Η Χάριετ Τάμπμαν ήταν Αμερικανίδα πολίτης που πάλευε για την κατάργηση της δουλείας και πολιτική ακτιβίστρια. Αν και τα πρώτα χρόνια της ζωής της ήταν σκλάβα, κατάφερε να δραπετεύσει και οργάνωσε 19 αποστολές για απελευθέρωση άλλων 300 σκλάβων.
Γέννηση και οικογένεια
Η Τάμπμαν γεννήθηκε με το όνομα Αραμίντα “Μίντυ” Ρος από γονείς που ήταν επίσης σκλάβοι, την Χάριετ Γκριν και τον Μπερν Ρος, στην κομητεία Ντόρτσεστερ του Μέριλαντ. Οι γονείς της αποτελούσαν ιδιοκτησία των Μαίρη Πάτισον Μπρόντες και του Άντονι Τόμσον, αντίστοιχα. Η μητέρας της ήταν μαγείρισσα και ο πατέρας της ξυλοκόπος. Οι γονείς της παντρεύτηκαν το 1808 και απέκτησαν 8 παιδιά: Λίνα, Μαράια Ρίττυ, Σοφ, Ρόμπερτ, Μίντυ (Χάριετ), Μπεν, Ρέιτσελ και Μόουζες. Όπως και με όλους τους σκλάβους δεν υπάρχουν έγραφα για την ακριβή ημερομηνία γέννησης τους. Στοιχεία δείχνουν ότι γεννήθηκε το 1820, αλλά μπορεί να υπάρχει μικρή απόκλιση. Το πιστοποιητικό θανάτου της αναφέρει το 1815 και η ταφόπλακα της το 1820. Στα έγραφα της σύνταξης χηρείας από τον στρατό υπάρχουν καταγεγραμμένες τρεις ημερομηνίες, 1820, 1822 και 1825.
Δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία για τους συγγενείς της Τάμπμαν, παρά μόνο πως η γιαγιά της από τη μεριά της μητέρας της έφτασε στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ένα πλοίο με σκλάβους. Οι τρεις αδερφές της, Μίνα, Μαράια Ρίττυ και Σοφ πωλήθηκαν από τον ιδιοκτήτη της μητέρα τους. Όταν έφτασε η ώρα να πουληθεί ο μικρότερος γιος, Μόουζες, σε έναν έμπορο, η μητέρα του τον έκρυψε για ένα μήνα. Ο ιδιοκτήτης και ο έμπορος πήγαν να αρπάξουν το παιδί, αλλά η μάνα πάλεψε σθεναρά και έσωσε τον γιο της.
Παιδική ηλικία
Η Τάμπμαν επίσης εργάστηκε ως παιδί σε ιδιοκτήτη φυτειών, τον Τζέιμς Κουκ. Έπρεπε να ελέγχει τις ποντικοπαγίδες στα κοντινά έλη, ακόμα και αφότου νόσησε από ιλαρά. Ήταν τόσο άρρωστη που στάλθηκε πίσω στην οικογένειά της. Καθώς μεγάλωνε και δυνάμωνε της ανατέθηκε αγροτική και δασική εργασία, όπως οδήγηση βοδιών, όργωμα και μεταφορά κορμών δέντρων.
Κατά την περίοδο που ήταν σκλάβα σε παιδική ηλικία, ξυλοκοπήθηκε από διάφορες ιδιοκτήτες της. Στην ηλικία των 13 ετών υπέφερε από ένα τραυματισμό στο κεφάλι, μετά από ένα μεταλλικό αντικείμενο που της πέταξε μια ιδιοκτήτρια της. Μετά το χτύπημα, η Τάμπμαν είχε υποστεί ζάλη, πόνο και τάσεις υπερυπνίας, κάτι το οποίο διήρκησε όλη την υπόλοιπη ζωή της.
Ενήλικη ζωή
Η Τάμπμαν γνώρισε τον ακτιβιστή Τζον Μπράουν, που ήταν κατά της θανατικής ποινής, το 1858. Μαζί στρατολόγησαν υποστηρικτές για την επιδρομή στο Χάρπερς Φέρυ. Όταν ξέσπασε Εμφύλιος Πόλεμος, η Τάμπμαν εργάστηκε στο Στρατό της Ένωσης ως νοσοκόμα και μαγείρισσα και στη συνέχεια έλαβε τη θέση της ένοπλης ανιχνεύτριας και κατασκόπου. Η Τάμπμαν υπήρξε η πρώτη γυναίκα που οδήγησε ένοπλη αποστολή στον πόλεμο, καθοδήγησε μια επιδρομή στο πλοίο Combahee, με την απελευθέρωση 700 σκλάβων. Μετά τον πόλεμο, η Τάμπμαν επέστρεψε σπίτι της στο Ώμπερν της Νέας Υόρκης, όπου και φρόντισε τους ηκλικιωμένους γονείς της.
Επιπλέον, η Τάμπμαν ήταν πιστή στον Χριστιανισμό, βλέποντας συχνά οράματα και όνειρα που απέδιδε ως μήνυμα από τον Θεό. Υπήρξε ενεργή υποστηρίκτρια για το δικαίωμα της ψήφου των γυναικών. Όμως, την κατέλαβε η ασθένειά της και δε συνέχισε το έργο της. Πέθανε το 1913 και πραγματοποιήθηκε το Αμερικάνικο Σύμβολο θάρρους και ελευθερίας.
Υπόγειος Σιδηρόδρομος
Οι πολέμιοι της σκλαβιάς οργάνωσαν τον υπόγειο σιδηρόδρομο έτσι ώστε να μετακινηθούν σκλάβοι στη Βόρεια Αμερική. Η πολιτική κατάσταση στα βόρεια επέτρεπε στους σκλάβους που αναζητούσαν καταφύγιο να ζήσουν ελεύθερα. Η μεταφορά των σκλάβων γίνονταν τη νύχτα και κατά τη διάρκεια της ημέρας αναζητούσαν καταφύγιο.
Η Τάμπμαν έκανε η διαδρομή προς τον Βορρά με τα αδέρφια της Μπεν και Χέντρι. Ωστόσο φοβούμενοι αυτοί έκαναν πίσω και συνέχισε μόνη της το ταξίδι. Έφτασε στη Φιλαδέλφεια και ήταν πλέον ελεύθερη. Το 1850 πέρασε το νομοσχέδιο “πράξη περί σκλάβων” και οι ιδιοκτήτες παλιών σκλάβων μπορούσαν να τους αναζητήσουν στον Βορρά. Πολλοί ήταν οι ιδιοκτήτες που ξεχύθηκαν σε έρευνα. Παρά τον κίνδυνο, η Τάμπμαν συνέχισε να είναι οδηγός απελευθέρωσης σκλάβων.
Ταινία
Η ζωή της Χάριετ Τάμπμαν έγινε ταινία, “Harriet”, στη συνδρομητική πλατφόρμα Netflix. Η ταινία αφηγείται την απόδρασή της από τη σκλαβιά και τη μεταμόρφωση της σε μια από τις μεγαλύτερες ηρωίδες της Αμερικής. Τη Χάριετ Τάμπμαν υποδύεται η Σϊνθια Ερίβο. Συμμετέχουν επίσης οι Τζανέλ Μονέ, Λέσλι Όντομ Τζούνιορ, Τζένιφερ Νιτλς και Κλαρκ Πίτερς.
Χαρτονόμισμα 20 δολαρίων
Η κυβέρνηση Μπάιντεν προωθούσε σχέδιο επανασχηματισμού του χαρτονομίσματος των 20 δολλαρίων, προκειμένου να απεικονίζεται η Χάριετ Τάμπμαν. Αρχική αναφορά είχε γίνει από την κυβέρνηση Ομπάμα το 2016, εξηγώντας τη σημαντικότητα αυτής της αλλαγής για την ισότητα των φύλων και τη φυλετική δικαιοσύνη. Ωστόσο, η κίνηση αυτή καθυστέρησε από τον Ντόναλντ Τραμπ. Η κίνηση αυτή θα έκανε την Τάμπμαν την πρώτη Αφροαμερικανή που θα εμφανιζόταν σε χαρτονόμισμα των ΗΠΑ και την πρώτη γυναίκα για πάνω από 100 χρόνια.
Η κυκλοφορία του χαρτονομίσματος αναβλήθηκε έως το 2028.
Πηγές:
“Harriet: Μια αληθινή ιστορία για τη ζωή και την ελευθερία κάνει πρεμιέρα στο Netflix”. Ανάκτηση από: youfly.com (τελευταία πρόσβαση: 29/3/2026)
“Χάριετ Τάμπμαν – Η ιστορία μιας θαρραλέας γυναίκας και της ευθύνης απέναντι στους άλλους”. Ανάκτηση από: www.pressenza.com (τελευταία πρόσβαση: 29/3/2026)
“Χάριετ Τάμπμαν” Ανάκτηση από: el.wikipedia.org (τελευταία πρόσβαση: 29/3/2026)
“Χάριετ Τάμπμαν: Η ακτιβίστρια κατά της δουλείας στο χαρτονόμισμα των 20 δολαρίων – Με οδηγία Μπάιντεν”. Ανάκτηση από: www.lifo.gr (τελευταία πρόσβαση: 29/3/2026)
“Παγώνει» έως το 2028 το 20δόλαρο με την αγωνίστρια Χάριετ Τάμπμαν”. Ανάκτηση από: www.athensvoice.gr (τελευταία πρόσβαση: 29/3/2026)
