Με ασταμάτητη ορμή και ασύστολο sexiness, το Law of Desire αποτελεί ένα από τα αδιαμφισβήτητα αριστουργήματα του Pedro Almodóvar
Το Law of Desire (1987) αποτελεί την πιο προσωπική ταινία του Almodóvar. Όπως έχει δηλώσει επανειλημμένα και ο ίδιος, στην εν λόγω ταινία εντοπίζεται μια καθοριστική στιγμή για την καριέρα και τη ζωή του. Πρόκειται για το φιλμ όπου οι πρώτες ξεκάθαρες εκλάμψεις του σκηνοθετικού του μεγαλείου άρχισαν να αναγνωρίζονται ευρύτερα, λίγο πριν από την παγκόσμια αποθέωση με το φρενήρες Women on the Verge of a Nervous Breakdown. Παρά τις εμφανείς σεναριακές της αδυναμίες, η ταινία δεν στερείται τίποτα από την ωμή αυθεντικότητα της, που την καθιστούν πιο άμεση και εκτεθειμένη.
Η υπόθεση του Law of Desire
Η υπόθεση μάς εισάγει στον κόσμο του Pablo (Eusebio Poncela), ενός επιτυχημένου σκηνοθέτη πορνό που βρίσκεται σε μια μεταβατική φάση. Απογοητευμένος από τον δεσμό του με τον νεαρό εραστή του, τον Juan (Miguel Molina), ο Pablo αποφασίζει να διοχετεύσει την ενέργειά του σε ένα νέο project, έναν θεατρικό μονόλογο με πρωταγωνίστρια την transgender αδελφή του, την Tina (Carmen Maura), Η ζωή του όμως περιπλέκεται μοιραία, όταν στο προσκήνιο εμφανίζεται ο Antonio (Antonio Banderas), ένας ξαναμμένος νεαρός άντρας. Ο Antonio ερωτεύεται παράφορα τον σκηνοθέτη και μέσα στη δίνη του πάθους του αποφασίζει ότι κάθε εμπόδιο που στέκεται ανάμεσα σε αυτόν και το αντικείμενο του πόθου του πρέπει να καταστραφεί ολοσχερώς.
Η Tina της Carmen Maura
Σε επίπεδο ερμηνειών, ο Almodóvar επιβεβαιώνει τη φήμη του ως σκηνοθέτη που εκμαιεύει το μέγιστο από τους ηθοποιούς του. Αν και θεωρητικά ο κεντρικός άξονας της ιστορίας είναι ο Pablo, την παράσταση κλέβει η Carmen Maura στον ρόλο της Tina. Η ερμηνεία της συνδυάζει μαεστρικά σπιρτάδα, χιούμορ και ατρόμητη ευθραυστότητα, δημιουργώντας έναν χαρακτήρα οικείο αλλά και αντιφατικό
Ωστόσο, δεν μπορεί να αγνοηθεί το γεγονός ότι η Maura είναι μία cis γυναίκα που υποδύεται έναν trans χαρακτήρα. Στην Ισπανία του ’80, η απλή παρουσίαση μιας trans φιγούρας ως πλήρως ανεπτυγμένου, πολυδιάστατου χαρακτήρα ήταν ήδη ριζοσπαστική. Ο Almodóvar αντιμετωπίζει την Tina με αξιοπρέπεια και τρυφερότητα, όμως η επιλογή μιας cis ηθοποιού, αντί για κάποια από τις trans γυναίκες που αποτελούσαν μέρος του καλλιτεχνικού και προσωπικού του κύκλου, αποτελεί μια απόφαση που σήμερα εύλογα γεννά προβληματισμό. Ίσως αποκαλύπτει έναν δημιουργό που αγαπά και υποστηρίζει μεν την κοινότητα, αλλά δεν έχει ακόμη φτάσει σε σημείο να την κατανοήσει σε όλο της το βάθος.
Ο ψυχρός καλλιτέχνης και ο horny Antonio
Από την άλλη, ο Pablo, παρότι κεντρικός ήρωας, μοιάζει συχνά πιο απλοϊκά γραμμένος απ’ όσο θα περίμενε κανείς. Ο Eusebio Poncela τον ερμηνεύει με μια εσκεμμένη απόσταση, χτίζοντας την εικόνα ενός σέξι, αυτάρεσκου καλλιτέχνη που διαχειρίζεται στωικά την καθημερινότητά του, αλλά αδυνατεί να εκφράσει ουσιαστικά τις επιθυμίες και τις αδυναμίες του. Παρά τις εμφανείς ομοιότητες με τον ίδιο τον Almodóvar, ο σκηνοθέτης έχει απορρίψει την αυτοβιογραφική διάσταση του χαρακτήρα, και ίσως αυτή η αποστασιοποίηση τον καθιστά κατά στιγμές μονότονο, ακόμη και ελαφρώς ενοχλητικά «ψευτοκούλ».
Η ταινία ωστόσο, μεταμορφώνεται κάθε φορά που ο Pablo έρχεται αντιμέτωπος με τον Antonio. O Banderas, σε μία από τις πιο άγουρες και «καθαρές» στιγμές της καριέρας του, προσφέρει μια άβολα μαγνητική ερμηνεία. Η εμμονή του χαρακτήρα του δεν κρύβεται πίσω από ψυχολογικές εκλογικεύσεις. Εκτίθεται ωμά, με κάπως παιδικό τρόπο, αλλά ταυτόχρονα και απειλητικά . Εκεί αποκαλύπτονται οι σκοτεινές όψεις και των δύο ανδρών: η συναισθηματική χειριστικότητα του ενός και η κτητική, αυτοκαταστροφική ένταση του άλλου.
Μέσα από αυτή τη σύγκρουση, η ταινία αποκτά τον παλμό της. Το «τέρας» της επιθυμίας δεν παρουσιάζεται ως παρέκκλιση, αλλά ως αναπόφευκτη συνέπεια ενός πάθους που αρνείται να περιοριστεί. Και είναι ακριβώς αυτή η ακατέργαστη ένταση που κρατά το Law of Desire ζωντανό και επικίνδυνα ειλικρινές μέχρι και το τελευταίο του καρέ.
Το σενάριο και η σκηνοθεσία του Almodóvar
Το Law of Desire είναι από εκείνες τις ταινίες που, στο χαρτί, δύσκολα θα έπειθαν ότι μπορούν να λειτουργήσουν. Το σενάριο είναι ασταθές, σχεδόν αποπροσανατολισμένο, με αφηγηματικές τροπές που δεν υπακούν πάντοτε σε μία σαφή λογική αλληλουχία και με μία χρονικότητα συχνά ρευστή, οριακά απροσδιόριστη. Κι όμως, η ταινία δεν καταρρέει. Αντιθέτως, ζει και αναπνέει μέσα από την ασταμάτητη ερωτικότητά της, από μία αναζωογονητική, ωμή θελκτικότητα που διαπερνά κάθε σκηνή.
Ο Almodóvar κινηματογραφεί το πάθος όχι ως αφηρημένη έννοια, αλλά ως κάτι το απτό. Χρησιμοποιεί όλες τις αισθήσεις, και κυρίως εννοείται την όραση , για να γεμίσει τα κάδρα με εκρηκτικά χρώματα, έντονες αντιθέσεις και τη χαρακτηριστική, παράξενα χλιδάτη πλαστικότητα που συνοδεύει τα σκηνικά και τα props του. Τα αντικείμενα δεν υπάρχουν απλώς για να εξυπηρετούν τη δράση, έχουν υφή, βάρος και προσθέτουν σημαντικά στην γενικότερη σεξουαλικότητα της ταινίας. Ο χώρος γίνεται προέκταση των επιθυμιών των χαρακτήρων.
Η σκηνοθεσία του είναι προκλητική, αλλά δε μοιάζει ποτέ «περιττή» ή υπερβολική. Ακόμη και όταν η αφήγηση μοιάζει να χάνει τον έλεγχο, η κάμερα παραμένει απόλυτα συνειδητή. Το μελόδραμα αγγίζει τα όρια της υπερβολής, όμως δεν διολισθαίνει στο γελοίο, γιατί ο Almodóvar το αντιμετωπίζει με απόλυτη ειλικρίνεια και σοβαρότητα. Η επιθυμία, η ζήλια, η εμμονή και η αυτοκαταστροφικότητα δεν παρουσιάζονται ως ενδείξεις ηθικής έκπτωσης, αλλά ως απροσπέραστες εκφάνσεις της ανθρώπινης φύσης.
Είναι μια ταινία που δεν ενδιαφέρεται να είναι «καλοφτιαγμένη» με την κλασική – ακαδημαϊκή έννοια. Ενδιαφέρεται να είναι ζωντανή. Και αυτή η ακατέργαστη ζωτικότητα την καθιστά μέχρι σήμερα τόσο ιδιαίτερα αξιομνημόνευτη.
Τελικά να δω το Law of Desire;
Η ίδια η φύση αυτής της ταινίας με αναγκάζει να είμαι λίγο πιο επιφυλακτικός στο να την προτείνω. Όπως ανέφερα και παραπάνω, δεν πρόκειται για μια «κλασική ιστορία» που θα σε αφήσει απαραίτητα ικανοποιημένο ή χορτασμένο. Ακόμη και μετά τους τίτλους τέλους, παραμένουν ερωτήματα αναπάντητα και τροπές που δεν κλείνουν με τον συμβατικό τρόπο. Δεν θα ήταν άτοπο να χαρακτηριστεί το Law of Desire ως μια «αφελής ταινία», τουλάχιστον σε επίπεδο δομής.
Κι όμως, ακριβώς εκεί κρύβεται η γοητεία του για όσους είναι διατεθειμένοι να συναντήσουν το φιλμ στους δικούς του όρους. Είναι μια ταινία που «φωνάζει» πρώιμο έργο δημιουργού, και το λέω με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Έχει την εκρηκτικότητα, την υπερβολή και την ειλικρίνεια ενός σκηνοθέτη που δοκιμάζει τα όριά του και δεν φοβάται να εκτεθεί.
Αν σε ενδιαφέρει να σχηματίσεις, λοιπόν, μία πιο σφαιρική εικόνα για τον Ισπανό auteur και να δεις την πιο άμεσή του εξερεύνηση γύρω από το τι σημαίνει πόθος (θεματική που θα συναντήσεις σε ολόκληρη της φιλμογραφία του) τότε το Law of Desire είναι απαραίτητη στάση.
Και fun fact: Πλέον το Law of Desire είναι διαθέσιμο στο Cinobo, μαζί με άλλες ταινίες της πιο punk περιόδου του Almodóvar. Ίσως αυτή να είναι η ιδανική αφορμή για μια βουτιά στην πιο «αναρχική» φάση του.
Δείτε το trailer:
