Η Fréwaka είναι μια ιδιαίτερη ιρλανδική ταινία τρόμου που έχει ήδη ξεχωρίσει διεθνώς. Πραγματοποίησε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο φημισμένο Φεστιβάλ Tribeca της Νέας Υόρκης και στη συνέχεια προβλήθηκε στα Fantasia και Sitges – δύο από τα πιο γνωστά φεστιβάλ παγκόσμιου φανταστικού και horror σινεμά. Οι κριτικοί την αποθέωσαν για την ατμόσφαιρά της, την πρωτότυπη θεματική της και την έντονη παρουσία του ιρλανδικού λαϊκού στοιχείου.
Η ταινία είναι πλέον διαθέσιμη αποκλειστικά στο Cinobo, δίνοντας την ευκαιρία και στο ελληνικό κοινό να γνωρίσει έναν διαφορετικό τρόμο – πιο αργό, υπόγειο και ανθρώπινο.
Μια νεαρή γυναίκα και ένα σπίτι γεμάτο μυστικά
Η ιστορία ξεκινά με τη Σου, μια νεαρή φοιτήτρια νοσηλευτικής, που φτάνει σε ένα απομονωμένο χωριό της Ιρλανδίας για να φροντίσει την Πιγκ, μια ηλικιωμένη γυναίκα με δύσκολο παρελθόν. Η Πιγκ έχει ζήσει για χρόνια σε ένα καθολικό ίδρυμα, όπου υπέστη κακοποίηση. Τα σημάδια αυτής της εμπειρίας είναι ακόμη ζωντανά μέσα της.
Καθώς οι δύο γυναίκες ζουν μαζί, παράξενα φαινόμενα αρχίζουν να συμβαίνουν. Η Πιγκ μιλά για τις Na Sídhe, μυθικά πλάσματα της ιρλανδικής παράδοσης που κινούνται στο σκοτάδι. Η Σου, στην αρχή δύσπιστη, αρχίζει σιγά-σιγά να νιώθει ότι κάτι πέρα από τη λογική απλώνεται γύρω τους. Το σπίτι τους γίνεται ένα σύνορο ανάμεσα στον κόσμο των ζωντανών και κάτι πιο αρχαίο και απειλητικό.
Folk horror και παγανισμός
Η Fréwaka ανήκει στην κατηγορία του folk horror, δηλαδή του τρόμου που αντλεί έμπνευση από τη λαϊκή παράδοση, τα παλιά έθιμα και τη φύση. Δεν μιλάμε για τέρατα ή βρικόλακες, αλλά για φόβους που έχουν τις ρίζες τους σε μύθους, δεισιδαιμονίες και τελετουργίες που επιβιώνουν στις σκιές του σύγχρονου κόσμου.
Στην Ιρλανδία, όπως και στην Ελλάδα, υπάρχουν παραδόσεις που μιλούν για πλάσματα του δάσους, για ξωτικά, για παλιές δυνάμεις που δεν πρέπει να ενοχλήσεις. Στη Fréwaka, αυτά τα στοιχεία δεν παρουσιάζονται με φαντασμαγορία, αλλά με απλότητα και σεβασμό – σαν κάτι που απλώς υπάρχει και περιμένει. Η παγανιστική αύρα της ταινίας διαπερνά τη φωτογραφία, τους ήχους, ακόμη και τη σιωπή.
Μια ταινία για το τραύμα και τη μνήμη
Πέρα από τον τρόμο και τα μυστήρια, η Fréwaka είναι βαθιά ανθρώπινη. Μιλά για τις πληγές που αφήνει το παρελθόν, ειδικά όταν αυτές συνδέονται με καταπιεστικούς θεσμούς όπως η Εκκλησία. Η Πιγκ είναι ένα θύμα αυτής της βίας. Κουβαλάει μέσα της όχι μόνο το προσωπικό της τραύμα, αλλά και μια συλλογική μνήμη – την ιστορία πολλών γυναικών που σιωπήθηκαν και ξεχάστηκαν.
Η Σου, αν και νέα, έχει και η ίδια δικά της βάρη. Μέσα από τη σχέση τους, οι δύο γυναίκες έρχονται αντιμέτωπες με τους φόβους τους, και μαζί ανοίγουν μια πόρτα σε κάτι μεγαλύτερο – σε έναν κόσμο όπου η μνήμη, η παράδοση και το αόρατο συνυπάρχουν.
Υποβλητική ατμόσφαιρα και δυνατές ερμηνείες
Η ατμόσφαιρα της ταινίας είναι από τα πιο δυνατά της σημεία. Η φωτογραφία είναι σκοτεινή, σχεδόν ομιχλώδης, γεμάτη λεπτομέρειες που χτίζουν ένταση χωρίς να το φωνάζουν. Οι ήχοι είναι προσεκτικά τοποθετημένοι – δεν υπάρχουν δυνατές μουσικές κορυφώσεις, αλλά ήχοι από τη φύση, το σπίτι, τον αέρα.
Οι ερμηνείες είναι καθηλωτικές. Η Clare Monnelly ως Σου δείχνει την εσωτερική της αλλαγή με λεπτότητα, ενώ η Bríd Ní Neachtain δίνει μια σπαρακτική, σχεδόν μυθική παρουσία στην Πιγκ. Η σχέση τους είναι η καρδιά της ταινίας – ούτε εύκολη ούτε ξεκάθαρη, αλλά αληθινή.
Η ταινία είναι γυρισμένη στα ιρλανδικά, πράγμα σπάνιο για σύγχρονη παραγωγή. Το Cinobo την προβάλλει με ελληνικούς υπότιτλους, ώστε να μπορείς να παρακολουθήσεις άνετα, αλλά να μη χαθεί και η μαγεία της αυθεντικής προφοράς.
Τελικά Συμπεράσματα
Η Fréwaka δεν είναι ένα κλασικό θρίλερ. Δεν βασίζεται στην ένταση, αλλά στη σχέση ανάμεσα σε δύο γυναίκες και στο βάρος του παρελθόντος. Είναι μια ιστορία για το τραύμα και τη μνήμη που επιμένουν να υπάρχουν.
Με την παγανιστική της ατμόσφαιρα, τους μύθους της ιρλανδικής παράδοσης και τη σκοτεινή, υποβλητική σκηνοθεσία, η ταινία φτιάχνει έναν κόσμο όπου το πραγματικό και το μυθικό μπλέκονται. Δεν δίνει εύκολες απαντήσεις, αλλά σε καλεί να σκεφτείς.
Αν προτιμάς ταινίες που χτίζουν αργά το κλίμα τους, που δεν σε τρομάζουν αλλά σε στοιχειώνουν, τότε η Fréwaka είναι μια εμπειρία που αξίζει να ζήσεις.
Trailer:
