Πόσο συχνά έχετε ακούσει τη φράση «Θα το κάνω μόνος, δεν χρειάζομαι βοήθεια»; Ή ακόμη «αν δεν το κάνω σωστά, καλύτερα να μη το κάνω καθόλου!»; Η τελειομανία συχνά μοιάζει με δύναμη, με την επιθυμία για το καλύτερο. Η πραγματικότητα, όμως, είναι διαφορετική. Μπορεί να αποβεί πολύ αυτοκαταστροφική και να χάσει το νόημα του «παλεύω για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα». Μήπως πίσω από τη τελειομανία υπάρχει ο φόβος του αν κάνω λάθη, θα έχω ανάγκη κάποιον άλλον;
Τι είναι η τελειομανία;
Πολλοί θεωρούν την τελειομανία ως ένα θετικό χαρακτηριστικό. Χρησιμοποιούν αυτήν για να προλάβουν την ενδεχόμενη κριτική των άλλων για τη συμπεριφορά τους. Η τελειομανία έχει σχέση με την αδιάκοπη προσπάθεια ενός ατόμου να πετύχει τους στόχους του με σχεδόν αλάνθαστο τρόπο. Εδώ, φυσικά, δεν μιλάμε για την υγιή έκφραση της τελειομανίας που μας βοηθά να πετύχουμε τους στόχους μας με πειθαρχία. Εννοούμε την απόλυτη αφοσίωση στην επίτευξη τους με νοσηρό τρόπο που κάνει το άτομο να μη νιώθει ποτέ ικανοποίηση. Αυτό πολλές φορές έχει αρνητική έκβαση, γιατί τα τελειομανή άτομα κρίνουν πολύ σκληρά τον εαυτό τους, δεν επιτρέπουν τα λάθη και έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση. Τα παραπάνω συχνά οδηγούν σε έντονο άγχος, κατάθλιψη και άλλα θέματα ψυχικής υγείας.
Η τελειομανία αγγίζει τα όρια της «αυτοκακοποίησης». Τα άτομα αυτά κάνουν σκέψεις όπως «αν δεν το πετύχω αυτό, τότε δεν αξίζω», το οποίο είναι αρκετά βλαβερό για τη ψυχική τους υγεία. Ακόμα και η σωματική τους υγεία μπορεί να επηρεαστεί από αυτό, αφού είναι πιο επιρρεπή να αναπτύξουν προβλήματα πίεσης, καρδιολογικά προβλήματα, προβλήματα βάρους, κτλ.
Οι φόβοι πίσω από τη τελειομανία
Το μυαλό ενός τελειομανή ανθρώπου θέλει πάντα τον έλεγχο. Πιστεύει πως μόνο έτσι θα πετύχει τους στόχους του. Τι θα γίνει αν τολμήσει να ζητήσει βοήθεια από κάποιον άλλον; Τότε το μυαλό αυτομάτως θεωρεί ότι έχασε τον έλεγχο, άρα και απέτυχε να φέρει εις πέρας τον στόχο. Πίσω, λοιπόν, από το αδιάκοπο κυνηγητό της επιτυχίας, που ποτέ δεν φέρνει ικανοποίηση, υπάρχει ένας κύριος φόβος. Αυτός της εξάρτησης από άλλα άτομα.
Έρευνες (2011) δείχνουν ότι η τελειομανία έχει άμεση σύνδεση με τον φόβο οικειότητας και εξάρτησης, καθώς τα τελειομανή άτομα αποφεύγουν από φόβο τη κριτική και την αποτυχία στις σχέσεις και σε όλους τους τομείς της ζωής τους γενικότερα. Επομένως, πιστεύουν ότι αν κάνουν ένα λάθος θα δείξουν ευάλωτοι και αυτό θα είναι επιζήμιο. Μη έχοντας αυτοεκτίμηση, αυτό μοιάζει καταστροφικό για τους ίδιους. Ακόμη, κυριαρχεί η αντίληψη πως αν τους βοηθήσει ένα άλλο πρόσωπο, η απογοήτευση μοιάζει ως φυσική εξέλιξη της σχέσης. Αδυνατούν να αποδεχτούν κάτι τέτοιο, οπότε επιλέγουν «να τα κάνουν όλα μόνοι τους».
Η τελειομανία δεν είναι ένα θετικό χαρακτηριστικό, όπως πολλοί πιστεύουν. Άλλωστε, πως βάζουμε τη ταμπέλα «θετικό» όταν είναι βλαβερό για κάποιον; Και στη προκειμένη περίπτωση, τα τελειομανή άτομα βλάπτουν όχι μόνο τον εαυτό τους, αλλά και τους ανθρώπους στη ζωή τους. Η τελειομανία δεν είναι ούτε αυτοπεποίθηση ούτε δύναμη ούτε αφοσίωση. Όταν επιτρέψουμε στον εαυτό μας να κάνει λάθη, του επιτρέπουμε και να μη τα βλέπει αυτά ως αδυναμίες, αλλά ως τρόπους βελτίωσης. Γιατί η ανάγκη για βοήθεια δεν είναι αδυναμία, αλλά σημάδι ότι παραμένουμε άνθρωποι.
Πηγές
Βάθης, Α. Τελειομανία, Αναρτήθηκε από https://www.therapia.gr/teleiomania/?utm_source=chatgpt.com, (τελευταία πρόσβαση 10/01/2026)
Επιβατινού, Α. (2019), Τελειομανία, Αναρτήθηκε από https://www.psychology.gr/obsessive-compulsing-disorder/3672-diatarahi-teleiomanias.html, (τελευταία πρόσβαση 10/01/2026)
Dunkley, D.M. (2011), The role of perfectionism in daily self-esteem, attachment, and negative affect, Αναρτήθηκε από https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22092274/ , (τελευταία πρόσβαση 10/01/2026)
