Στις 9 Σεπτεμβρίου του 2025, την ώρα που το κυβερνητικό συγκρότημα Σίνγκα Ντουρμπάρ στο Κατμαντού τυλιγόταν στις φλόγες, ένας νεαρός κρέμασε σε μια πύλη μια μαύρη σημαία με ένα χαμογελαστό κρανίο και ένα ψάθινο καπέλο, τη γνωστή σημαία από το ιαπωνικό anime και manga, One Piece. Η συγκεκριμένη φωτογραφία έκανε τον γύρο του κόσμου. Έναν χρόνο αργότερα, η ίδια σημαία εμφανίζεται στις μαθητικές πορείες της Γαλλίας, αλλά και στο Βέλγιο, στην Ιταλία και στην Ελλάδα. Ανάμεσα στις δύο εικόνες χωρά ένα ολόκληρο κύμα κινητοποιήσεων, που ξεκινά από τη Σρι Λάνκα του 2022 και φτάνει ως τη Γερμανία του 2026, με πρωτοβουλία της νέας γενιάς που είναι γνωστή ως «Gen Z», η οποία καλεί σε συγκεντρώσεις σε τουλάχιστον 21 πόλεις της Γερμανίας στις 31 Οκτωβρίου. Το δίπτυχο Gen Z και διαδηλώσεις έχει γίνει πια σταθερό θέμα της διεθνούς επικαιρότητας. Μια γενιά που μεγάλωσε με οθόνες, manga και memes βγαίνει στον δρόμο, αναγκάζει κυβερνήσεις σε παραίτηση και φτιάχνει τη δική της γλώσσα αντίστασης. Τι είναι, όμως, αυτό που κάνει νέους ανθρώπους, σε χώρες τόσο διαφορετικές μεταξύ τους, να ξεσηκώνονται σχεδόν ταυτόχρονα ανά τον κόσμο και πόσο συμβάλλει σε αυτό η pop κουλτούρα;
Gen Z και διαδηλώσεις: Μια γενιά που νιώθει ότι «έσπασε» το κοινωνικό συμβόλαιο και είναι χωρίς μέλλον
Σύμφωνα με την Εγκυκλοπαίδεια Britannica, ορίζονται ως «Gen Z» όσοι γεννήθηκαν από το 1997 έως το 2012, δηλαδή, οι σημερινοί έφηβοι, φοιτητές και νέοι εργαζόμενοι. Για πολλούς από αυτούς, η παλιά συμφωνία ανάμεσα στον πολίτη και το κράτος, κατά την οποία πρέπει να σέβεσαι τους κανόνες, ώστε να κερδίζεις σε αντάλλαγμα ασφάλεια και ευημερία -ιδέα που απασχόλησε φιλοσόφους από τον Χομπς και τον Λοκ ως τον Ρουσσώ- μοιάζει να έχει καταρρεύσει. Οι αριθμοί εξηγούν και το γιατί: στις περισσότερες χώρες του ΟΟΣΑ, οι τιμές των κατοικιών αυξάνονται από το 2000 και μετά, και πολλές φορές, μάλιστα, ταχύτερα από τους πραγματικούς μισθούς της αγοράς εργασίας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η διάμεση ηλικία όσων καταφέρνουν να αγοράσουν το πρώτο τους σπίτι έφτασε τα 40 χρόνια, δηλαδή πάνω από μία δεκαετία μεγαλύτερη σε σχέση με το 1991, ενώ την ίδια ώρα, περισσότεροι από τέσσερις στους δέκα πρόσφατους Αμερικανούς αποφοίτους δουλεύουν σε θέσεις κατώτερες των προσόντων τους. Έτσι, η υπόσχεση ότι οι σπουδές ανοίγουν τον δρόμο για ένα καλύτερο αύριο μοιάζει όλο και πιο κούφια, όπως σημειώνει και το «Έθνος»: τα πτυχία δεν εξασφαλίζουν δουλειά, ο μισθός φτάνει ίσα ίσα για το ενοίκιο και οι δημόσιες υπηρεσίες δυσκολεύονται να σταθούν και να ανταπεξέλθουν.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εικόνα με την οποία η Britannica συνοδεύει το λήμμα της, όπου παρουσιάζεται ο πίνακας του Γκόγια με τον γνωστό Κρόνο της ελληνικής μυθολογίας που καταβροχθίζει τα παιδιά του για να κρατήσει την εξουσία του. Εννοείται πως η επιλογή δεν είναι τυχαία, καθώς οι νέοι πληρώνουν αυτή τη στιγμή τις συντάξεις και την υγειονομική περίθαλψη των μεγαλύτερων, στερούμενοι οι ίδιοι παροχές που θα έπρεπε δικαιωματικά να είχαν και ταυτόχρονα, χωρίς να ξέρουν αν θα έχουν και οι ίδιοι κάτι αντίστοιχο στο μέλλον, ενώ παράλληλα η άνοδος της αξίας των ακινήτων έχει πλουτίσει κυρίως όσους ήδη είχαν κάποια περιουσία από πριν. Φυσικά, σε όλα αυτά προστίθεται και το ψυχολογικό βάρος: για παράδειγμα, στις ΗΠΑ, οι νέοι 18 έως 29 ετών εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης.
Ασία, 2022-2025: η οργή κατά της διαφθοράς και των «nepo babies»
Το κύμα των διαδηλώσεων ξεκίνησε να φουσκώνει πρώτα στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία. Αρχικά, στη Σρι Λάνκα, το 2022, φοιτητές και νέοι επαγγελματίες γέμισαν τους δρόμους του Κολόμπο εν μέσω πληθωρισμού, ελλείψεων σε τρόφιμα και καθημερινών διακοπών ρεύματος. Ο πρωθυπουργός Μαχίντα Ρατζαπάξα παραιτήθηκε τον Μάιο και ο αδελφός του, πρόεδρος Γκοταμπάγια, εγκατέλειψε τη χώρα τον Ιούλιο. Ήταν, κατά τη Britannica, ίσως η πρώτη φορά που η Gen Z έριξε εθνική κυβέρνηση. Έπειτα, στο Μπαγκλαντές, το καλοκαίρι του 2024, μια φοιτητική διαμαρτυρία για τις προσλήψεις στο Δημόσιο εξελίχθηκε σε εθνικό κίνημα και η πρωθυπουργός Σεΐχ Χασίνα διέφυγε στην Ινδία στις 5 Αυγούστου. Το 2025 ακολούθησαν το Νεπάλ, η Ινδονησία και οι Φιλιππίνες. Στο Νεπάλ, μια διαδικτυακή καμπάνια που χλεύαζε τα προνομιούχα παιδιά των πολιτικών, τα λεγόμενα «nepo babies», οδήγησε την κυβέρνηση να μπλοκάρει περισσότερες από είκοσι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Η απαγόρευση, όμως, έφερε το αντίθετο αποτέλεσμα: χιλιάδες νέοι βγήκαν στους δρόμους, η Βουλή κάηκε και ο πρωθυπουργός Κ.Π. Σάρμα Όλι παραιτήθηκε. Το πιο δυσάρεστο ήταν ότι οι νεκροί ξεπέρασαν τους εβδομήντα. Από την άλλη, στην Ινδονησία, η σπίθα ήταν ένα μηνιαίο επίδομα στέγασης για τους βουλευτές, σχεδόν δεκαπλάσιο του κατώτατου μισθού της Τζακάρτας. Ο θάνατος του 21χρονου διανομέα Αφάν Κουρνιαουάν, που παρασύρθηκε από τεθωρακισμένο όχημα της αστυνομίας, άπλωσε τις διαδηλώσεις σε περισσότερες από τριάντα επαρχίες, ώσπου ο πρόεδρος Πραμπόβο Σουμπιάντο ανακάλεσε το επίδομα. Τέλος, στις Φιλιππίνες, δεκάδες χιλιάδες νέοι διαμαρτυρήθηκαν για τη διασπάθιση κονδυλίων που προορίζονταν για έργα αντιπλημμυρικής προστασίας. Ο πρόεδρος Φερδινάνδος Μάρκος Τζούνιορ έδειξε κατανόηση και ο πρόεδρος της Βουλής παραιτήθηκε. Σύφωνα με τις παραπάνω διαδηλώσεις που εξελίχθηκαν στην Ασία, οι πολιτικοί επιστήμονες Έρικα Τσένοβεθ και Μάθιου Σεμπούλ, σε μελέτη τους στο Journal of Democracy, θεωρούν ότι το πραγματικό σύνθημα αυτών των κινημάτων είναι η διαφθορά: οι νέοι βλέπουν ελίτ που απολαμβάνουν προνόμια όσο οι απλοί άνθρωποι στις χώρες τους υποφέρουν και στερούνται.
Gen Z και διαδηλώσεις στην Αφρική και τη Λατινική Αμερική
Εκτός από την Ασία, διαδηλώσεις παρατηρήθηκαν στην Αφρική αλλά και στη Λατινική Αμερική. Συγκεκριμένα, η Αφρική είχε ήδη δώσει το δικό της παράδειγμα. Στην Κένυα, τον Ιούνιο του 2024, οι νέοι αντέδρασαν σε ένα νομοσχέδιο που πρόσθετε επιπλέον φόρους στους πολίτες. Το κίνημα δεν είχε ηγέτες και οργανώθηκε σχεδόν αποκλειστικά μέσα από τα social media. Παρά τους νεκρούς που υπήρχαν, κατάφερε και πέτυχε τον στόχο του, αφού ο πρόεδρος Ουίλιαμ Ρούτο δεν υπέγραψε τελικά τον νόμο. Στη Μαδαγασκάρη, τον Σεπτέμβριο του 2025, η ομάδα Gen Z Mada ξεκίνησε διαδηλώσεις για τις χρόνιες ελλείψεις νερού και ηλεκτρικού ρεύματος. Μέσα σε λίγες εβδομάδες ο πρόεδρος Άντρι Ρατζοελίνα έφυγε από τη χώρα και την εξουσία ανέλαβε ο στρατός, εξέλιξη που άφησε πολλούς νέους με ανάμεικτα συναισθήματα. Στο Μαρόκο, το κίνημα Gen-Z 212 ζήτησε επενδύσεις στη δημόσια υγεία και την παιδεία και όχι την κατάργηση της μοναρχίας, ενώ στο Περού οι νέοι διαδηλωτές στράφηκαν κατά της εγκληματικότητας και μιας πολιτικής τάξης που θεωρούν διεφθαρμένη στο σύνολό της.
Gen Z και διαδηλώσεις στην Ευρώπη του 2026: H ακρίβεια, οι μισθοί και οι επιπτώσεις τους στη νέα γενιά
Φέτος το κέντρο βάρους των διαδηλώσεων μετακινήθηκε, από την Ασία και την Αφρική, στην Ευρώπη. Συγκεκριμένα, στη Γαλλία, όλα ξεκίνησαν στα μέσα Σεπτεμβρίου από τα σχολεία. Μαθητές κυρίως 15 έως 18 ετών διαμαρτυρήθηκαν για την έλλειψη καθηγητών, τα φορτωμένα προγράμματα, τις γεμάτες αίθουσες και τα προβληματικά κτίρια που δεν αντέχουν τις υψηλές θερμοκρασίες. Εν τέλει, όμως, η διαμαρτυρία κατέληξε να γίνει ένα πανεθνικό κίνημα κατά των ανισοτήτων και της ακρίβειας, που μαστίζουν τη γαλλική κοινωνία. Σύμφωνα με τη γαλλική κυβέρνηση, περίπου 550.000 άνθρωποι διαδήλωσαν στις 17 Οκτωβρίου, ενώ άλλες πηγές κάνουν λόγο για μεγαλύτερο αριθμό διαδηλωτών. Κατά τη διάρκεια αυτών των κινητοποιήσεων, οι μαθητές συντονίστηκαν με τα «Κίτρινα Γιλέκα», οι προσαγωγές ανηλίκων ξεπέρασαν τις 6.700 και στις 19 Οκτωβρίου οι αρχές επέβαλαν απαγόρευση κυκλοφορίας στο Παρίσι αλλά και σε άλλες μεγάλες πόλεις της Γαλλίας. Στην Ισπανία, τώρα, η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, που πέθανε πριν προλάβει να επιστρέψει στο σπίτι της, προκάλεσε εθνική οργή. Μαθητές και φοιτητές βγήκαν στους δρόμους για τα ενοίκια και την έλλειψη κατοικιών, και όταν τα διατάγματα του Πέδρο Σάντσεθ για αναστολή των εξώσεων καταψηφίστηκαν, ο πρωθυπουργός προκήρυξε πρόωρες εκλογές. Παράλληλα, στην Πορτογαλία και συγκεκριμένα στη Λισαβόνα, δεκάδες χιλιάδες διαδήλωσαν σε μια χώρα όπου οι τιμές των ακινήτων έχουν υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με το 2017. Από την άλλη, στο Βέλγιο, οι νέοι αντέδρασαν στο αυξανόμενο κόστος των σπουδών, στο Μιλάνο για τη μεγάλη ακρίβεια, ενώ στα Τίρανα χιλιάδες φοιτητές ζητούν την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, καταγγέλλοντας τη διαφθορά. Στη Γερμανία, η πρωτοβουλία «Gen Z» βάζει στο επίκεντρο την παιδεία, το κόστος ζωής και την αντίθεση στην υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, με τον συνιδρυτή της Άκραμ Ζέλο να τονίζει ότι το κίνημα αποστασιοποιείται από κάθε μορφή βίας.
Η πιο εντυπωσιακή περίπτωση στην Ευρώπη, ωστόσο, είναι ίσως η Σερβία, όπου η οργή των νέων έφτασε τελικά ως την κάλπη. Όλα άρχισαν την 1η Νοεμβρίου 2024, όταν κατέρρευσε το στέγαστρο του ανακαινισμένου σιδηροδρομικού σταθμού του Νόβι Σαντ. Οι νεκροί έφτασαν τελικά τους 16, ανάμεσά τους κι ένα εξάχρονο παιδί. Πολλοί Σέρβοι είδαν πίσω από την τραγωδία τη διαφθορά των δημόσιων έργων, και το σύνθημα «Η διαφθορά σκοτώνει» πέρασε γρήγορα από το Νόβι Σαντ στο Βελιγράδι. Λίγες μέρες αργότερα, οπαδοί της κυβέρνησης επιτέθηκαν σε φοιτητές της Δραματικής Σχολής του Βελιγραδίου, που τιμούσαν σιωπηλά τα θύματα. Οι φοιτητές απάντησαν καταλαμβάνοντας τη σχολή τους, και ως το τέλος της χρονιάς το ίδιο είχαν κάνει όλα τα κρατικά πανεπιστήμια της χώρας. Αντί για τους φοιτητικούς συλλόγους, που ελέγχονται από τα κόμματα, προτίμησαν τις ανοιχτές συνελεύσεις, χωρίς προέδρους και εκπροσώπους. Στις 15 Μαρτίου 2025, περισσότεροι από 300.000 άνθρωποι γέμισαν τους δρόμους του Βελιγραδίου, στη μεγαλύτερη διαδήλωση που έχει γνωρίσει ποτέ η χώρα. Τα αιτήματα είχαν ήδη ξεπεράσει την απόδοση δικαιοσύνης για το δυστύχημα: οι διαδηλωτές ζητούσαν πια σεβασμό στο κράτος δικαίου και πρόωρες εκλογές. Ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς και οι συνεργάτες του αποκάλεσαν τους φοιτητές «τρομοκράτες» και «ξένους πράκτορες». Η απάντηση όμως ήρθε στις χθεσινές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου του 2026. Σύμφωνα με τον ίδιο τον Βούτσιτς, η «Φοιτητική Λίστα» πήρε περίπου 52% έναντι 32,3% για το κόμμα του και κέρδισε την πλειοψηφία στη Βουλή. Ο άνθρωπος που κυριαρχούσε στη σερβική πολιτική για πάνω από μία δεκαετία παραδέχθηκε την ήττα του. Τώρα, το μόνο που μένει να φανεί είναι αν οι φοιτητές που αμφισβήτησαν το σύστημα μπορούν και να κυβερνήσουν.
Ίδιος θυμός, διαφορετικά αιτήματα
Αν βάλει κανείς δίπλα δίπλα την Ασία του 2025 και την Ευρώπη του 2026, η διαφορά φαίνεται αμέσως. Στο Νεπάλ, στην Ινδονησία και στις Φιλιππίνες ο στόχος ήταν η διαφθορά και τα προνόμια της πολιτικής ελίτ. Στην Ευρώπη τα αιτήματα είναι πιο «καθημερινά»: σύμφωνα με την κορεάτικη Kyunghyang Shinmun, Γαλλία, Ιταλία και Βέλγιο εστιάζουν σε θέματα που αφορούν την εκπαίδευση, ενώ Ισπανία και Πορτογαλία στη στεγαστική κρίση που υπάρχει. Στην Αλβανία, όμως, τα δύο μέτωπα ενώνονται, αφού η κρίση στέγης και η ακρίβεια οδήγησαν σε καταγγελίες για διαφθορά, με αποτέλεσμα να γίνεται αίτημα παραίτησης του Αλβανού πρωθυπουργού.
Από την άλλη, η Ινδία στέκεται κάπου στη μέση. Όλα ξεκίνησαν τον Μάιο του 2026, όταν ο πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου χαρακτήρισε ορισμένους νέους ως «κατσαρίδες», με αποτέλεσμα ο Αμπιτζίτ Ντίπκε να προβεί στη δημιουργία ενός σατιρικού λογαριασμού με το όνομα «Κόμμα των Κατσαρίδων». Αργότερα, όταν έγινε γνωστή η διαρροή θεμάτων που υπήρξε στις εισαγωγικές εξετάσεις για τις ιατρικές σχολές, η οποία επηρέασε περίπου δύο εκατομμύρια υποψηφίους και μάλιστα συνδέθηκε και με αυτοκτονίες νέων, μετέτρεψε τον συγκεκριμένο σατυρικό λογαριασμό σε κίνημα, παρακινώντας τον κόσμο να βγει στους δρόμους. Το αποτέλεσμα; Ο υπουργός Παιδείας Ντάρμεντρα Πραντάν αναγκάστηκε να προβεί σε παραίτηση στις 25 Ιουλίου. Σήμερα οι «Κατσαρίδες» δεν έχουν σταματήσει τη δράση τους, καθώς διαμαρτύρονται για τις διαγραφές που έγιναν από τους εκλογικούς καταλόγους. Τέλος, ως προς τη Λατινική Αμερική, οι φοιτητές της Αργεντινής διαδηλώνουν για τις περικοπές στα πανεπιστήμια και στο Σαντιάγο της Χιλής χιλιάδες άνθρωποι τίμησαν τα επτά χρόνια από την εξέγερση του 2019, διαμαρτυρόμενοι για τις περικοπές της κυβέρνησης Καστ.
Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, ενδιαφέρουσα και χρήσιμη παρατήρηση κάνει το «Έθνος» καθώς επισημαίνει πως δεν καθοδηγούνται όλες οι κινητοποιήσεις μόνο από νέους, όπως ίσως νομίζει πολύς κόσμος, και ότι οι αιτίες ποικίλλουν ανά περιοχή και κράτος. Ο κοινός τους παρονομαστής, όμως, παραμένει να είναι η απώλεια εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Αυτό ακριβώς επεξηγεί και γιατί το ζεύγος Gen Z και διαδηλώσεις μοιάζει να είναι σήμερα σχεδόν αυτονόητο σε τόσες ηπείρους.
Gen Z: Discord, memes και κινήματα χωρίς αρχηγούς
Σημαντικό χαρακτηριστικό της γενιάς αυτής είναι ότι δεν περιμένει από κόμματα και από συνδικάτα για να οργανωθεί και να αντιδράσει. Στο Νεπάλ, οι διαδηλωτές έκαναν μια άτυπη «ψηφοφορία» στην πλατφόρμα Discord και πρότειναν για μεταβατική πρωθυπουργό την πρώην πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου Σουσίλα Κάρκι, η οποία ορκίστηκε στις 12 Σεπτεμβρίου του 2025. Στην Κένυα, τα σχέδια για τους νέους φόρους κυκλοφόρησαν στα social media και από εκεί οργανώθηκε η κατάληψη μπροστά στη Βουλή, αφού η Gen Z Mada είχε ισχυρή παρουσία στα κοινωνικά δίκτυα και δική της ιστοσελίδα. Στην Ινδία, ένας λογαριασμός με memes συγκέντρωσε εκατομμύρια ακολούθους πριν ακόμη βγει στον δρόμο. Ακόμη και οι εξουσίες προσαρμόζονται: ο Ρούτο οργάνωσε ζωντανή συζήτηση στο X για να μιλήσει με τους διαδηλωτές, ενώ ο Ρατζοελίνα απευθυνόταν στη χώρα μέσα από τη σελίδα της προεδρίας στο Facebook. Οι Τσένοβεθ και Σεμπούλ εξηγούν ότι αυτή η οργάνωση χωρίς ιεραρχία έχει δύο όψεις: τα κινήματα κινητοποιούνται πιο γρήγορα και καταστέλλονται πιο δύσκολα. Χωρίς ηγεσία, όμως, δυσκολεύονται να συγκρατήσουν τη βία ή να προβούν σε διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση. Η Σερβία, όπου οι φοιτητές αποφάσιζαν σε ανοιχτές συνελεύσεις χωρίς αρχηγούς και παρ’ όλα αυτά κατάφεραν να κερδίσουν εκλογές, δείχνει ότι η έλλειψη ηγεσίας δεν είναι πάντα εμπόδιο.
Gen Z και διαδηλώσεις κάτω από τη σημαία του One Piece
Φαίνεται πως όλες αυτές οι διαδηλώσεις, όμως, έχουν έναν ακόμα κοινό παρανομαστή: την σημαία του One Piece. Για την ακρίβεια, το One Piece του Ιάπωνα δημιουργού Εϊτσίρο Όντα κυκλοφόρησε το 1997, τη χρονιά που γεννήθηκαν τα πρώτα παιδιά της Gen Z, όπως παρατηρεί και το Euronews. Έχει πουλήσει πάνω από 500 εκατομμύρια αντίτυπα, έχει μεταφραστεί σε 40 γλώσσες και κατέχει ρεκόρ Γκίνες. Η ιστορία του ακολουθεί τους Πειρατές με τα ψάθινα καπέλα και τον αρχηγό-καπετάνιο τους, τον Μάνκι Ντ. Λούφι, που παίρνουν το μέρος των αδυνάτων απέναντι σε τυραννικούς και διεφθαρμένους άρχοντες, κάνοντας τον Λούφι ένα σύμβολο ελευθερίας, ελπίδας και αντίστασης ενάντια σε κάθε είδους τυραννίας -αυτός είναι εξάλλου και ο λόγος που έχει επιλεχθεί η συγκεκριμένη φιγούρα από τους διαδηλωτές, καθώς ενσαρκώνει τα αιτήματα και την απογοήτευση των νέων σε όλο τον κόσμο. Η σημαία τους, η «Jolly Roger», εμφανίστηκε στο Νεπάλ, στην Ινδονησία, στις Φιλιππίνες, στο Μαρόκο, στο Περού και τώρα και στη Γαλλία. Μάλιστα, στην Τζακάρτα ένας διαδηλωτής ντύθηκε Λούφι έξω από το προεδρικό μέγαρο. Στη Μαδαγασκάρη οι νέοι άλλαξαν το ψάθινο καπέλο που υπάρχει στη σημαία με τη σατρόκα, ένα παραδοσιακό καπέλο της χώρας, και πρόσθεσαν το σύνθημα «Σηκωθείτε, νέοι!» στη μαλαγασική γλώσσα. Ένα ιαπωνικό κόμικ, λοιπόν, έγινε έτσι κοινό σύμβολο για ανθρώπους που δεν μοιράζονται ούτε κοινή γλώσσα ούτε ήπειρο, παρά μόνο ένα κοινό αίτημα.
Γιατί κατάφερε και πέτυχε; Κατά το Euronews, οι ιστορίες της μυθοπλασίας δεν έχουν σύνορα, άρα δημιουργούν μια κοινή γλώσσα αλληλεγγύης σε πανανθρώπινο επίπεδο. Επιπλέον, ένα σύμβολο από ένα δημοφιλές manga είναι πιο δύσκολο να απαγορευτεί από κυβερνήσεις που θέλουν να δείχνουν δημοκρατικές και «κοντά» στους νέους. Επίσης, η pop κουλτούρα ανά τα χρόνια έχει αποδείξει, άλλωστε, ότι κατέχει μακρά ιστορία στους δρόμους: όπως, η μάσκα του Γκάι Φοκς από το «V for Vendetta» έγινε σήμα του κινήματος Occupy το 2011, ο χαιρετισμός με τα τρία δάχτυλα από το «The Hunger Games» εμφανίστηκε στην Ταϊλάνδη και στο Χονγκ Κονγκ, οι κόκκινες κάπες του «The Handmaid’s Tale» φορέθηκαν σε διαδηλώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών, ενώ στον Λίβανο του 2019 οι διαδηλωτές βάφτηκαν σαν τον Τζόκερ. Ακόμη και το όνομα «Κατσαρίδες» στην Ινδία δείχνει την ίδια λογική των memes: μια προσβολή μετατρέπεται σε σημαία και σύμβολο του κινήματος.
Gen Z και διαδηλώσεις: Τι αποκαλύπτουν για την κοινωνία μας
Ανέκαθεν, οι νέοι ήταν πάντα αυτοί που πρωτοστατούσαν στις μεγάλες αλλαγές. Σύμφωνα με τους Τσένοβεθ και Σεμπούλ, από το 1990 έως το 2020 το 80% των ειρηνικών κινημάτων που επιδίωξαν την ανατροπή μιας ηγεσίας είχε ισχυρή συμμετοχή νέων, και όσα στηρίχθηκαν κυρίως σε αυτούς είχαν πάνω από διπλάσιες πιθανότητες επιτυχίας. Το τίμημα είναι βαρύ, όμως: οι αρχές καταστέλλουν πιο σκληρά τα νεανικά κινήματα, η βία συχνά ξεφεύγει από τον έλεγχο των οργανωτών και η αλλαγή ηγεσίας δεν λύνει αυτομάτως το πρόβλημα της ανεργίας ή του κόστους ζωής. Οι ίδιοι ερευνητές προειδοποιούν ότι πολλά από αυτά τα κινήματα δεν αφορούν τη δημοκρατία καθαυτή, αλλά την ανισότητα, τη διαφθορά και τον νεποτισμό. Ο Γάλλος κοινωνιολόγος Πάολο Στούπια μιλά για μια «πολυκρίση», όπου πολλά προβλήματα συσσωρεύονται ταυτόχρονα, ενώ η Μαρία Σιλβέστρε από το Πανεπιστήμιο Ντέουστο εξηγεί ότι οι νέοι νιώθουν αβεβαιότητα και απώλεια ελέγχου, και αρκεί μια αφορμή για να ξεσπάσουν. Οι δικές τους φωνές λένε το ίδιο με απλούστερα λόγια: ένας νεαρός στα Τίρανα δήλωσε στο Reuters ότι, αν δεν αλλάξει κάτι, θα φύγει από τη χώρα για πάντα, ενώ Γάλλοι μαθητές έγραψαν σε πλακάτ ότι οι σημερινοί απόφοιτοι είναι οι αυριανοί επισφαλείς εργαζόμενοι. Σήμερα, περίπου 2,8 δισεκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη είναι από 10 έως 29 ετών, δηλαδή σχεδόν ένας στους τρεις ανθρώπους του γενικού πληθυσμού. Το μεγάλο ερώτημα, κατά τους μελετητές, είναι αν αυτή η μαζική κινητοποίηση που έχει οδηγήσει στους δρόμους θα περάσει εν τέλει στις κάλπες και στους θεσμούς. Η εκλογή του Ζοχράν Μαμντάνι στη δημαρχία της Νέας Υόρκης το 2025, με την ψήφο των νέων, αλλά και η περίπτωση της Σερβίας δείχνουν ότι κάτι τέτοιο είναι εφικτό. Οι νέοι της Σερβίας, που οι Τσένοβεθ και Σεμπούλ έφερναν ήδη ως παράδειγμα επιμονής, συνέχισαν τις κινητοποιήσεις τους για σχεδόν δύο χρόνια, ώσπου η «Φοιτητική Λίστα» βρέθηκε πρώτη στις κάλπες. Μέχρι τότε, η μαύρη σημαία «Jolly Roger» θα συνεχίσει να θυμίζει ότι μια ολόκληρη γενιά δεν δέχεται πια να μένει θεατής του μέλλοντός της.
Πηγές
Mouriquand, D. (2026). Το κρανίο του One Piece ως σύμβολο διαμαρτυρίας: γιατί το υιοθετούν οι Γάλλοι διαδηλωτές. EuroNews. Ανακτήθηκε από: gr.euronews.com (τελευταία πρόσβαση 23/10/2026)
Gen Z: Γιατί οι νέοι βγαίνουν στον δρόμο, σε όλον τον κόσμο. (2026). Οικονομικός Ταχυδρόμος. Ανακτήθηκε από: www.ot.gr (τελευταία πρόσβαση 23/10/2026)
Η Gen Z στους δρόμους σε όλο τον κόσμο: Γιατί; Ακρίβεια, στέγη και χαμένη εμπιστοσύνη. (2026). Έθνος. Ανακτήθηκε από: www.ethnos.gr (τελευταία πρόσβαση 23/10/2026)
Zeidan, A. (2026). Generation Z protests. Britannica. Ανακτήθηκε από: www.britannica.com (τελευταία πρόσβαση 23/10/2026)
Chenoweth, E. & Cebul, M. (2026). Why Gen-Z Is Rising. Journal of Democracy, 37, 5-14. Ανακτήθηκε από: www.journalofdemocracy.org (τελευταία πρόσβαση 23/10/2026)
Jeong-In, Y. (2026). ‘The Era of Z-Resistance’…A generation that has lost hope, trust, and its voice takes to the streets. Khan. Ανακτήθηκε από: www.khan.co.kr (τελευταία πρόσβαση 23/10/2026)
Γερμανία: Διαδηλώσεις σε πολλές πόλεις στις 31 Οκτωβρίου – «Η Gen Ζ αναλαμβάνει τα ηνία». (2026). Η Ναυτεμπορική. Ανακτήθηκε από: www.naftemporiki.gr (τελευταία πρόσβαση 23/10/2026)
«Η Gen Z αναλαμβάνει τα ηνία»: Μαζικές διαδηλώσεις σε 21 πόλεις της Γερμανίας. (2026). Τα Νέα. Ανακτήθηκε από: www.tanea.gr (τελευταία πρόσβαση 23/10/2026)
Gen Z: Ένα παγκόσμιο κύμα νεανικής οργής ταράζει τις κυβερνήσεις. (2026). ΣοφοκλέουςIn. Ανακτήθηκε από: www.sofokleousin.gr (τελευταία πρόσβαση 23/10/2026)
Ivanović, L. (2026). Τέλος εποχής στη Σερβία: Εκλογικός θρίαμβος για τη «Φοιτητική Λίστα» – Ο Βούτσιτς παραδέχεται την ήττα του. Euro News. Ανακτήθηκε από: gr.euronews.com (τελευταία πρόσβαση 23/10/2026)
Οικονομάκου, Κ. (2025). Ένα πρωτόγνωρο φοιτητικό κίνημα συγκλονίζει τη Σερβία. Inside Story. Ανακτήθηκε από: insidestory.gr (τελευταία πρόσβαση 23/10/2026)
