Στη Future Library τα βιβλία του σήμερα θα διαβαστούν από τους αναγνώστες του επόμενου αιώνα. Φανταστείτε να γράφετε ένα βιβλίο, να το παραδίδετε στον εκδότη σας και εκείνος, αντί να σας πει «θα το βγάλουμε στα ράφια τον επόμενο μήνα», να σας κοιτάξει στα μάτια και να σας πει: «Ωραίο είναι, θα το διαβάσουμε σε καμιά εκατοστή χρόνια». Στο Όσλο, αυτό δεν είναι ανέκδοτο για αποτυχημένους συγγραφείς, είναι επίσημο καλλιτεχνικό πρότζεκτ.
Καλώς ήρθατε στη «Βιβλιοθήκη του Μέλλοντος» (Future Library), το μέρος όπου η υπομονή των συγγραφέων (και των αναγνωστών) δοκιμάζεται σε επίπεδα που ξεπερνούν κάθε φαντασία.
Όταν ο εκδότης σου είναι το οικοσύστημα
Όλα ξεκίνησαν το 2014, όταν η καλλιτέχνης Κέιτι Πάτερσον αποφάσισε ότι η ανθρωπότητα έχει ανάγκη από λίγη –ή μάλλον πάρα πολλή– προσμονή. Το πλάνο είναι απλό, αν και ελαφρώς «ύποπτο» για όποιον έχει συνηθίσει να παραγγέλνει βιβλία με Amazon Prime: Φυτεύτηκαν 1.000 έλατα στα δάση έξω από το Όσλο. Αυτά τα δέντρα έχουν ένα και μόνο καθήκον στη ζωή τους: να μεγαλώσουν ήσυχα και να μην πάθουν τίποτα μέχρι το 2114.
Όταν έρθει εκείνο το μακρινό έτος –όπου πιθανότατα θα έχουμε ιπτάμενα αυτοκίνητα, θα μιλάμε με ρομπότ και ο καφές θα σερβίρεται σε κάψουλες φωτός– τα δέντρα αυτά θα κοπούν. Το ξύλο τους θα γίνει χαρτί, και πάνω σε αυτό το χαρτί θα εκτυπωθούν βιβλία που κανείς δεν έχει διαβάσει, παρόλο που έχουν γραφτεί δεκαετίες πριν.
Η λίστα αναμονής από την κόλαση
Κάθε χρόνο, ένας συγγραφέας επιλέγεται για να προσφέρει ένα έργο του. Η Μάργκαρετ Άτγουντ ήταν η πρώτη, ακολουθούμενη από ονόματα όπως ο Ντέιβιντ Μίτσελ και ο Σιον. Πηγαίνουν στο Όσλο, παραδίδουν το χειρόγραφο και… αυτό είναι. Δεν υπάρχει προώθηση, δεν υπάρχει παρουσίαση, δεν υπάρχουν κριτικές στο Goodreads. Τα βιβλία «κλειδώνονται» σε μια ειδική αίθουσα της Δημόσιας Βιβλιοθήκης του Όσλο, σαν να είναι το μυστικό της Coca-Cola ή τα κωδικά πυρηνικών όπλων.
Αναρωτιέται κανείς: Τι σκέφτεται ο συγγραφέας όταν παραδίδει το βιβλίο του; «Ελπίζω να μην το διαβάσουν οι εξωγήινοι πρώτοι»; Ή μήπως «τουλάχιστον δεν θα χρειαστεί να υποστώ αρνητικά σχόλια στο Twitter για τα επόμενα 100 χρόνια»; Είναι η απόλυτη μορφή πνευματικής γαλήνης: κανένας αναγνώστης δεν μπορεί να σου πει ότι το τέλος ήταν «λίγο άκυρο».
Γιατί να το κάνεις;
Ίσως αναρωτιέστε αν έχει νόημα όλο αυτό. Σε έναν κόσμο όπου οι πληροφορίες διαγράφονται πιο γρήγορα από όσο χρειάζεται το ίντερνετ για να φορτώσει μια σελίδα, η «Βιβλιοθήκη του Μέλλοντος» είναι μια πράξη αντίστασης. Είναι μια υπενθύμιση ότι η λογοτεχνία δεν είναι μόνο κατανάλωση, αλλά μια διαχρονική σκυταλοδρομία.
Επιπλέον, είναι το μοναδικό πρότζεκτ στον κόσμο όπου, αν αποτύχεις να γράψεις ένα καλό βιβλίο, ο μόνος που θα σε κρίνει θα είναι ένας ψηφιακός κλώνος σου ή, στην καλύτερη περίπτωση, ένα δισέγγονο που θα αναρωτιέται γιατί ο παππούς του έγραφε τόσο περίεργα για τα κινητά τηλέφωνα της εποχής μας.
Το ραντεβού στο 2114
Αν είστε από εκείνους που δεν μπορούν να περιμένουν ούτε την επόμενη σεζόν της αγαπημένης τους σειράς, αυτό το πρότζεκτ είναι ο εφιάλτης σας. Ωστόσο, υπάρχει μια περίεργη ομορφιά στην ιδέα ότι, σε 90 χρόνια από τώρα, κάποιοι άνθρωποι θα κόψουν δέντρα, θα φτιάξουν χαρτί και θα διαβάσουν ιστορίες που κάποτε, σε έναν κόσμο που θα μοιάζει με προϊστορικό, κάποιοι συγγραφείς έγραψαν με αγωνία και ελπίδα.
Μέχρι τότε, έχουμε όλο τον υπόλοιπο χρόνο για να διαβάσουμε όσα βιβλία πρόλαβαν να εκδοθούν «εδώ και τώρα». Και ας είμαστε ειλικρινείς: ίσως είναι καλύτερα που δεν ξέρουμε τι γράφουν. Φανταστείτε να είναι όλη η βιβλιοθήκη γεμάτη με spoilers για το πώς θα τελειώσει ο κόσμος!
Ποιος ξέρει; Ίσως σε 100 χρόνια, η πιο περιζήτητη δεξιότητα να είναι η ικανότητα να διαβάζεις χαρτί χωρίς να πατάς “refresh” στη σελίδα.
Πηγές
Margaret Atwood’s new work will remain unseen for a century | Margaret Atwood | The Guardian
Future Library | Katie Paterson
