zaid mohammed
Η υγεία συχνά παρουσιάζεται ως ουδέτερη έννοια. Το σώμα, όμως, δεν αντιμετωπίζεται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Στα νοσοκομεία, το φύλο του ασθενούς εξακολουθεί να επηρεάζει τη διάγνωση, την αξιολόγηση του πόνου, την επικοινωνία με τους επαγγελματίες υγείας και, τελικά, την ποιότητα της φροντίδας. Οι έμφυλες ανισότητες στην ιατρική πρακτική δεν αποτελούν εξαίρεση, αλλά βαθιά ριζωμένο φαινόμενο με σοβαρές ψυχολογικές συνέπειες.
Η ψυχολογία εξηγεί ότι τα στερεότυπα φύλου λειτουργούν συχνά ασυνείδητα. Δεν χρειάζεται πρόθεση διάκρισης για να υπάρξει άνιση μεταχείριση. Αρκούν οι κοινωνικές προσδοκίες που συνοδεύουν το «ανδρικό» και το «γυναικείο» σώμα.
Το γυναικείο σώμα και η υποτίμηση του πόνου
Έρευνες δείχνουν ότι οι γυναίκες λαμβάνουν συχνά λιγότερη αναλγητική αγωγή σε σύγκριση με τους άνδρες, ακόμη και όταν περιγράφουν παρόμοια συμπτώματα. Ο πόνος τους αποδίδεται πιο εύκολα σε άγχος, ορμονικές αλλαγές ή «υπερβολή». Αυτή η πρακτική δεν επηρεάζει μόνο τη σωματική υγεία, αλλά και την ψυχική εμπειρία της ασθένειας.
Όταν μια γυναίκα νιώθει ότι δεν την πιστεύουν, αρχίζει να αμφισβητεί τον ίδιο της τον εαυτό. Η ψυχολογία περιγράφει αυτό το φαινόμενο ως εσωτερίκευση της απαξίωσης. Το άτομο δεν νιώθει απλώς πόνο· νιώθει αόρατο.
Ανδρισμός και άρνηση της ευαλωτότητας
Από την άλλη πλευρά, οι άνδρες έρχονται αντιμέτωποι με διαφορετικού τύπου έμφυλες πιέσεις. Το στερεότυπο του «δυνατού άνδρα» οδηγεί πολλούς να καθυστερούν την αναζήτηση ιατρικής βοήθειας ή να υποβαθμίζουν τα συμπτώματά τους. Στο νοσοκομειακό περιβάλλον, αυτή η στάση συχνά ενισχύεται αντί να αμφισβητείται.
Η ψυχολογία δείχνει ότι η άρνηση της ευαλωτότητας αυξάνει το άγχος και μειώνει τη θεραπευτική συμμόρφωση. Όταν ο άνδρας αισθάνεται ότι πρέπει να «αντέξει», δυσκολεύεται να εκφράσει φόβο, πόνο ή ανάγκη για υποστήριξη.
Έμφυλες ανισότητες στη διάγνωση
Το φύλο επηρεάζει και τη διαγνωστική διαδικασία. Καρδιολογικά συμπτώματα στις γυναίκες συχνά υποτιμώνται, επειδή δεν ταιριάζουν με το «τυπικό» ανδρικό πρότυπο. Αντίστοιχα, ψυχικά συμπτώματα στους άνδρες μπορεί να αγνοηθούν ή να μεταφραστούν ως θυμός ή αντικοινωνική συμπεριφορά.
Αυτές οι διαφορές δεν προκύπτουν από βιολογική ανωτερότητα του ενός φύλου, αλλά από τον τρόπο που η ιατρική γνώση αναπτύχθηκε ιστορικά γύρω από το ανδρικό σώμα ως «κανόνα».
Η ψυχολογική εμπειρία της άνισης φροντίδας
Η εμπειρία έμφυλης ανισότητας στο νοσοκομείο αφήνει ψυχικό αποτύπωμα. Οι ασθενείς μπορεί να νιώσουν ντροπή, θυμό, απογοήτευση ή αίσθηση ανημπόριας. Αυτά τα συναισθήματα αυξάνουν την ψυχική κόπωση και επηρεάζουν αρνητικά την ανάρρωση.
Η ψυχολογία τονίζει ότι η θεραπευτική σχέση βασίζεται στην εμπιστοσύνη. Όταν αυτή κλονίζεται, ο ασθενής αποσύρεται συναισθηματικά και συνεργάζεται λιγότερο με τη θεραπεία.
Ο ρόλος της εκπαίδευσης και της ενσυναίσθησης
Η αντιμετώπιση των έμφυλων ανισοτήτων στα νοσοκομεία απαιτεί ψυχολογική επίγνωση. Η εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας σε θέματα φύλου, στερεοτύπων και επικοινωνίας μπορεί να μειώσει τις ασυνείδητες προκαταλήψεις.
Η ενσυναίσθηση δεν αποτελεί απλώς ηθική στάση, αλλά θεραπευτικό εργαλείο. Όταν ο ασθενής αισθάνεται ότι τον ακούν και τον σέβονται, βελτιώνεται τόσο η ψυχική όσο και η σωματική του κατάσταση.
Συμπέρασμα
Οι έμφυλες ανισότητες στα νοσοκομεία δεν αφορούν μόνο την ιατρική πρακτική, αλλά τον τρόπο που η κοινωνία αντιλαμβάνεται το σώμα, τον πόνο και την ευαλωτότητα. Η ψυχολογία καλεί σε ένα σύστημα υγείας που δεν βλέπει φύλα, αλλά ανθρώπους. Ένα σύστημα όπου η φροντίδα δεν φιλτράρεται μέσα από στερεότυπα, αλλά βασίζεται στον σεβασμό και την κατανόηση.
Βιβλιογραφία
Hoffmann, D. E., & Tarzian, A. J. (2001). The girl who cried pain. Journal of Law, Medicine & Ethics.
Samulowitz, A. et al. (2018). “Brave men” and “emotional women”. International Journal for Equity in Health.
WHO (2019). Gender, equity and human rights in health.
APA (2018). Guidelines for psychological practice with boys and men.
Dusenbery, M. (2018). Doing Harm. HarperCollins.
