Αν αναζητάτε τον ορισμό του «παραγωγικού συγγραφέα», ο Alexandre Dumas είναι η απάντηση. Ο άνθρωπος που μας χάρισε τον Κόμη Μοντεχρήστο και τους Τρεις Σωματοφύλακες δεν έγραφε απλώς βιβλία· «παρήγαγε» λογοτεχνία με ρυθμούς που θα έκαναν έναν σημερινό content creator να ζητήσει άδεια ειδικού σκοπού. Υπάρχει όμως μια μικρή υποσημείωση που συχνά προκαλεί σχόλια: ο Dumas δεν δούλευε πάντα μόνος του.
Ας ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα: η εικόνα του Dumas να πίνει σαμπάνια σε κάποιο καφέ του Παρισιού ενώ άλλοι ίδρωναν πάνω από το χειρόγραφο είναι μια διασκεδαστική υπερβολή. Η αλήθεια είναι πιο περίπλοκη και, κατά έναν τρόπο, ακόμη πιο εντυπωσιακή. Ο Dumas είχε το χάρισμα του ανθρώπου που μπορούσε να μετατρέπει μια καλή ιδέα σε αριστούργημα.
Ο πρωταγωνιστής αυτής της ιστορίας ήταν ο Auguste Maquet. Αν ο Dumas ήταν ο σκηνοθέτης, ο Maquet ήταν ο σεναριογράφος και ο ιστορικός σύμβουλος μαζί. Ο Maquet έκανε την ιστορική έρευνα, οργάνωνε την πλοκή, πρότεινε τις ανατροπές και συνέτασσε εκτενή πρώτα προσχέδια. Στη συνέχεια, τα παρέδιδε στον Dumas. Και τότε συνέβαινε το «θαύμα».
Ο Dumas δεν περιοριζόταν να διορθώσει το κείμενο ή να βάλει μερικές έξυπνες ατάκες. Ξαναδούλευε εκτενώς το υλικό, άλλαζε σκηνές, εμπλούτιζε χαρακτήρες, έγραφε τους ζωηρούς διαλόγους και του έδινε τον χαρακτηριστικό ρυθμό, το χιούμορ και την αφηγηματική ζωντάνια που τον έκαναν μοναδικό. Το αποτέλεσμα δεν ήταν απλώς ένα καλύτερο χειρόγραφο· ήταν ένα έργο που έφερε ανεξίτηλα τη σφραγίδα του Dumas.
Δεν ήταν λοιπόν τεμπέλης, όπως υποστηρίζεται από κάποιους. Ήταν ο δημιουργικός διευθυντής ενός «λογοτεχνικού εργοστασίου» που λειτουργούσε με μια πρωτοποριακή, για τα δεδομένα του 19ου αιώνα, μέθοδο συνεργασίας. Και ο Maquet δεν ήταν ο μοναδικός βοηθός του, αλλά σίγουρα ο σημαντικότερος.
Φυσικά, μια τόσο στενή συνεργασία δύσκολα τελειώνει χωρίς δράμα — και μιλάμε για Γάλλους του 19ου αιώνα, οπότε το δράμα ήταν σχεδόν συμβατική υποχρέωση. Ο Maquet, θεωρώντας ότι η συμβολή του δεν είχε αναγνωριστεί όσο άξιζε (και ότι ο τραπεζικός του λογαριασμός συμμεριζόταν αυτή την άποψη), προσέφυγε στα δικαστήρια το 1858. Ζήτησε μεγαλύτερη οικονομική αποζημίωση και να αναγνωριστεί επίσημα η συμμετοχή του στα έργα.
Το δικαστήριο αναγνώρισε ότι ο Maquet είχε ουσιαστική συμβολή στη δημιουργία πολλών μυθιστορημάτων και του επιδίκασε αποζημίωση. Ωστόσο, δεν του αναγνώρισε την ιδιότητα του συν-συγγραφέα ούτε το δικαίωμα να εμφανίζεται μαζί με τον Dumas στα εξώφυλλα. Έτσι, η ιστορία κράτησε τον έναν στο πάνθεον της λογοτεχνίας και άφησε τον άλλον στη δύσκολη θέση του ανθρώπου που βοήθησε να χτιστεί ο μύθος, χωρίς να γίνει ο ίδιος μέρος του.
Είναι δίκαιο να κατηγορήσουμε τον Dumas; Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Άλλοι θεωρούν ότι οι συνεργάτες του πληρώνονταν σύμφωνα με τις συμφωνίες της εποχής, ενώ άλλοι πιστεύουν ότι ο Maquet άξιζε πολύ μεγαλύτερη αναγνώριση. Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο Dumas δεν ήταν απλώς ένας άνθρωπος που υπέγραφε ξένα κείμενα. Ήταν εκείνος που έδινε την τελική μορφή, το ύφος και τη ζωή στις ιστορίες.
Πηγές: Alexandre Dumas, pere | Biography, Books, & Facts | Britannica
A Passion for Paris: Alexandre Dumas and the Ghosts of Romantic Fiction
