Στο κινηματογραφικό της ντεμπούτο με τίτλο Mustang η Deniz Erguven θίγει το ζήτημα της γυναικείας υπόστασης στη σύγχρονη ισλαμική κοινωνία. Η γαλλικής παραγωγής ταινία όμως της Τουρκάλας δημιουργού που έφτασε μέχρι το Φεστιβάλ Καννών δεν περιορίζεται μόνο στην απεικόνιση της αβάσταχτης μοίρας των γυναικών στις ισλαμικές χώρες. Αντιθέτως κάνει ένα βήμα παρακάτω επιχειρώντας να φωτίσει τον δρόμο της ελευθερίας και της χειραφέτησης.
Η Υπόθεση
Σε ένα χωριό της Βόρειας Τουρκίας πέντε ορφανές αδερφές ζουν μαζί τη γιαγιά και τον θείο τους. Μία μέρα επιστρέφοντας από το σχολείο σταματούν στη θάλασσα για να παίξουν με τους συμμαθητές τους. Τα αθώα αυτά παιχνίδια κρίνονται από την τοπική κοινωνία ως ανήθικα και σκανδαλώδη και επιφέρουν ανεπιθύμητες για τις κοπέλες συνέπειες. Λόγω της ανάρμοστης για τα δεδομένα της συντηρητικής κοινωνίας συμπεριφοράς τους φυλακίζονται μέσα στο ίδιο τους το σπίτι. Πάντα φρουρούμενες υπό το άγρυπνο βλέμμα των ανυποχώρητων κηδεμόνων τους. Τα προξενιά αρχίζουν και το σχολείο αντικαθίσταται από κατ’ οίκον μαθήματα οικοκυρικών. Τα κορίτσια βρίσκονται ξαφνικά περιτριγυρισμένα από υποψήφιους γαμπρούς και από θείες και γειτόνισσες που προσπαθούν να τα μυήσουν στα μυστικά των συζυγικών καθηκόντων.
Η Κριτική
Ακολουθώντας τα χνάρια των πέντε κοριτσιών η ταινία αποτυπώνει χωρίς μελοδραματισμούς την άδικη και σκληρή πραγματικότητα της σημερινής Τουρκίας. Όπως για εκατομμύρια κοπέλες έτσι και για τις ηρωίδες της Erguven η εφηβική ζωή τερματίζεται βίαια και μία βεβιασμένη πορεία ενηλικίωσης ξεκινά. Ακόμα όμως και μέσα σε αυτό το αποπνιχτικό περιβάλλον η Nur, η Selma, η Ece και η Sonay πάντα ενωμένες και με πρωτεργάτρια τη μικρότερη όλων Lale επαναστατούν ενάντια στους περιορισμούς που τους επιβάλλονται. Με αυτόν τον τρόπο αμφισβητούν τα ριζωμένα στο χρόνο και στις συνειδήσεις των συντοπιτών τους ήθη. Γιατί η ανάγκη για μία ανάσα ελευθερίας φαντάζει πιο επιτακτική από ποτέ. Ως άγρια άλογα, ως mustang, μάχονται για να σπάσουν το χαλινάρι της πατριαρχικής ισλαμικής κοινωνίας που κατευθύνει τη ζωή τους. Επιθυμία τους να καλπάσουν ελεύθερες προσδιορίζοντας οι ίδιες την ταυτότητά τους και απορρίπτοντας μία προαποφασισμένη μοίρα.
Αποφεύγοντας τις συνήθεις καταγγελίες και τη φεμινιστική ρητορική η Deniz Erguven συνθέτει με ψυχραιμία και ρεαλισμό το πορτρέτο της γυναίκας στη σύγχρονη Τουρκία. Με όπλο τον αυθορμητισμό και την αφέλεια της εφηβείας η Τουρκάλα σκηνοθέτις καταδεικνύει τη φίμωση και τον εκμηδενισμό της γυναικείας ύπαρξης. Τα γέλια και οι σκανταλιές των κοριτσιών δεν υποβιβάζουν τη σοβαρότητα του θιγόμενου θέματος. Αντιθέτως τονίζουν την κρισιμότητά του. Γιατί μέσα από τη ματιά των πέντε κοριτσιών αποδεικνύεται περίτρανα ο παραλογισμός των επιβαλλομένων περιορισμών και των βάσει φύλου διακρίσεων.
Συνυπογράφοντας με την Alice Winocour ένα λιτό και ανεπιτήδευτο σενάριο που αντικατοπτρίζει την αθωότητα και την απλότητα της νιότης η Erguven μιλάει για την ελευθερία και τη δύναμη της αντίδρασης και της αντίστασης. Μία διέξοδος σύμφωνα με εκείνη φαίνεται να προβάλλει. Ικανή να υποσχεθεί την απόδραση από μία προδιαγεγραμμένη και ασφυκτική ζωή. Καθοριστικός στο σημείο αυτό ο ρόλος του υποβοηθούμενου από το φωτογενές τοπίο της γείτονος χώρας φωτισμού με τον ήλιο πρωταγωνιστή. Σκοπός του δεν είναι να εξωραΐσει τον ψυχικό και σωματικό εγκλεισμό και την υποταγή στην παράδοση και τον κοινωνικό καθωσπρεπισμό. Σκοπός του είναι να θρέψει τις ηρωίδες και τους θεατές με αχτίδες ελπίδας και αισιοδοξίας. Γιατί το φως της ελευθερίας μπορεί να κατανικήσει το σκοτάδι της καταπίεσης.
Βαθμολογία IMDb: 7,6/10
Το trailer της ταινίας Mustang
