Η Pixar ανέκαθεν διακρινόταν για την ικανότητά της να αγγίζει το κοινό ανεξαρτήτως ηλικίας – με το Soul, όμως, κάνει ένα βήμα πιο πέρα.
Το Soul (2020) είναι μια ταινία που απευθύνεται κυρίως σε ενήλικες, δίχως να απαρνείται τη φαντασία και την ευαισθησία που την χαρακτηρίζουν. Δεν πρόκειται για μια εύπεπτη ιστορία αυτοβελτίωσης. Είναι μια σπουδή πάνω στη ζωή, το νόημά της και την έννοια της προσωπικής πληρότητας.
Μια αφήγηση υπαρξιακού βάρους
Ο Joe Gardner, ένας μεσήλικας καθηγητής μουσικής με πάθος για τη jazz, παλεύει να κυνηγήσει το όνειρό του: να γίνει επαγγελματίας μουσικός. Όταν ένα ατύχημα τον στέλνει σε έναν μεταφυσικό ενδιάμεσο κόσμο, το «Great Before», η πλοκή αποκτά βάθος και μεταφυσικό προβληματισμό. Εκεί γνωρίζει την 22, μια ψυχή που αρνείται να ενσαρκωθεί και να βιώσει την ανθρώπινη εμπειρία. Μέσα από αυτή τη συνάντηση, η ταινία μετατρέπει το ερώτημα “ποιο είναι το νόημα της ζωής;” σε δραματουργικό άξονα.
Σκηνοθετική συνέπεια και αφηγηματική ακρίβεια
Ο Pete Docter (Up, Inside Out) και ο Kemp Powers συνυπογράφουν τη σκηνοθεσία, δημιουργώντας μια ισορροπημένη κινηματογραφική εμπειρία. Η μετάβαση ανάμεσα στον ρεαλισμό της Νέας Υόρκης και την αφαίρεση του μεταθανάτιου σύμπαντος πραγματοποιείται ομαλά, χωρίς να διαταράσσεται η αφήγηση. Η σκηνοθετική προσέγγιση δεν επιδιώκει τον εντυπωσιασμό. Αντιθέτως, επενδύει σε μία καθαρή, συνεπή κινηματογραφική γλώσσα που υπηρετεί τον εσωτερικό κόσμο των χαρακτήρων.
Ένα σενάριο που αποφεύγει τις ευκολίες
Το σενάριο δεν πέφτει στην παγίδα της διδακτικότητας, όπως θα ήταν εύκολο για ένα έργο που καταπιάνεται με την έννοια της ζωής. Αντί να προσφέρει έτοιμες απαντήσεις, θέτει ερωτήματα. Η «σπίθα» που αναζητεί η 22 δεν ταυτίζεται τελικά με κάποιον συγκεκριμένο σκοπό, αλλά με την ίδια την εμπειρία της ζωής. Ο Joe, που ονειρεύεται να γίνει «κάποιος», έρχεται αντιμέτωπος με τη συνειδητοποίηση ότι η ουσία δεν βρίσκεται στην επιτυχία, αλλά στις στιγμές που περνούν απαρατήρητες.
Μουσική με ουσία – Όχι απλώς υπόκρουση
Η μουσική αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του Soul, όχι μόνο ως θεματικός πυρήνας αλλά και ως αφήγηση. Η jazz του Jon Batiste ζωντανεύει τους δρόμους της Νέας Υόρκης και το πάθος του Joe, ενώ το ambient score των Trent Reznor και Atticus Ross δημιουργεί μια αιθέρια ατμόσφαιρα στον υπερβατικό κόσμο. Η αντίστιξη αυτή ενισχύει τη θεματική διάκριση ανάμεσα στην πραγματικότητα και το αφηρημένο, ανάμεσα στην εμπειρία και την αναμονή.
Οπτική ταυτότητα και τεχνική αρτιότητα
Στο Soul η Pixar χτίζει για άλλη μια φορά έναν οπτικό κόσμο με απαράμιλλη λεπτομέρεια. Οι σκηνές της Νέας Υόρκης αποτυπώνουν με ρεαλισμό και ζεστασιά την καθημερινότητα, ενώ ο κόσμος των ψυχών σχεδιάζεται με μινιμαλιστική φαντασία. Οι σχεδιαστικές επιλογές δεν υπηρετούν απλώς την αισθητική, αλλά υπογραμμίζουν και τον θεματικό πυρήνα: το πέρασμα από την ατομικότητα στην ουσία.
Ερμηνείες και χαρακτήρες με βάθος
Ο Jamie Foxx αποδίδει με συνέπεια την εσωτερικότητα και τις αντιφάσεις του Joe, ενώ η Tina Fey προσδίδει στην 22 τον απαραίτητο σαρκασμό και την υπαρξιακή ανασφάλεια. Οι χαρακτήρες δεν λειτουργούν ως φορείς ιδεών, αλλά αποκτούν συναισθηματική υπόσταση και συνοχή. Η χημεία τους συμβάλλει στην επιτυχία της αφήγησης.
Μια ταινία που ξεπερνά το κοινό της
Το Soul δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε παιδιά. Η θεματολογία του, οι φιλοσοφικές αναφορές και ο ρυθμός της αφήγησης απευθύνονται σε ένα ενήλικο κοινό που μπορεί να συλλάβει τη λεπτότητα των ερωτημάτων που θέτει. Αυτό δεν σημαίνει πως είναι «δύσκολη» ή ελιτίστικη. Είναι απλώς ειλικρινής και ώριμη. Το Soul της Pixar μάς υπενθυμίζει ότι ο κινηματογράφος κινουμένων σχεδίων μπορεί να προσφέρει εμπειρίες βαθύτερες και ουσιαστικότερες από οποιοδήποτε live-action δράμα.
