Το παρόν άρθρο, με τίτλο Ο όρος φάσμα: Η οπτική της Uta Frith, θα παρουσιάσει τους λόγους για τους οποίους η Uta Frith, Αναπτυξιακή Ψυχολόγος και Επίτιμη Καθηγήτρια Γλωσσικής Ανάπτυξης στο Ινστιτούτο Γνωστικής Νευροεπιστήμης του University College London, θεωρεί ότι ο αυτισμός δεν είναι πλέον στο φάσμα.

Το φάσμα του αυτισμού (γνωστό και ως Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος ή ΔΑΦ, εν συντομία) είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή η οποία ξεκινά στην παιδική ηλικία και χαρακτηρίζεται από επίμονα ελλείμματα στην κοινωνική επικοινωνία και αλληλεπίδραση, καθώς επίσης περιορισμένα μοτίβα συμπεριφοράς, ενδιαφερόντων ή δραστηριοτήτων, τα οποία επαναλαμβάνονται.

Ο όρος φάσμα υπογραμμίζει την ετερογένεια της κλινικής εικόνας και των λειτουργικών δυσκολιών των ατόμων.

Υπολογίζεται ότι περίπου το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού, ποσοστό το οποίο είναι περίπου το ίδιο σε ενήλικες και σε παιδιά. Η διάγνωση της ΔΑΦ γίνεται βάσει διαγνωστικών κριτηρίων. Η εξατομικευμένη εφαρμογή ενός συνδυασμού ψυχοεκπαιδευτικών και βιολογικών θεραπειών σε διαφορετικές φάσεις της ζωής, προσφέρει υποστήριξη, σταθερότητα και συνέχεια στην προώθηση της ανεξαρτητοποίησης του ατόμου.

Ποια είναι η Uta Frith

Η Dame Uta Frith (γεννημένη το 1941) είναι Γερμανοβρετανή Αναπτυξιακή Ψυχολόγος και Επίτιμη Καθηγήτρια στη γλωσσική ανάπτυξη στο Ινστιτούτο Γνωστικής Νευροεπιστήμης του University College London. Υπήρξε πρωτοπόρος της έρευνας για τον αυτισμό και τη δυσλεξία. Το βιβλίο της Αυτισμός: Εξηγώντας το Αίνιγμα παρουσίασε τη γνωστική νευροεπιστήμη του αυτισμού. Ανέπτυξε το Sally-Anne Test μαζί με τους συναδέλφους της Alan Lesile και Simon Baron-Cohen. Μεταξύ των φοιτητών που έχει καθοδηγήσει είναι οι Tony Attwood, Maggie Snowling, Simon Baron-Cohen και Francesca Happe.

Η άποψη της Uta Frith για το φάσμα του αυτισμού

Σε συνέντευξη που έδωσε η Frith στη Δρ. Amanda Roestorf, Διευθύντρια Έρευνας του autistica.org.uk, δήλωσε ότι ο όρος φάσμα μπορεί να μην περιγράφει τον αυτισμό. Συμπλήρωσε ότι η έννοια φάσμα είναι πολύ γενική και κινδυνεύει να σκιάσει τις εμπειρίες των ανθρώπων που έχουν ανάγκη από μεγαλύτερη βοήθεια.

Στη συνέντευξη, η Frith εξήγησε τους λόγους αυτής της διαπίστωσης. Η έννοια του φάσματος του αυτισμού εμφανίστηκε ακριβώς γιατί ο αυτισμός κάνει την εμφάνισή του με πολλούς τρόπους. Οι άνθρωποι διαφέρουν στον τρόπο που επικοινωνούν, στο γνωστικό τους επίπεδο και στις ανάγκες υποστήριξής τους. Υποστήριξε ότι η αναγνώριση αυτής της διαφορετικότητας δεν παραγκωνίζει τους ανθρώπους με αυτισμό που έχουν ανάγκη σημαντικής υποστήριξης. Αντίθετα, η αποδοχή των διαφορών είναι απαραίτητη για τον σχεδιασμό μιας αποτελεσματικής υποστήριξης.

Αναφέρθηκε, επίσης, στο λεγόμενο καμουφλάζ το οποίο αφορά άτομα τα οποία κρύβουν τα αυτιστικά χαρακτηριστικά τους για να ενσωματωθούν και να κάνουν τους άλλους να νιώσουν άνετα. Έκανε αναφορά σε μία άλλη επιστήμονα, τη Δρ. Laura Hull, της οποίας η έρευνα βοήθησε να δοθεί εξήγηση στο γιατί πολλοί αυτιστικοί μπορεί να μην αναγνωρίζονται μέχρι την εφηβεία ή την ενηλικίωσή τους. Πρόσθεσε ότι, παρόλο που το καμουφλάζ είναι ένα υπαρκτό φαινόμενο, δεν συμβαίνει με τον ίδιο τρόπο σε κάθε αυτιστικό άτομο.

Τόνισε ότι οι συζητήσεις για τον ορισμό του αυτισμού δεν γίνονται χωρίς λόγο. Ωστόσο, χρειάζεται να περάσει καιρός για να λάβουν αυτή τη βοήθεια. Οι οικογένειες συχνά διεκπεραιώνουν τις αξιολογήσεις, γιατί η διάγνωση είναι συχνά ο μόνος τρόπος για να λάβουν υποστήριξη. Ο ορισμός του αυτισμού με κριτήριο τη διαφορετικότητα θα βοηθούσε στην έγκυρη και έγκαιρη διάγνωση.

Καταλήγει λέγοντας ότι τώρα είναι γνωστό ότι τα άτομα με αυτισμό αντιπροσωπεύουν έναν πολύ διαφορετικό πληθυσμό. Αυτό, όμως, δε μειώνει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα άτομα τα οποία χρήζουν μεγαλύτερης υποστήριξης. Τελειώνει τη συνέντευξή της με το συμπέρασμα ότι κανένα μοντέλο δεν μπορεί να καλύψει την ποικιλία των αυτιστικών εμπειριών.

Συμπερασματικά

Η Uta Frith υποστηρίζει ότι ο όρος φάσμα είναι γενικός και δεν εξυπηρετεί στην πράξη τους ανθρώπους με αυτισμό. Αναφέρεται στην ανάγκη της διάγνωσης των αυτιστικών ατόμων, ιδιαίτερα εκείνων που έχουν ανάγκη μεγαλύτερης υποστήριξης. Τονίζει τη διαφορετικότητα της αυτιστικής κοινότητας και προτείνει τη μελέτη της κάθε περίπτωσης ξεχωριστά.

Βιβλιογραφία 

Παπαβασιλείου, Α. (2025). Διαταραχές αυτιστικού φάσματος στα παιδιά. iaso.gr.

Παπαγεωργίου, Β. (2013). Θεραπευτικές προσεγγίσεις των διαταραχών του φάσματος του αυτισμού. noesi.gr.

Roestorf, A. (2026). Autism isn’t one thing. And the science shows why. autistica.org.uk.

Yuncu, G. (2023). Τι είναι διαταραχή αυτιστικού φάσματος; Πώς μπορεί να εντοπιστεί σε νεαρή ηλικία;. hiwellapp.com.