Με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς 2026 – 2027 γίνεται μία σύντομη παρουσίαση της έναρξης λειτουργίας των σχολειών σε χώρες της Ευρώπης. Ο ένατος μήνας του χρόνου, ή σύμφωνα και με την ίδια την ετυμολογία του ονόματος του μήνα, ο έβδομος μήνας, αφού αυτή τη σειρά κατείχε στο ρωμαϊκό ημερολόγιο, είναι ο μήνας που έχει επικρατήσει ως ο μήνας που εκκινούν πολλά περισσότερα από όσα φαντάζεται ο πολίτης εκτός από τα σχολεία. Αρχικά, με την είσοδο του Σεπτεμβρίου φεύγει, πιο πολύ πνευματικά και συνειδησιακά, η φιέστα και η ανεμελιά του καλοκαιριού. Την πρώτη του μηνός αυτού είναι και η αρχή του Ινδίκτου, δηλαδή ξεκινά το νέο εκκλησιαστικό έτος. Στις 16 Σεπτεμβρίου ξεκινά και το νέο δικαστικό έτος το οποίο λήγει στις 15 Σεπτεμβρίου του επόμενου έτους. Μαζί με την έλευση του ένατου μήνα έρχεται και το φθινόπωρο, αλλά και η έναρξη της νέας τηλεοπτικής σεζόν. Τέλος, και η αγορά ανανεώνεται με την απόσυρση των καλοκαιρινών ρούχων και την εμφάνιση των φθινοπωρινών και χειμερινών. Γενικά δεν είναι μόνο ο μήνας που χτυπά το πρώτο κουδούνι σε όλη την Ευρώπη και την Ελλάδα, αλλά και ο μήνας που αναμένεται να περάσουμε από τη θερμή καλοκαιρινή περίοδο της εξωστρέφειας σε μία ψυχρή χειμωνιάτικη εσωστρέφεια.
Ελλάδα
Στην Ελλάδα όπως ήδη είναι γνωστό η νέα σχολική χρονιά εκκινεί κάθε 11 του Σεπτέμβρη. Η ημέρα αυτή έχει καθιερωθεί ως σταθερή ημέρα έναρξης λειτουργίας των σχολειών «προ αμνημονεύτων χρόνων» ή και όχι (;). Γιατί, όμως, επιλέχθηκε αυτή η ημέρα; Τα πρώτα χρόνια λειτουργίας των σχολείων, όταν είχε αναλάβει η επίσημη πολιτεία αυτό το έργο, δεν ξεκινούσαν τα σχολεία μία σταθερή ημέρα. Η έναρξη κυμαινόταν από τέλη Σεπτεμβρίου έως και αρχές Οκτωβρίου. Αυτό δεν άλλαζε μόνο από χρονιά σε χρονιά αλλά και από τόπο σε τόπο. Με άλλα λόγια, η έναρξη των σχολείων διέφερε ανάλογα και με τον τόπο όπου έμεναν οι μαθητές. Ο λόγος ήταν ότι η εκπαίδευση τότε ήταν στενά συνδεδεμένη με το αγροτικό επάγγελμα και ακολουθούσε τον αγροτικό κύκλο και τις αγροτικές εργασίες, ειδικά αυτές του Σεπτεμβρίου όπως ο τρύγος και η συγκομιδή των καρπών. Ωστόσο, με την αυγή της δεκαετίας του 1960, σε μία τάση εναρμόνισης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, η επίσημη πολιτεία μετέφερε την έναρξη των σχολείων στο πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου, με απώτερο στόχο να αυξηθεί και ο χρόνος διδασκαλίας. Έτσι, δόθηκε και η ευκαιρία να εφαρμοστούν και περισσότερο οργανωμένα και συμπαγή εκπαιδευτικά προγράμματα. Η επίσημη, όμως, καθιέρωση της 11ης Σεπτεμβρίου ως ημέρας που θα ξεκινούν στο εξής πάντα τα σχολεία έγινε το 1982 και υπαγορεύτηκε από λόγους ομαλής λήξης της τουριστικής περιόδου. Επίσης επιλέχθηκε για να δοθεί ο απαιτούμενος χρόνος για τις διοικητικές εργασίες των σχολείων και για τις μεταθέσεις των εκπαιδευτικών και κυρίως για λόγους προγραμματισμού όλων των συμμετεχόντων και συμμετεχουσών στην εκπαίδευση, συμπεριλαμβανόμενων φυσικά και των γονέων και κηδεμόνων.
Ιταλία
Στην γείτονα Ιταλία η νέα σχολική χρονιά δεν εκκινεί για όλο το κράτος σε ενιαία ημερομηνία όπως στην Ελλάδα. Ξεκινά κλιμακωτά ανάλογα με το κρατίδιο που μένουν οι μαθητές και οι μαθήτριες. Ειδικότερα, ανά τόπο ξεκινούν να λειτουργούν από τις 7 έως και τις 16 Σεπτεμβρίου. Με ανάλογο κλιμακωτό τρόπο λήγει και η σχολική χρονιά, από 3 έως 16 Ιουνίου πάλι με κριτήριο την τοποθεσία. Κατά τα άλλα οι διακοπές στο ιταλικό σχολικό πρόγραμμα μοιάζουν σε χρονική διάρκεια με τις διακοπές του ελληνικού, με εξαίρεση τις διακοπές του Πάσχα που διαρκούν από 2 έως 6 ημέρες. Αυτό εξισορροπείται με μεγαλύτερη διάρκεια καλοκαιρινών διακοπών.
Γερμανία
Και στη Γερμανία τα σχολεία δεν ανοίγουν σε μία ενιαία ημερομηνία, αλλά κλιμακωτά ανάλογα με το κρατίδιο στο οποίο διαμένουν οι μαθητές και οι μαθήτριες, δεδομένου ότι το γερμανικό κράτος είναι ομοσπονδιακό. Αυτό που διαφέρει με την Ιταλία είναι ότι η σχολική χρονιά ξεκινά από τις 27 Αυγούστου (π.χ. στο Αμβούργο) έως 15 Σεπτεμβρίου (π.χ. στη Βαυαρία). Το ίδιο ακολουθείται και για τη λήξη αφού και αυτή είναι πάλι κλιμακωτή από τις 20 Ιουλίου έως 29 Ιουλίου. Με αποτέλεσμα οι μαθητές και οι μαθήτριες στη Γερμανία να έχουν καλοκαιρινές διακοπές 6 εβδομάδων περίπου, την ίδια στιγμή που στην Ελλάδα οι διακοπές διαρκούν σχεδόν 3 μήνες! Ωστόσο, στο γερμανικό σχολικό πρόγραμμα υπάρχουν και φθινοπωρινές διακοπές εντός του μήνα Οκτωβρίου γύρω στις 4 με 12 ημέρες, αλλά και χειμερινές στις αρχές Φεβρουαρίου.
Ισπανία
Τρίτη κατά σειρά χώρα που ξεκινά και αυτή κλιμακωτά τη νέα σχολική χρονιά είναι και η Ισπανία. Και στη χώρα της Ιβηρικής χερσονήσου τα σχολεία ανοίγουν ανάλογα με το πού μένουν οι μαθητές και οι μαθήτριες από τις 3 έως και τις 14 Σεπτεμβρίου. Όσον αφορά τις καλοκαιρινές περιόδους αυτές είναι παρόμοιες σε έκταση με αυτές της Ελλάδας. Το πρώτο κουδούνι σε όλη την Ευρώπη, όμως, χτυπά κλιμακωτά;
Το πρώτο κουδούνι σε όλη την Ευρώπη: Άλλες χώρες με κλιμακωτό σύστημα
Το κλιμακωτό σύστημα ακολουθούν και η Ελβετία (από 10 έως και 31 Αυγούστου), η Νορβηγία (από 17 έως 27 Αυγούστου), η Ολλανδία (από 17 έως 31 Αυγούστου), η Ισλανδία (21 – 24 Αυγούστου), το Ηνωμένο Βασίλειο (από 1 έως 7 Σεπτεμβρίου), η Αυστρία (από 7 έως 14 Σεπτεμβρίου) αλλά και η Πορτογαλία (από 15 έως 21 Σεπτεμβρίου).
Γαλλία και λοιπές
Στη Γαλλία τα σχολεία ανοίγουν στη 1 Σεπτεμβρίου εφαρμόζοντας όπως και στην Ελλάδα το σύστημα της σταθερής ημέρας. Ενώ άλλες χρονιές έχει εκκινήσει και 4 αλλά και 2 Σεπτεμβρίου. Φέτος το 2026 άνοιξαν την Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου με τους εκπαιδευτικούς να προσέρχονται Δευτέρα 31 Αυγούστου. Την πρωτομηνιά ως ημέρα έναρξης της σχολικής χρονιάς ακολουθούν και το Βέλγιο, η Λιθουανία, η Βοσνία – Ερζεγοβίνη, η Ιρλανδία, το Μαυροβούνιο, η Ουγγαρία, η Σερβία, η Βόρεια Μακεδονία, η Πολωνία, η Σλοβενία και η Ρωσία. Στη Ρωσία μάλιστα η νέα σχολική χρονιά εκκινεί ακόμα και αν είναι Κυριακή!
Κύπρος και Τουρκία
Στη μεγαλόνησο της Μεσογείου, στο όμορφο και ταλαιπωρημένο νησί της Αφροδίτης, τα σχολεία ανοίγουν στις 7 Σεπτεμβρίου για τη μέση εκπαίδευση (Γυμνάσια και Λύκεια) και στις 14 Σεπτεμβρίου για τη δημοτική εκπαίδευση. Την ημέρα αυτή, ωστόσο, είναι και μέρα μίας από τις μεγαλύτερες εορτές της ορθοδόξου εκκλησίας, η Ύψωσις του Τιμίου Σταυρού. Την ημέρα αυτή (14/09) επιλέγει και η Τουρκία να θέσει σε κίνηση τη νέα σχολική χρονιά.
Πηγές
Βουρλιώτης, Λ. (2025). Γιατί τα σχολεία ανοίγουν κάθε χρόνο στις 11 Σεπτεμβρίου; Ανακτήθηκε από: https://www.alfavita.gr/ekpaideysi/489944_giati-ta-sholeia-anoigoyn-kathe-hrono-stis-11-septembrioy (τελευταία πρόσβαση: 9/9/2026).
Γιατί τα σχολεία ξεκινούν κάθε χρόνο στις 11 Σεπτεμβρίου. Σε λίγες ώρες θα χτυπήσει το πρώτο κουδούνι της χρονιάς. (2025). Ανακτήθηκε από: https://www.athensvoice.gr/epikairotita/ellada/922596/giati-ta-sholeia-xekinoun-kathe-hrono-stis-11-septemvriou/ (τελευταία πρόσβαση: 9/9/2026).
Πότε ανοίγουν τα σχολεία – 7 Σεπτεμβρίου η Μέση, 14 Σεπτεμβρίου η Δημοτική Εκπαίδευση. (2026). Ανακτήθηκε από: https://www.politis.com.cy/cyprus/paideia/1027511/pote-anighoyn-ta-skholia-stin-kypro-7-septemvrioy-i-mesi-14-septemvrioy-i-dimotiki-ekpaidefsi (τελευταία πρόσβαση: 9/9/2026).
Gary, Buswell. (2026). French school holidays in 2026–2027. Ανακτήθηκε από: https://www-expatica-com.translate.goog/fr/education/children-education/school-holidays-in-france-137325/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=el&_x_tr_hl=el&_x_tr_pto=sge (τελευταία πρόσβαση: 9/9/2026).
Πότε ανοίγουν τα σχολεία στην Ευρώπη – Πώς διαμορφώνονται οι διακοπές από χώρα σε χώρα. (χ.η.). Ανακτήθηκε από: https://www.e-rodos.com/%CF%80%CF%8C%CF%84%CE%B5-%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CE%AF%CE%B3%CE%BF%CF%85%CE%BD-%CF%84%CE%B1-%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%B7/ (τελευταία πρόσβαση: 9/9/2026).
Πότε ξεκινούν τα σχολεία στις άλλες χώρες της Ευρώπης; (2018). Ανακτήθηκε από: https://www.elniplex.com/%CF%80%CF%8C%CF%84%CE%B5-%CE%BE%CE%B5%CE%BA%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CF%8D%CE%BD-%CF%84%CE%B1-%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%82-%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B5%CF%82-%CF%87%CF%8E-2/ (τελευταία πρόσβαση: 9/9/2026).
Πάππος, Α. (2016). Οι καλοκαιρινές διακοπές στα σχολεία της Ευρώπης και οι τεμπέληδες Έλληνες του ΟΟΣΑ. Ανακτήθηκε από: https://www.elniplex.com/%CE%BF%CE%B9-%CE%BA%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BA%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%AD%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%BF%CF%80%CE%AD%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B1-%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%B1/ (τελευταία πρόσβαση: 9/9/2026).
