Ας είμαστε ειλικρινείς. Ζούμε σε μια εποχή που το «κάνω scroll down στα social media μέχρι να μουδιάσει ο αντίχειράς μου» θεωρείται μέθοδος χαλάρωσης. Όταν, λοιπόν, κάποιος σου προτείνει να ανοίξεις ένα βιβλίο για να νιώσεις καλύτερα, η πρώτη σου αντίδραση είναι μάλλον ένα ειρωνικό ανασήκωμα του φρυδιού. Κι όμως, η επιστήμη έχει άλλη άποψη και την ονομάζει Βιβλιοθεραπεία.
Η βιβλιοθεραπεία δεν είναι κάποια νέα, εναλλακτική τάση όπου ξαπλώνεις σε έναν καναπέ και σου πετάνε εγκυκλοπαίδειες στο κεφάλι μέχρι να ξεχάσεις τα προβλήματά σου. Είναι η επιστημονικά αναγνωρισμένη και τεκμηριωμένη χρήση της λογοτεχνίας ως εργαλείο ψυχικής και σωματικής υγείας. Και πίστεψέ με, λειτουργεί καλύτερα από πολλά «γιατροσόφια».
Η Δική μου «Κρίση» και το Θαύμα του Χαρτιού
Για να καταλάβεις τι εννοώ, θα σου εξομολογηθώ μια ιστορία. Ως φιλόλογος, η καθημερινότητά μου είναι γεμάτη λέξεις, κείμενα και γραπτά. Θα περίμενε κανείς ότι το βιβλίο είναι ο φυσικός μου χώρος. Κι όμως, πέρυσι, αλλά και φέτος τον χειμώνα, βρέθηκα σε μια κατάσταση απόλυτου εργασιακού στρες.
Το μυαλό μου έτρεχε με 200 χιλιόμετρα την ώρα, οι καφέδες έρεαν σαν νερό και τα βράδια έβλεπα στον ύπνο μου εκθέσεις μαθητών, διορθώσεις με κόκκινο στυλό και ατελείωτες σημειώσεις γραμματικής. Είχα πάθει το απόλυτο επαγγελματικό burnout από το «υποχρεωτικό» διάβασμα.
Ήμουν εντελώς απελπισμένη, έτσι αποφάσισα να κάνω κάτι που είχα καιρό να κάνω: να διαβάσω ένα βιβλίο μόνο για μένα, χωρίς μολύβι στο χέρι για σημειώσεις. Κάθισα στον καναπέ, άνοιξα την πρώτη σελίδα και… συνέβη το εξής μαγικό: για τις επόμενες δύο ώρες, η πίεση της δουλειάς, οι προθεσμίες και η χειμωνιάτικη μελαγχολία εξαφανίστηκαν. Ήμουν πολύ απασχολημένη με το να χαθώ στις ζωές των ηρώων, χωρίς να με νοιάζει αν η σύνταξή τους ήταν σωστή.
Τι Συμβαίνει στο Σώμα σου Όταν Διαβάζεις;
Αν νομίζεις ότι η χαλάρωση αυτή είναι απλώς μια ψευδαίσθηση, οι έρευνες του Πανεπιστημίου του Sussex θα σε διαψεύσουν. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι μόλις 6 λεπτά ποιοτικής ανάγνωσης μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα του στρες έως και 68%!
Το διάβασμα λειτουργεί πιο γρήγορα και αποτελεσματικά από το να ακούσεις μουσική, να πιεις ένα ζεστό ρόφημα ή να βγεις για περπάτημα. Καθώς βυθίζεσαι στην πλοκή, συμβαίνουν τα εξής θαυμαστά:
-
Καρδιακός ρυθμός: Οι παλμοί σου πέφτουν (εφόσον, βέβαια, δεν διαβάζεις θρίλερ στις 3 το πρωί).
-
Μυϊκή χαλάρωση: Η ένταση στους ώμους και στον αυχένα (το κλασικό «σφίξιμο» της έδρας) υποχωρεί.
-
Εγκεφαλική γυμναστική: Ο εγκέφαλός σου δημιουργεί νέες συνάψεις, προστατεύοντάς σε μακροπρόθεσμα από τη γνωστική έκπτωση. Με απλά λόγια, το διάβασμα είναι το botox του εγκεφάλου.
Fun Fact: Στην αρχαιότητα, η επιγραφή πάνω από την ιερή βιβλιοθήκη στις Θήβες της Αιγύπτου έγραφε «Ψυχής Ιατρείον» (θεραπευτήριο της ψυχής). Ως φιλόλογος, οφείλω να παραδεχτώ ότι οι αρχαίοι είχαν δίκιο για άλλη μια φορά. Η ίδια επιγραφή υπάρχει σήμερα σε μεσαιωνική βιβλιοθήκη της Ελβετίας.
Η Ταύτιση και η «Κάθαρση»
Το μεγαλύτερο όφελος της βιβλιοθεραπείας, όμως, είναι συναισθηματικό. Όταν διαβάζεις για μια ηρωίδα που περνάει τα ίδια ζόρια με εσένα –είτε αυτό είναι η εξάντληση είτε η πίεση του χρόνου– νιώθεις αυτόματα λιγότερο μόνη στον κόσμο. Παρακολουθώντας την να βρίσκει λύσεις (ή να τα κάνει θάλασσα με χειρότερο τρόπο από εσένα, πράγμα που επίσης προσφέρει μια περίεργη ικανοποίηση), το μυαλό σου κάνει «κλικ», βλέπεις το πρόβλημά σου από απόσταση, σαν τρίτος, και ξαφνικά η λύση μοιάζει πιο εύκολη.
Συμπέρασμα: Κλείσε την Οθόνη, Άνοιξε ένα Βιβλίο
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα νιώσεις το κεφάλι σου έτοιμο να εκραγεί από την πίεση της καθημερινότητας, μην ανοίξεις την τηλεόραση για να δεις την ίδια σειρά για πέμπτη φορά. Κάνε μια χάρη στην ψυχική σου υγεία. Πήγαινε σε μια βιβλιοθήκη ή σε ένα βιβλιοπωλείο, διάλεξε ένα βιβλίο –από αστυνομικό μέχρι επιστημονική φαντασία– και ξεκίνα τη δική σου δωρεάν συνεδρία βιβλιοθεραπείας.
Μοναδική παρενέργεια; Ίσως χρειαστεί να αγοράσεις μια μεγαλύτερη βιβλιοθήκη…
Πηγή
