Η Διαταραχή Αποπροσωποποίησης υπάγεται στη κατηγορία των Αποσυνδετικών Διαταραχών. Κύριο χαρακτηριστικό αυτών των Ψυχικών Διαταραχών είναι η μεταβολή στις λειτουργίες της συνείδησης, της μνήμης, της ταυτότητας ή της αντίληψης του περιβάλλοντος.
Η Διαταραχή Αποπροσωποποίησης χαρακτηρίζεται από επίμονα ή συνεχή επεισόδια κατά τα οποία υπάρχει αίσθημα αποξένωσης από τον εαυτό. Το άτομο, συνήθως, νιώθει ότι βιώνει οτιδήποτε συμβαίνει στη ζωή του, σαν να πρωταγωνιστεί σε ταινία ή σαν να βλέπει κάποιο όνειρο. Πολλές φορές δυσκολεύεται να περιγράψει τι ζει και φοβάται ότι λόγω των επεισοδίων, μπορεί να τρελαθεί. Μπορεί, επίσης, να υπάρχει Αποπραγματοποίηση, δηλαδή το άτομο να νιώθει ότι ο κόσμος είναι παράξενος και άγνωστός. Επιπλέον χαρακτηριστικά της διαταραχής, μπορεί να περιλαμβάνουν καταθλιπτικά ή αγχώδη συμπτώματα, ιδεοληψίες, σωματικές ανησυχίες και μεταβολή στην αίσθηση του χρόνου. Καθώς η Αποπροσωποποίηση εμφανίζεται ως σύμπτωμα σε πολλές ψυχικές διαταραχές, δεν μπορεί να δοθεί διάγνωση εάν τα επεισόδια συμβαίνουν μόνο κατά τη διάρκεια κάποιας άλλης διαταραχής.
Διαγνωστικά Κριτήρια:
Τα διαγνωστικά κριτήρια για τη Διαταραχή Αποπροσωποποίησης, βάσει του DSM-5, είναι τα εξής:
Α. Η παρουσία επίμονων εμπειριών είτε αποπροσωποποίησης, είτε αποπραγματοποίησης ή και των δυο:
1.Ως αποπροσωποποίηση ορίζεται μια εμπειρία η οποία βιώνεται από το άτομο ως εξωπραγματική, σχετικά με τα συναισθήματα, τις σκέψεις, τις αισθήσεις, το σώμα ή τις πράξεις του.
- Ως αποπραγματοποίηση ορίζεται μια εμπειρία εξωπραγματικού σε σχέση με το περιβάλλον. Άτομα ή αντικείμενα μπορεί να αισθάνονται ως πλασματικά, άψυχα ή παραμορφωμένα.
Β. Κατά τη διάρκεια των εμπειριών, ο έλεγχος της πραγματικότητας είναι ανέπαφος.
Γ. Τα συμπτώματα προκαλούν έντονη δυσφορία ή επηρεάζουν τον κοινωνικό, τον επαγγελματικό ή κάποιον άλλον τομέα της λειτουργικότητας.
Δ. Η εμφάνιση της διαταραχής δεν σχετίζεται με κάποια ουσία ή φάρμακα.
Ε. Τα επεισόδια δεν εξηγούνται καλύτερα από άλλη Διαταραχή, όπως Διαταραχή Πανικού, Διαταραχή Οξέος Στρες, Άλλη Αποσυνδετική Διαταραχή, Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή ή Σχιζοφρένεια.
Αιτίες εμφάνισης της Διαταραχής:
Οι λόγοι που μπορεί να προκαλέσουν τη Διαταραχή Αποπροσωποποίησης ποικίλουν. Μπορεί να οφείλονται σε κάποια νευρολογική πάθηση όπως είναι η επιληψία, σε τοξίκωση από κάποια ψυχοδραστική ή ψυχοτρόπα ουσία ή σε σωματική κακοποίηση. Τα επεισόδια συνήθως προκαλούνται έπειτα από έντονο στρες ή από κάποιο απειλητικό γεγονός για την ζωή. Συνεπώς, οι μισοί από τους ενήλικες, είναι πιθανόν να βιώσουν ένα τέτοιο επεισόδιο κατά τη διάρκεια της ζωής τους.
Πορεία της Διαταραχής:
Η έναρξη της διαταραχής φαίνεται πως δεν σχετίζεται με την παιδική ηλικία. Τα άτομα με αποπροσωποποίηση προσέρχονται συνήθως για θεραπεία στην εφηβεία ή στην ενήλικη ζωή, με αίτημα κάποιο άλλο σύμπτωμα, όπως άγχος, κρίσεις πανικού ή κατάθλιψη. Η διάρκεια των επεισοδίων μπορεί να είναι πολύ σύντομη ή επίμονη.
Θεραπεία:
Στόχος της θεραπείας για την Διαταραχή Αποπροσωποποίησης, είναι η μείωση του άγχους, ώστε να ελαττωθούν τα επεισόδια. Όπως σε κάθε διαταραχή, το άτομο θα πρέπει να έρθει σε επικοινωνία με κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας, για να γίνουν από κοινού τα απαραίτητα βήματα για την θεραπεία. Ο θεραπευτής μέσα από διάφορες τεχνικές, θα βοηθήσει τον θεραπευόμενο να αναγνωρίσει και να τροποποιήσει τις σκέψεις που του προκαλούν τη δυσλειτουργική συμπεριφορά.
Πηγή:
- American Psychiatric Association (2015). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders Fifth Edition. United States: American Psychiatric Association Publishing
