Επιθετικότητα: ψυχολογία και επιθετική συμπεριφορά

1. Βιολογικοί παράγοντες

Σύμφωνα με την ψυχοβιολογία, η επιθετικότητα είναι έμφυτη, ενστικτώδης στον άνθρωπο και σύμφυτη με την ανθρώπινη φύση. Αυτή την άποψη υποστηρίζει και ο Lorenz konrad (ζωολόγος, ηθικολόγος) ο οποίος ασπάζεται την αρχή της επιβίωσης και την θεωρία του Δαρβίνου και διατείνεται ότι η επιθετικότητα (fighting instinct) αποτελεί απαραίτητο συστατικό για την επιβίωση. Ακόμα ο Freud υποστήριξε ότι οι άνθρωποι διαθέτουν το ένστικτο του θανάτου, που συνιστά μια καταστροφική δύναμη μέσα μας που εξωτερικεύουμε με την άσκηση βίας απέναντι στους άλλους ή στον εαυτό μας. Ωστόσο, οι σύγχρονες μελέτες τονίζουν ότι πολλές ανθρώπινες συμπεριφορές είναι απόρροια ψυχολογικών μηχανισμών. Μάλιστα, τα δύο φύλα διαφέρουν ως προς τον τρόπο που εκδηλώνουν επιθετικές συμπεριφορές, καθώς οι γυναίκες τείνουν να εκδηλώνουν λεκτική βία, ενώ οι άντρες περισσότερο σωματική.

2. Κοινωνικοί παράγοντες

Ο Bandura διατύπωσε την θεωρία της κοινωνικής μάθησης και διεξήγαγε το πείραμα με την κούκλα στο οποίο ένας ενήλικας βιαιοπραγούσε σε μια κούκλα και μικρά παιδιά παρακολουθούσαν αυτό το γεγονός.Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι η επιθετική συμπεριφορά μπορεί να γίνει αντικείμενο μάθησης άμεσα και έμμεσα και να οδηγήσει τα παιδιά στην μίμηση της επιθετικότητας και την εφαρμογή της σε άλλες περιπτώσεις. Επίσης, ο τρόπος που μεγαλώνει κάποιος επιδρά στην αντίληψη που διαμορφώνει απέναντι στην επιθετικότητα. Συχνά, άτομα που έχουν μεγαλώσει σε περιβάλλοντα με έντονες σκηνές βίας, θεωρούν την επιθετική συμπεριφορά κοινωνικά αποδεκτή.

3. Άλλοι παράγοντες

Επιπρόσθετα, υπάρχουν και άλλοι περιβαλλοντικοί και οικονομικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην ενίσχυση της επιθετικότητας όπως η υψηλή θερμοκρασία,η συγκέντρωση σε μεγάλα πλήθη, η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών και αλκοόλ, η φτώχεια και η ανεργία.

Ο ρόλος της απογοήτευσης:

Ο ανθρωπολόγος Dollard υποστήριξε ότι η απογοήτευση μπορεί να ενισχύσει την επιθετικότητα. Η ματαίωση και οποιοδήποτε απογοητευτικό γεγονός (πχ. απώλεια εργασίας) μπορεί να προκαλέσει την εκδήλωση επιθετικότητας από το άτομο. Η αντίληψη της στέρησης από προηγούμενες κατακτήσεις και η απομόνωση του ατόμου μπορεί να εγείρουν επιθετικά συναισθήματα.