν ένα συνηθισμένο ταξίδι», δήλωσαν οι ερευνητές.
Σύμφωνα με την ανακατασκευή της πορείας του πλοίου, αυτό απέπλευσε περίπου το 700 μ.Χ. από την Κωνσταντινούπολη με προορισμό τη Ραβέννα, στη βόρεια Αδριατική. Ο Igor Miholjek, επικεφαλής της έρευνας πιστεύει πως το πλοίο κατευθυνόταν προς το λιμάνι της Πομπλάτσε για να βρει καταφύγιο, καθώς ο όρμος χρησιμοποιούνταν για αιώνες ως ασφαλές μέρος όταν ξεσπούσε κακοκαιρία. Το πλοίο όμως δεν τα κατάφερε και καταποντίστηκε και για περίπου 1.300 χρόνια ήταν θαμμένο στα 40 μέτρα κάτω από τη θάλασσα.
Το χρυσό δαχτυλίδι-σφραγίδα με την εικόνα του αυτοκράτορα. πηγή εικόνας: nationalgeographic.com
Η ανασκαφή του ναυαγίου
Για μεγάλο μέρος του 20ου αιώνα, τα ναυάγια δεν μπορούσαν να ερευνηθούν γιατί το Μλιετ χρησιμοποιούνταν από τον γιουγκοσλαβικό στρατό. Μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας όμως, ανακηρύχθηκε προστατευόμενη αρχαιολογική ζώνη. Περίπου 30 άνθρωποι εργάστηκαν για περισσότερο από μια δεκαετία στην ανασκαφή του ναυαγίου. Ήταν ένα δύσκολο εγχείρημα, αφού τα κατάλοιπα του πλοίου ήταν διασκορπισμένα σε μεγάλο βάθος και σε επικίνδυνο σημείο. Οι δύτες μπορούσαν να παραμένουν στον χώρο περίπου μισή ώρα την ημέρα και η έλλειψη χρηματοδότησης δεν βοηθούσε να προχωρήσει η έρευνα. Η διαδικασία ήταν ιδιαίτερα χρονοβόρα και τα κομμάτια του παζλ ενώνονταν σταδιακά. Εκτός από τα ευρήματα του ναυαγίου, από το πλοίο έχουν διασωθεί μόνο μερικά κομμάτια από την καρίνα, τα πλευρά και το ξύλινο πέτσωμα.
«Πρόκειται για ένα μοναδικό εύρημα παγκόσμιας σημασίας. Τα σκεύη μπορούν, για παράδειγμα, να μας αποκαλύψουν τι έτρωγαν οι ναυαγοί, πόσα άτομα βρίσκονταν στο πλοίο, τι έκαναν… Το πλοίο είχε τέσσερις ή πέντε ναυτικούς, ενώ πιστεύουμε ότι συνολικά επέβαιναν σε αυτό 10 έως 15 άτομα. Βρέθηκαν επίσης ορισμένα οστά, αλλά γνωρίζουμε ότι πρόκειται για οστά ζώων».
Justin Leidwanger, Αμερικανός καθηγητής
Πολλά αντικείμενα έχουν αποκατασταθεί και στο μέλλον θα εκτεθούν σε μουσεία του Ντουμπρόβνικ. πηγή εικόνας: zdravlje.slobodnadalmacija.hr
Η έρευνα συνεχίζεται
Δεδομένου ότι οι ερευνητές δεν μπορούν ακόμα να προσδιορίσουν τον τύπο του πλοίου, η έρευνα συνεχίζεται. Πολλά αντικείμενα έχουν αποκατασταθεί και στο μέλλον θα εκτεθούν σε μουσεία του Ντουμπρόβνικ. Τα κατάλοιπα της ξύλινης κατασκευής του πλοίου θα προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για τον τρόπο κατασκευής των πλοίων την περίοδο εκείνη, αλλά και για τις μετακινήσεις, το εμπόριο και τη ζωή στη Βυζαντινή Μεσόγειο γύρω στο 700 μ.Χ. Μέχρι το τέλος του χρόνου θα ολοκληρωθεί κι ένα ντοκιμαντέρ για την υποβρύχια αρχαιολογία του νησιού, με ιδιαίτερη έμφαση στο ναυάγιο του Μλιετ.
Πηγές άρθρου:
ILIĆ, M. (2026). podvodna baštinaPredstavljeno arheološko otkriće iz 7. stoljeća: Zlato Bizanta skriveno na Mljetu. Ανακτήθηκε από zdravlje.slobodnadalmacija.hr (τελευταία πρόσβαση 01/09/2026)
Mustać, P. (2026). Jaka bura potopila je prije 1400 godina brod kraj Mljeta: ‘Našli smo kopče s dragim kamenjem’. Ανακτήθηκε από 24sata.hr (τελευταία πρόσβαση 01/09/2026)
Bronic, Α. (2026). Byzantine gold objects help archaeologists uncover past of ship wrecked off Croatia. Ανακτήθηκε από reuters.com (τελευταία πρόσβαση 01/09/2026)
