Έρευνες δείχνουν ότι η υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη συνδέεται με μία σειρά από οφέλη, όπως καλύτερη ψυχική υγεία και σχέσεις, υψηλότερη εργασιακή ικανοποίηση και καλύτερες ακαδημαϊκές επιδόσεις.

Ο όρος συναισθηματική νοημοσύνη επινοήθηκε τη δεκαετία του 1990 και στη συνέχεια διαδόθηκε από τον Ψυχολόγο και Συγγραφέα Daniel Goleman στο βιβλίο του Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ.

Εδώ είναι τα πέντε συστατικά που αναφέρει ο Goleman:

1. Αυτογνωσία. Εάν έχετε αυτογνωσία, μπορείτε να διακρίνετε τα δικά σας μοτίβα συμπεριφορών και κινήτρων. Γνωρίζετε το πώς τα συναισθήματα και οι πράξεις σας επηρεάζουν τους γύρω σας, προς το καλύτερο ή προς το χειρότερο. Μπορείτε να αναγνωρίσετε τα δικά σας συναισθήματα όταν εμφανιστούν και να καταλάβετε γιατί νιώθετε όπως νιώθετε. Μπορείτε επίσης να αναγνωρίσετε τα ερεθίσματά σας, τα δυνατά σας σημεία κα τους δικούς σας περιορισμούς. Το να έχετε αυτογνωσία μπορεί επίσης να σημαίνει ότι είστε ταπεινοί, χωρίς έπαρση.
2. Αυτορρύθμιση. Εάν μπορείτε να αυτορυθμιστείτε, οι συναισθηματικές σας αντιδράσεις είναι ανάλογες με τις εκάστοτε δεδομένες συνθήκες. Ξέρετε πώς να κάνετε παύση, όταν χρειάζεται, και πώς να ελέγχετε τις παρορμήσεις σας. Σκέφτεστε πριν δράσετε και υπολογίζετε τις συνέπειες. Σημαίνει επίσης ότι ξέρετε πώς να εκτονώνετε την ένταση, να διαχειρίζεστε τις συγκρούσεις, να αντιμετωπίζετε δύσκολα σενάρια και να προσαρμόζεστε στις αλλαγές στο περιβάλλον σας. Έχει να κάνει με το να αναδείξεις το κομμάτι του εαυτού σου που βοηθά στη διαχείριση των συναισθημάτων.
3. Κίνητρο. Εάν έχετε εγγενή κίνητρα, τότε έχετε δίψα για την προσωπική σας ανάπτυξη. Είναι αυτό που σας ωθεί να πετύχετε, όποια κι αν είναι αυτή η εκδοχή της επιτυχίας. Εμπνέεστε για να πετύχετε στόχους, επειδή σας βοηθά να αναπτυχθείτε ως άτομο, αντί να το κάνετε για εξωτερικές ανταμοιβές, όπως χρήματα, φήμη, θέση ή αναγνώριση.
4. Ενσυναίσθηση. Εάν έχετε ενσυναίσθηση, έχετε ένα υγιές επίπεδο εγωκεντρισμού, αλλά όχι με την έννοια του εγωισμού. Στις συνομιλίες, μπορείτε να “μπείτε στη θέση του άλλου”. Μπορείτε να καταλάβετε τους λόγους που φέρεται όπως φέρεται ή τις αποφάσεις που έχει κληθεί να πάρει στη ζωή του. Ακόμα κι αν δε σάς έχει συμβεί το ακριβές ίδιο σενάριο ζωής, μπορείτε να φανταστείτε πώς μπορεί να νιώθει ο άλλος και να είστε συμπονετικοί για αυτό που περνάει. Δεν βιάζεστε να κρίνετε τους άλλους και έχετε την επίγνωση ότι όλοι κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε με τις συνθήκες που μας έχουν δοθεί. Όταν γνωρίζουμε καλύτερα, τότε πράττουμε καλύτερα.
5. Κοινωνικές δεξιότητες. Εάν έχετε αναπτύξει τις κοινωνικές σας δεξιότητες, είστε ικανοί να εργάζεστε σε ομάδες. Αναγνωρίζετε την ύπαρξη των άλλων και τις ανάγκες τους σε μία συζήτηση ή επίλυση συγκρούσεων. Ενθαρρύνετε τη συνομιλία, είστε ενεργοί ακροατές, χρησιμοποιείτε τις δεξιότητες λεκτικής επικοινωνίας και μια ανοιχτή γλώσσα του σώματος. Ξέρετε πώς να αναπτύξετε μία σχέση με τους άλλους ή να εκφράζετε ηγετικά στοιχεία, εάν το απαιτεί η περίσταση.

Γιατί η συναισθηματική νοημοσύνη είναι σημαντική σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες και ΔΕΠΥ

Τα πέντε συστατικά της συναισθηματικής νοημοσύνης, που αναφέρθηκαν προηγουμένως, βοηθούν το παιδί να πετύχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Να πως μπορούν να συμβάλουν όταν δυσκολεύεται στην καθημερινή μελέτη:

• Καταλαβαίνει ότι αρχίζει να εκνευρίζεται
• Καταλαβαίνει τι συνέπειες θα έχει η αντίδρασή του (π.χ., το να αρχίσει να φωνάζει ή να πετάξει τα βιβλία του)
• Σκέφτεται και βρίσκει μία καλύτερη αντίδραση, κατανοεί και εξηγεί πως νιώθει
• Προσπαθεί ξανά, παρά τον εκνευρισμό του, καθώς κατανοεί τα οφέλη που θα αποκομίσει μακροπρόθεσμα
• Ζητά βοήθεια
• Ενδεχομένως ο γονιός να πιέσει το παιδί, αλλά σε αυτό το στάδιο το ίδιο είναι σε θέση να αντιληφθεί ότι αυτό γίνεται από ενδιαφέρον και ότι θέλει να το οδηγήσει στο επιθυμητό αποτέλεσμα
• Αναγνωρίζει και ζητά να ακολουθήσει έναν πιο αργό ρυθμό και να ολοκληρώσει πια μόνο του τη δραστηριότητα
• Την επόμενη μέρα, ζητά από τον εκπαιδευτικό να τού εξηγήσει και πάλι όσα δεν κατανόησε.

Συμπερασματικά

Η συναισθηματική νοημοσύνη συνδέεται με πολλές άλλες δεξιότητες. Καλό είναι να ενδυναμώνουμε το παιδί, ενισχύοντας την αυτοεκτίμησή του και τις κοινωνικές του δεξιότητες. Παράλληλα, σημαντικό είναι σε αυτή την προσπάθεια, να ενισχύσουν και οι ενήλικοι τη δική τους συναισθηματική νοημοσύνη. Με αυτόν τον τρόπο θα αποτελέσουν πρότυπο για το παιδί και κίνητρο να λειτουργήσει αναλόγως.

Βιβλιογραφία

Γκιουζέλης, Ι, Κωνσταντοπούλου, Φ. (2022). ΔΕΠΥ: Συμπτώματα, αίτια και θεραπεία. doctoranytime.

Θερμόπουλος, Μ. (2026). Συναισθηματική νοημοσύνη: Τι είναι, παραδείγματα και πώς βελτιώνεται. Omned.

Μακρή, Π. (2025). Η αξία της συναισθηματικής νοημοσύνης σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες και ΔΕΠ-Υ. Psychomotor Athens.

Μπαστάκη, Δ. (2025). Μαθησιακές δυσκολίες: Τι είναι και πώς αντιμετωπίζονται. Μητέρα.

Goleman, G. (1995). Emotional Intelligence: Why It Can Matter More than IQ.