Οι πλεξίδες είναι ένας τρόπος χτενίσματος, που έχει εξελιχθεί κατά τη διάρκεια των ετών και έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην ιστορία των μαλλιών. Διαφορετικοί πολιτισμοί έχουν αγκαλιάσει αυτό το χτένισμα και το έχουν κάνει αναπόσπαστο κομμάτι του πολιτισμού τους.
Στην αφρικάνικη κουλτούρα, οι λεπτές, κολλημένες στο κεφάλι πλεξίδες έχουν μία ιστορία χιλιάδων χρόνων, αποτελώντας αναπόσπαστο στοιχείο της κουλτούρας τους. Πέρα από την αισθητική τους αξία, οι διάφοροι τύποι πλεξίδας που χρησιμοποιούσαν αντιπροσώπευαν τη φυλή από την οποία προέρχονταν, την οικογενειακή κατάσταση και την ηλικία των γυναικών της αφρικανικής ηπείρου, με τα διαφορετικά στυλ να περνάνε από μητέρα σε κόρη, δημιουργώντας μία ιδιαίτερη, οικογενειακή παράδοση.
Κατά την περίοδο της σκλαβοποίησης του αφρικανικού πληθυσμού και της μεταφοράς του στις αποικίες της Αμερικής, οι δουλέμποροι ξύριζαν τα κεφάλια των γυναικών, σε μία προσπάθεια να τις αποξενώσουν από τον πολιτισμό και την κουλτούρα τους. Οι πλεξίδες στην αφρικάνικη κουλτούρα αποτελούν την ταυτότητα ενός ατόμου. Έχοντας εκείνες ως προτεραιότητα την επιβίωση, απλοποίησαν τις πλεξίδες τους και τις έκαναν πιο λιτές και πιο λεπτές, προσπαθώντας να διατηρήσουν αυτή τη συνήθεια της κουλτούρας τους.
Παράλληλα τους προσδόθηκε και πρακτική αξία. Στην περιοχή Μπολίβαρ της βόρειας Κολομβίας ο σκλάβος Benkos Biohó που άνηκε στη βασιλική οικογένεια του Κόνγκο, δραπέτευσε μαζί με άλλα 10 άτομα από το λιμάνι της Carthagena και ιδρύσε την πόλη San Basilio de Palenque, που θεωρείται η πρώτη ελεύθερη πόλη στην Αμερική και η μοναδική εναπομείνασα από τις “απελευθερωμένες” κοινότητες των μαύρων του 17ου αιώνα.
Για να μπορέσουν να βρουν οι σκλάβοι τον τρόπο πρόσβασης στην περιοχή, δημιουργήθηκε ένας ιδιότυπος κώδικας επικοινωνίας μέσω της “χαρτογράφησης” των μονοπατιών, χρησιμοποιώντας τις πλεξίδες στα κεφάλια των νεαρών κοριτσιών, που τους έδειχναν το δρόμο προς την ελευθερία. Οι γυναίκες που δούλευαν στα σπίτια, συναντιούνταν στις αυλές για να χτενίσουν τα νεαρά κορίτσια και χάρη στην παρατήρηση του βουνού, σχεδίαζαν στο κεφάλι τους ολόκληρους χάρτες με μονοπάτια!
Ο Biohó οργάνωσε το δίκτυο επικοινωνίας και διεξήγαγε ανταρτοπόλεμο, οδηγώντας όλο και περισσότερους σκλάβους προς την απελευθερωμένη πόλη, που έμεινε κρυφή από τους Ισπανούς δυνάστες τους μέχρι τη στιγμή της συνθηκολόγησης με τους επαναστατημένους λίγα χρόνια αργότερα (18/7/1605), αναγνωρίζοντας το San Basilio de Palenque ως αυτόνομη περιοχή.
Οι λεπτές κολλημένες στο κεφάλι πλεξίδες θεωρήθηκαν, από την εποχή της Μεγάλης Ύφεσης και ύστερα, αναχρονιστικές και ξεπερασμένες, για να επανέλθουν στη μόδα κατά τη δεκαετία του ’60, μαζί με τις διεκδικήσεις για τα δικαιώματα των μαύρων.
Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για το άρθρο:
La poética del peinado Afrocolombiano, της Lina Maria Vargas
Benkos Bioho, ανακτήθηκε από https://en.wikipedia.org/wiki/Benkos_Bioh%C3%B3
Africans in America ανακτήθηκε από htps://web.archive.org/web/20110516180239/http://www.ncat.edu/iajs/research/Africans_in_Americas_Volume2/Ch1_Colombia.pdf
