Γνωρίζουμε πως οι δεινόσαυροι κυριάρχησαν στη Γη πριν από εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια. Επίσης γνωρίζουμε πως η πτώση ενός μετεωρίτη τους αφάνισε πριν από περίπου 66 εκατομμύρια χρόνια. Πως όμως το γνωρίζουμε αυτό; Ποια είναι τα στοιχεία όπου μας υπέδειξαν προς εκείνη τη κατεύθυνση; Πέθαναν μόνο από τον μετεωρίτη ή ήταν μια αλυσίδα γεγονότων;
Η αρχή – το Ιρίδιο
Αν και η εποχή των δεινοσαύρων είναι σίγουρα η πιο διάσημη από την παλαιολιθική εποχή, σίγουρα δεν είναι η μοναδική. Οι παλαιοντολόγοι χωρίζουν το τεράστιο αυτό πέρασμα του χρόνου σε περιόδους, ανάλογα με τα απολιθώματα αλλά κι τα έμβια όντα που επικρατούσαν εκείνη τη περίοδο.
Η εποχή των δεινοσαύρων χαρακτηρίζεται ως Κρητιδική Περίοδος κι διήρκησε από 252 έως και 6 εκατομμύρια χρόνια πριν. Ακολούθησε η Παλαιολιθική εποχή ως ένα πολύ πρόσφατο στάδιο της ανθρώπινης ιστορίας που ξεκινά πριν από περίπου 2,5-3 εκατομμύρια χρόνια με τα πρώτα λίθινα εργαλεία και φτάνει έως το τέλος της τελευταίας Εποχής των Παγετώνων.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 ο νομπελίστας φυσικός Luis Alvarez κι ο γεωλόγος γιος του μελετούν ένα γεωλογικό στρώμα πετρωμάτων που διαχωρίζει την Κρητιδική από την Παλαιολιθική Περίοδο. Παρατηρούν τεράστιες συγκεντρώσεις του στοιχείου ιριδίου, ενός μετάλλου σπάνιου μετάλλου στην επιφάνεια της Γης, αλλά άφθονο σε στους αστεροειδείς.
Ο κρατήρας
Αξίζει σε αυτό το σημείο να αναφέρουμε πως είχαν προκύψει διάφορες υποθέσεις για την εξαφάνιση των δεινοσαύρων. Υποθέσεις από πανδημία μεταξύ των δεινοσαύρων, την έκρηξη ενός γειτονικού αστεριού Supernova, αλλά κι έντονες ηφαιστειακές εκρήξεις. Για να γινόταν πιστευτή αλλά κι αποδεκτή η θεωρία ενός αστεροειδή θα έπρεπε να υπήρχε μια ένδειξη της πρόσκρουσης του στην επιφάνεια της Γης. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ανακαλύφθηκε ο κρατήρας Chicxulub στη χερσόνησο Γιουκατάν του Μεξικού.
Με διάμετρο τα 180 χιλιόμετρα κι βάθος τα 20 υπολογίζεται πως ο αστεροειδής πρέπει να είχε δική του διάμετρο μεταξύ των 15-20 χιλιομέτρων. Μελέτες στα πετρώματα του κρατήρα έδειξαν πως η ηλικία τους υπολογίζεται στα 66 εκατομμύρια χρόνια, συμπίπτοντας απόλυτα με την εξαφάνιση των δεινοσαύρων.
Παραμορφωμένος χαλαζίας και τεκτίτες
Καθώς οι γεωλογικές έρευνες για την υπόθεση του αστεροειδούς προχωρούσαν, στα μέσα της δεκαετίας του 1980 στην πολιτεία Montana των ΗΠΑ, στο ίδιο στρώμα όπου βρέθηκε η στρώση του Ιριδίου ανακαλύφθηκε μια διαφορετική μορφή του κρυστάλλου χαλαζία (Quartz). Ονομάστηκε “σοκαρισμένος” διότι διαπιστώθηκε πως δημιουργήθηκε κάτω από ακραίες συνθήκες πίεσης που δημιουργούνται μόνο από πυρηνικές εκρήξεις ή προσκρούσεις αστεροειδών.
Επιπροσθέτως η εύρεση τεκτιτών (μικρών γυάλινων σφαιριδίων που σχηματίζονται όταν λιωμένα πετρώματα εκτοξεύονται στην ατμόσφαιρα από τη σύγκρουση και ψύχονται ακαριαία όταν πέσουν πίσω στη Γη), όχι μονό μας επιβεβαίωσαν την εξαφάνιση των δεινοσαύρων από αστεροειδή, αλλά μας έδωσε κι ενδείξεις για το τι επακολούθησε μετά τη πρόσκρουση.
Το χρονικό του τέλους
Η ίδια η πρόσκρουση σκότωσε ότι βρισκόταν σε ακτίνα εκατοντάδων χιλιομέτρων, αλλά η παγκόσμιας κλίμακας καταστροφή ήρθε από τις συνέπειες της. Η έντονη αύξηση της θερμότητας οδήγησε σε έντονες δασικές πυρκαγιές. Από τη ίδια τη πρόσκρουση σηκώθηκαν σκόνη κι στάχτη όπου έκρυψαν το φως του ήλιου για πολλά χρόνια. Κατά συνέπειαν, χωρίς ηλιακό φως τα φυτά σταμάτησαν τη φωτοσύνθεση και ξεράθηκαν. Ως αποτέλεσμα οι φυτοφάγοι δεινόσαυροι πέθαιναν από ασιτία κι ακολούθησαν και οι σαρκοφάγοι.
Τα μόνα πλάσματα που κατάφεραν να επιβιώσουν ήταν μικρά ζώα που ζούσαν κάτω από το έδαφος ή ζούσαν στο νερό με οργανική ύλη, όπως οι πρόγονοι των σημερινών πουλιών.
Βιβλιογραφία:
- https://en.wikipedia.org/wiki/Cretaceous%E2%80%93Paleogene_extinction_event
- https://www.nhm.ac.uk/discover/dinosaur-extinction.html
