Το λιμάνι της Ύδρας
ΠολιτισμόςΤέχνη

Απεικονίσεις της Ύδρας: Από τον Τέτση στον McCabe

Απεικονίσεις της Ύδρας: Από τον Τέτση στον McCabe

Δημοσιεύτηκε Χρόνος ανάγνωσης 4 λεπτά

Οι απεικονίσεις της Ύδρας έχουν διαμορφώσει διαχρονικά την καλλιτεχνική εικόνα του νησιού και έχουν αναδείξει την αρχιτεκτονική, το φως και τη μοναδική ατμόσφαιρά του.

Κατεβαίνοντας από το φέρι στο λιμάνι της Ύδρας το πρώτο πράγμα που αντικρίζει κανείς είναι την κίνηση στο λιμάνι. Άνθρωποι, ζώα, βαλίτσες, μικρά σκάφη δημιουργούν ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο τοπίο. Κι ύστερα σπιτάκια, ταβέρνες, μαγαζιά, άλλα με πέτρινες όψεις, άλλα με κεραμίδια. Ένα τοπίο τόσο θορυβώδες, αλλά συνάμα τόσο γαλήνιο που παρά τις αλλαγές και προσθήκες παραμένει πάντα αναγνωρίσιμο, όσα χρόνια κι αν περάσουν.

Το τοπίο της Ύδρας έχει επανειλημμένως κεντρίσει το ενδιαφέρον σπουδαίων δημιουργών και μέσα από διαφορετικά βλέμματα έχουμε αντικρίσει και διαφορετικές απεικονίσεις του. Ένα από τα βλέμματα αυτά ήταν εκείνο του Παναγιώτη Τέτση. Ένα άλλο, διαφορετικό τόσο ως προς το μέσο όσο και την εποχή, ήταν του φωτογράφου Robert McCabe.

Η Ύδρα του Παναγιώτη Τέτση

Γεννημένος στην Ύδρα το 1925, ο Παναγιώτης Τέτσης συνέχισε να επιστρέφει στο νησί καθόλη τη διάρκεια της ζωής του καθώς και να το επισκέπτεται επανειλημμένα στα ζωγραφικά του έργα.

Μέσα από τις απεικονίσεις της Ύδρας ο Τέτσης αποτυπώνει τη βαθιά του σχέση με το νησί. Οι βάρκες, η θάλασσα, τα σπίτια και, αργότερα, τα βράχια της γίνονται αντικείμενα επίμονης παρατήρησης, μέρος μιας σειράς έργων που επισκέπτονται ξανά και ξανά το ίδιο τοπίο, κάθε φορά με διαφορετικούς όρους.

Τοπίο με σπίτια πάνω σε λόφο στην Ύδρα
Τέτσης Παναγιώτης (1925-2016), Πρωινό στην Ύδρα, 1986. Λάδι σε μουσαμά, 192 x 262 εκ. – Πηγή εικόνας: nationalgallery.gr

Ένθερμος οπαδός της ζωγραφικής του βλέμματος, στην Ύδρα δεν αναζητά μια εικόνα οριστική, περιγραφική. Παραμένοντας πάντα πιστός στο ιδιαίτερο εξπρεσιονιστικό του ύφος, αναδεικνύει την ομορφιά του νησιού μέσα από ένα νέο βλέμμα.

Αποδίδει την εμπειρία του τόπου όπως εκείνος τη βιώνει, κάθε φορά και διαφορετικά, μέσα από το φως και το χρώμα. Το θέμα του κάθε φορά το αξιοποιεί ως απλό ερέθισμα, ως πηγή έμπνευσης.

Υδατογραφία με θέα της θάλασσας στην Ύδρα
Τέτσης Παναγιώτης (1925-2016), Ύδρα, Θάλασσα, 1995. Υδατογραφία, 74.2 x 104.5 εκ. – Πηγή εικόνας: nationalgallery.gr

Στο έργο του Τέτση ο θεατής αντικρίζει μια εικόνα της Ύδρας διαφορετική. Το τοπίο έχει μετατραπεί σε ζωγραφικό πεδίο όπου σημασία δεν έχει μόνο η πραγματικότητα που βλέπει ο ζωγράφος αλλά και ο τρόπος με τον οποίο την αντιλαμβάνεται.

Η Ύδρα του Robert McCabe

Αμερικανός, γεννημένος στο Σικάγο του 1934, ο Robert McCabe έφτασε στο λιμάνι της Ύδρας για πρώτη φορά το 1954, ως νεαρός φοιτητής και επίδοξος φωτογράφος.

Η δεκαετία του 1950 υπήρξε για το νησί μια περίοδος έντονων κοινωνικών αντιθέσεων και σημαντικών αλλαγών. Η νησιώτικη κοινωνία ήταν ταλαιπωρημένη και ζούσε μέσα στη φτώχεια και τις δυσκολίες που και ο ίδιος ο Τέτσης είχε γνωρίσει κατά τα παιδικά του χρόνια στο νησί. Ταυτόχρονα, όμως η Ύδρα εξελισσόταν σταδιακά σε κοσμοπολίτικο κέντρο, ιδιαίτερα δημοφιλές μεταξύ καλλιτεχνών και διανοουμένων της εποχής.

Το λιμάνι της Ύδρας την δεκαετία του 1950
McCabe Robert (1934-), Ύδρα, 1950-1960 – Πηγή εικόνας: lifo.gr

Φτάνοντας στην Ύδρα ο McCabe είδε, και απαθανάτισε με την φωτογραφική του μηχανή έναν τόπο διαφορετικό από τον Τέτση. Οι χαρακτηριστικές ομορφιές του νησιού είναι βέβαια αναγνωρίσιμες, ωστόσο δεν είναι εκείνες που τραβάνε το ενδιαφέρον. Οι φωτογραφικές απεικονίσεις της Ύδρας από τον McCabe καταγράφουν στιγμές της καθημερινότητας και της ιστορίας του τόπου. Ο αμερικανός φωτογράφος δεν περιορίζεται στην αποτύπωση του νησιωτικού τοπίου, στα πέτρινα σπίτια, τις αποθήκες, τα ψαροκάικα.

Φωτογραφία πλακόστρωτου δρόμου στην Ύδρα με θέα τα παραδοσιακά σπίτια
McCabe Robert (1934- ), Ύδρα – Πηγή εικόνας: lifo.gr

Φωτογραφίζει την κίνηση στο λιμάνι, τους εργαζόμενους και τα παιδιά, τις δραστηριότητες της καθημερινότητάς τους. Αποτυπώνει έναν τόπο μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή και οι φωτογραφίες του γίνονται ιστορικό και κοινωνικό τεκμήριο της ζωής του νησιού σε μια περίοδο αλλαγής.

Δύο βλέμματα – ένας τόπος

Ο Τέτσης και ο McCabe κοιτούν την ίδια Ύδρα, η εικόνα της όμως που παρουσιάζουν μέσα στο έργο τους είναι διαφορετική. Ο Τέτσης επιστρέφει στη γενέτειρά του μέσα από την ζωγραφική, χρησιμοποιώντας το φως και το χρώμα για να μετατρέψει τη μορφή του τοπίου σε αντικείμενο διαρκούς παρατήρησης. Αντιθέτως, ο McCabe καταγράφει όχι μόνο το τοπίο αλλά και την ανθρώπινη παρουσία μέσα σε αυτό: τους κατοίκους, την εργασία, τα καταστήματα, τις καθημερινές κινήσεις.

Ο πρώτος μετατρέπει το τοπίο σε χώρο ζωγραφικής παρατήρησης ενώ ο δεύτερος σε ιστορικό τεκμήριο Ωστόσο καμία από τις δύο αναπαραστάσεις δεν αποτελεί ουδέτερη ή ολοκληρωμένη αναπαράσταση του νησιού.

Και οι δύο είναι αποτέλεσμα των επιλογών του καλλιτέχνη. Και στις δύο, μέσα από τις διαφορετικές επιλογές, ο ίδιος τόπος αποκτά διαφορετικές όψεις και, τελικά, αποτυπώνει διαφορετικές αναμνήσεις.

 

Πηγές:

Ο Παναγιώτης Τέτσης αφηγείται στο LIFO.gr την ιστορία της ζωής του. Lifo. Ανακτήθηκε από: https://web.archive.org/web/20150709181844/http://www.lifo.gr/team/arts/57301 (Τελευταία πρόσβαση 11/11/2026)

Παναγιώτης Τέτσης: Η ζωγραφική του σήμερα. ΣΚΑΙ. Ανακτήθηκε από: https://www.skai.gr/panagiotis-tetsis-i-zografiki-tou-simera (Τελευταία πρόσβαση 11/11/2026

Η Ύδρα του Robert McCabe, 1950-1960 (2022). Αθήνα: Εθνικό Ιστορικό Μουσείο