Η σχέση ανάμεσα στη βιταμίνη C και κρυολόγημα αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς μύθους. Η βιταμίνη C είναι συνδεδεμένη στις αναμνήσεις μας με την παιδική μας ηλικία, όταν η μαμά ή η γιαγιά να μας προσέφεραν ένα ποτήρι φρεσκοστυμμένο χυμό πορτοκάλι ή μία αναβράζουσα βιταμίνη με γεύση πορτοκάλι όταν ήμασταν άρρωστοι γιατί κάνει «καλό». Είναι όμως έτσι στην πραγματικότητα; Συνδεόνται όντως η βιταμίνη C και το κρυολόγημα ή μήπως είναι ένας ακόμη μύθος των παιδικών μας χρόνων; Υποστηρίζει η επιστήμη την λαϊκή γνώση και αν ναι, σε τι βαθμό;
Η χημεία πίσω από την συνήθεια
Η βιταμίνη C ή αλλιώς το ασκορβικό οξύ, για τους ενδιαφερόμενους της επιστήμης, είναι γνωστός παράγοντας ευεξίας και όχι τυχαία. Πρόκειται για μία υδατοδιαλυτή, οργανική ένωση με ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Στον οργανισμό μας, βρίσκεται σε συγκέντρωση έως και 100 φορές μεγαλύτερη στα λευκά αιμοσφαίρια, την αμυντική απόκριση του οργανισμού, από ότι στο πλάσμα του αίματος. Όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με μία λοίμωξη του αναπνευστικού (όπως το κοινό κρυολόγημα), τα επίπεδα της βιταμίνης C στα κύτταρα εξαντλούνται ραγδαία, γεγονός το οποίο αποδεικνύει ότι καταναλώνεται σε μεγάλο βαθμό κατά τη διάρκεια της μάχης με τους ιούς.
Η αρχή του μύθου και ο Νομπελίστας
Η βιταμίνη C υπάρχει στο διατροφολόγιο μας από πάντα. Πώς όμως καθιερώθηκε σαν κοινά αποδεκτό μέσο αντιμετώπισης του κρυολογήματος; Η απάντηση στο ερώτημα έρχεται από τον Linus Pauling, Αμερικάνο χημικό, κάτοχο δύο αυτόνομων βραβείων Νόμπελ, ειρήνης και χημείας, ο οποίος δημοσίευσε το 1971 μία από τις πρώτες μετα-αναλύσεις στην ιστορία της ιατρικής.Εκείνος ισχυρίστηκε ότι οι υψηλές δόσεις βιταμίνης C μπορούσαν να θωρακίσουν τον οργανισμό και να προστατέψουν από το κρυολόγημα. Λόγω του επιστημονικού του κύρους, η θεωρία αυτή εντάχθηκε στην λαϊκή κουλτούρα, γεγονός το οποίο πυροδότησε ένα τεράστιο αριθμό κλινικών μελετών τα επόμενα χρόνια.
Βιταμίνη C και κρυολόγημα: Τι ισχύει τελικά;
Προλαμβάνει τελικά το κρυολόγημα η βιταμίνη C; Η σύντομη απάντηση είναι: Όχι. Διάφορες συστηματικές ανασκοπήσεις, οι οποίες ανέλυσαν δεδομένα από δεκάδες κλινικές δοκιμές με περισσότερους από 10.000 συμμετέχοντες, κατέληξαν ότι η καθημερινή προληπτική λήψη συμπληρώματος βιταμίνης C δεν μειώνει την πιθανότητα να κολλήσει κανείς κρυολόγημα.
Η Εξαίρεση: Πότε κάνει την διαφορά;
Υπάρχει μια κατηγορία ανθρώπων στην οποία η βιταμίνη C αποδείχθηκε αρκετά αποτελεσματική στην πρόληψη: Στους ανθρώπους οι οποίοι υποβάλλονται σε έντονη σωματική καταπόνηση. Δεδομένα από μελέτες σε μαραθωνοδρόμους, σκιέρ και στρατιώτες σε εντατική εκπαίδευση έδειξαν ότι η συμπληρωματική λήψη της βιταμίνης μείωσε σε ποσοστό περίπου 50% την εμφάνιση κρυολογήματος. Την εξήγηση βρίσκουμε φυσικά στην χημεία. Η ακραία σωματική άσκηση προκαλεί στον οργανισμό έντονο οξειδωτικό στρες. Η βιταμίνη C, ως ισχυρό αντιοξειδωτικό, εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες και προστατεύει την άμυνα των αθλητών.
Τι συμβαίνει όμως αφού αρρωστήσουμε;
Η βιταμίνη C λοιπόν, σύμφωνα με έρευνες, παρουσιάζει θετικά αποτελέσματα αφού εκδηλωθούν τα πρώτα συμπτώματα. Συγκεκριμένα, στους ενήλικες, η τακτική λήψη βιταμίνης C κατά την διάρκεια του κρυολογήματος μειώνει την διάρκεια του κατά 8%, προσφέροντας ταχύτερη ανάρρωση. Στα παιδιά τα αποτελέσματα είναι πιο ενθαρρυντικά με το ποσοστό να αγγίζει το 18%. Βέβαια, σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το μεγαλύτερο όφελος εμφανίζεται σε άτομα που εμφανίζουν χαμηλή πρόσληψη λόγω των καθημερινών διατροφικών τους συνηθειών, γεγονός αρκετά συχνό στις μέρες μας.
Συμπέρασμα
Η βιταμίνη C είναι ένα πολύτιμο μόριο για τον ανθρώπινο οργανισμό αλλά δεν αποτελεί «ασπίδα» κατά των ιών. Η καθημερινή πρόσληψη προτείνεται κυρίως για άτομα που ασκούνται έντονα, ενώ μπορεί να βοηθήσει τα λευκά σας αιμοσφαίρια να πολεμήσουν τον ιό χωρίς να παλέψουν τόσο έντονα. Οπότε η μαμά καλά κάνει και μας δίνει τον φρεσκοστυμμένο χυμό και τώρα γνωρίζουμε λίγο καλύτερα την αξία του, με βάση την χημεία πίσω από την λαϊκή συνήθεια.
Εσωτερικός σύνδεσμος: Δες επίσης «Παιδιά & κατανάλωση φρούτων και λαχανικών μέσω των χυμών»
Εξωτερικός σύνδεσμος: Σύνδεση με τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας
Πηγές και Βιβλιογραφικές Αναφορές
- Hemilä, H., & Chalker, E. (2025). Vitamin C for the common cold and pneumonia. Polish Archives of Internal Medicine, 135(1).
- Hemilä, H., & Chalker, E. (2013). Vitamin C for preventing and treating the common cold. Cochrane Database of Systematic Reviews, (1).
- National Institutes of Health (NIH) – Office of Dietary Supplements. Vitamin C: Fact Sheet for Health Professionals.
