Μπορεί να έχεις ΔΕΠΥ και να είσαι αυτιστικός. Αυτό ονομάζεται συννοσηρότητα και, εν προκειμένω, αναφέρεται στη συνεκδήλωση ΔΕΠΥ και αυτισμού σε ένα άτομο.

Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) και η διαταραχή του φάσματος του αυτισμού (ΔΑΦ) είναι δύο νευροαναπτυξιακές διαταραχές. Και οι δύο επηρεάζουν την εγκεφαλική ανάπτυξη. Αυτές οι δύο διαταραχές εμφανίζονται συχνά μαζί. Ένα άτομο ενδέχεται να διαγνωστεί και με τις δύο διαταραχές ή μπορεί να έχει τη μία διάγνωση με ορισμένα χαρακτηριστικά της άλλης διαταραχής. Η συνύπαρξη της ΔΕΠΥ και του αυτισμού είναι μερικές φορές γνωστή ως AuDHD, στην αγλλική γλώσσα.

Μια πρόσφατη μελέτη σε παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας διαπίστωσε ότι μεταξύ των παιδιών με ΔΕΠΥ, το 33% είχε επίσης αυτισμό. Μεταξύ των παιδιών με αυτισμό, το 10% είχε επίσης ΔΕΠΥ. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συμβολή τόσο από τους γονείς όσο και από τους εκπαιδευτικούς ήταν σημαντική για την έγκαιρη αναγνώριση και υποδηλώνουν ότι η έγκαιρη και ακριβέστερη αναγνώριση θα επιτρέψει πιο αποτελεσματικές εκπαιδευτικές και κλινικές παρεμβάσεις και θα οδηγήσει σε καλύτερη ποιότητα ζωής για αυτά τα άτομα. Διαπίστωσαν επίσης ότι μόνο το 16% των παιδιών με αυτισμό και ΔΕΠΥ είχαν προηγουμένως διαγνωστεί και με τις δύο διαταραχές (Canals, 2024).

Επιπλέον, μια μετα-ανάλυση περισσότερων των 50 μελετών διαπίστωσε ότι μεταξύ των ατόμων με αυτισμό, το 39% είχε επίσης ΔΕΠΥ (Ying, 2021).

Τα άτομα με ΔΑΦ και ΔΕΠΥ ενδέχεται να εμφανίζουν παρόμοια κλινικά συμπτώματα, γεγονός το οποίο καθιστά δύσκολη τη διαφοροποίηση των διαταραχών, απουσίας μια ενδελεχούς αξιολόγησης. Η ακριβής και αποτελεσματική διάγνωση και διαχείριση και των δύο διαταραχών είναι απαραίτητες για την ευημερία των παιδιών και των ενηλίκων με αυτές τις διαταραχές. Η κατάλληλη διάγνωση ξεκινά με την αποτελεσματική αξιολόγηση. Για τη σωστή αξιολόγηση των ατόμων, οι ειδικοί θα πρέπει να κατανοούν την πολυπλοκότητα των δύο διαταραχών, πώς αλληλεπικαλύπτονται και πώς διαφέρουν.

Επικαλυπτόμενα Συμπτώματα ΔΕΠΥ και ΔΑΦ

Υπάρχουν πολλά κλινικά συμπτώματα τόσο της ΔΕΠΥ όσο και της ΔΑΦ τα οποία αλληλεπικαλύπτονται. Μερικά από αυτά είναι τα ακόλουθα:

• Διαταταχή της προσοχής και υπερκινητικότητα: Πολλά άτομα με ΔΕΠΥ και ΔΑΦ δυσκολεύονται με τη ρύθμιση της προσοχής και της δραστηριότητας.
• Προβλήματα συμπεριφοράς: Πολλά άτομα με ΔΕΠΥ και ΔΑΦ εμφανίζουν προβλήματα συμπεριφοράς στην παιδική ηλικία. Τούτου λεχθέντος, η εναντιωματική προκλητική διαταραχή, το άγχος και οι γνωστικές δυσκολίες σε άτομα με ΔΕΠΥ μπορεί επίσης να εξηγήσουν τα προβλήματα συμπεριφοράς σε ορισμένα άτομα.
• Δυσκολία με τις κοινωνικές δεξιότητες: Τόσο τα άτομα με ΔΕΠΥ όσο και τα άτομα με ΔΑΦ ενδέχεται να δυσκολεύονται με τις κοινωνικές δεξιότητες.

Αυτά τα επικαλυπτόμενα συμπτώματα ενδέχεται να συγχέουν τη μια διαταραχή με την άλλη. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι ενώ οι δύο διαταραχές είναι ξεχωριστές, υπάρχει μια ομοιότητα στην κλινική συμπτωματολογία. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μελέτη απέκλεισε άτομα με συννοσηρότητα ΔΕΠΥ και ΔΑΦ, αλλά διαπίστωσε ότι η βαθμολογία του Πηλίκου του Φάσματος Αυτισμού (AQ) ήταν αυξημένη στα άτομα με ΔΕΠΥ, γεγονός που υποδηλώνει ότι ορισμένα άτομα με ΔΕΠΥ μπορεί να εμφανίζουν συμπτώματα που συνήθως σχετίζονται με τη ΔΑΦ.

Τόσο τα άτομα με αυτισμό όσο και τα άτομα με ΔΕΠΥ μπορεί να αναφέρουν συμπτώματα που σχετίζονται με την προσοχή. Ωστόσο, η προσοχή μπορεί να αναλυθεί σε πιο συγκεκριμένες δεξιότητες οι οποίες διαφέρουν μεταξύ των ομάδων. Για παράδειγμα, τα άτομα με αυτισμό μπορεί να δυσκολεύονται να αλλάξουν την εστίαση της προσοχής, αλλά τα άτομα με ΔΕΠΥ μπορεί να αλλάξουν την εστίαση πολύ εύκολα και να περιγραφούν ως άτομα που αποσπώνται εύκολα. Και οι δύο ομάδες δυσκολεύονται με την προσοχή, αλλά με διαφορετικούς τρόπους, γεγονός που καθιστά σημαντική την αξιολόγηση πολλαπλών πτυχών της προσοχής για την αποσαφήνιση των συμπτωμάτων.

Εμπειρίες ατόμων με ΔΕΠΥ και αυτισμό

«Ο αυτισμός με κάνει να ακολουθώ τους κανόνες με ακραίο τρόπο. Όταν η παρορμητικότητα της ΔΕΠΥ μπαίνει στο παιχνίδι, με κάνει να θυμώνω με τον εαυτό μου επειδή έχω «παραβιάσει έναν κανόνα». Και τα δύο μπορούν να επηρεάσουν την αγοραφοβία και την κοινωνική αλληλεπίδραση.» — Σάντι, Μασαχουσέτη

«Η μεγαλύτερη πρόκληση με τον αυτισμό είναι να αφιερώνω πολύ χρόνο για να καταλάβω τι εννοεί ο καθένας ή γιατί συμπεριφέρεται με συγκεκριμένους τρόπους και πώς πρέπει να αντιδράσω. Σε συνδυασμό με τη ΔΕΠΥ και την προσπάθεια να περάσω τη μέρα με το χάος στο κεφάλι μου και έναν εγκέφαλο που δεν σταματά ποτέ, είμαι εξαντλημένη πολλές φορές. Η άσκηση βοηθάει πραγματικά. Έχω εγκαταλείψει την επιθυμία ή την ανάγκη να με καταλάβουν οι άλλοι. — Ένας αναγνώστης

«Και οι δύο διαταραχές με κάνουν να χάνω τα κοινωνικά μηνύματα ή να τα παρερμηνεύω. Είναι πιθανό αυτός να είναι ο λόγος που συνεχώς υπερβάλλω. Είμαι απίστευτα ανήσυχος και διεγερμένος όλη την ώρα. Ψάχνω πάντα για κάποιο είδος κατάστασης που να παράγει ντοπαμίνη, οπότε αποσπάται εύκολα η προσοχή μου ή/και βαριέμαι και υπερεστιάζω πολύ. — Τζόρνταν, Καλιφόρνια

«Συχνά νιώθω σαν μια ζωντανή αντίφαση. Θέλω τάξη, αλλά δεν μπορώ να τη διατηρήσω. Θέλω να είμαι συστηματική και ακριβής, αλλά δυσκολεύομαι, κάτι που με κάνει να νιώθω συνεχώς ότι δεν είμαι αρκετά καλή (για τα δικά μου πρότυπα) και ότι δεν μπορώ ποτέ να «φτάσω εκεί» ακριβώς.» — Σαμάνθα, Αυστραλία

«Μερικές φορές τα χαρακτηριστικά μου βρίσκονται σε σύγκρουση, όπως το να θέλω να αφιερώσω τον χρόνο μου και να είμαι τέλεια, αλλά να μην έχω την απαιτούμενη συγκέντρωση για να το κάνω. Ο εγκέφαλός μου με ΔΕΠΥ με προτρέπει σε περισσότερα από όσα μπορεί να προσφέρει ο αυτιστικός μου εγκέφαλος κατά καιρούς και αντίστροφα.» — Νταν, Αυστραλία

Εργαλεία αξιολόγησης της ΔΕΠΥ και του αυτισμού

Ερωτηματολόγια για τη ΔΕΠΥ, όπως το Adult ADHD Self-Report Screener (ASRS), το Strengths and Weaknesses of ADHD Symptoms and Normal Behavior (SWAN) και το Vanderbilt ADHD Diagnostic Rating Scale (VADRS), μαζί με το Autism Spectrum Quotient (AQ) για τον αυτισμό, προσφέρουν αποτελεσματικό και ακριβή έλεγχο ώστε να διασφαλίζεται η ολοκληρωμένη αξιολόγηση των ατόμων.

Βιβλιογραφία