Ένα βρέφος ήδη από τη στιγμή που γεννιέται δημιουργεί ένα δυνατό δέσιμο με τον φροντιστή του. Είτε αυτός είναι η μαμά είτε ο μπαμπάς είτε κάποιο άλλο πρόσωπο που έχει αναλάβει τη φροντίδα του, αναπτύσσει έναν μοναδικό συγχρονισμό με το σώμα και τη συμπεριφορά του μωρού. Ενδεχομένως, όσοι έχετε συχνή συναναστροφή με βρέφη, να έχετε παρατηρήσει ότι αυτά γελάνε σε στιγμές που γελάτε εσείς ή ότι οι χτύποι της καρδιάς τους έχουν τον ίδιο ρυθμό με τη δική σας όταν τα αγκαλιάζετε. Αυτά δεν είναι τυχαία παραδείγματα, αλλά φανερώνουν τον όρο που η Ψυχολογία ονομάζει «αλληλεπιδραστικός συγχρονισμός» ανάμεσα σε βρέφη και φροντιστές.
Τι σημαίνει αυτό για τα βρέφη;
Ο «αλληλεπιδραστικός συγχρονισμός» είναι το αποτέλεσμα του συντονισμού του χρόνου και της δυναμικής των κοινωνικών συμπεριφορών ανάμεσα στον φροντιστή και το βρέφος κατά τη διάρκεια διαπροσωπικών αλληλεπιδράσεων.
Περιγράφει, δηλαδή, τον τρόπο με τον οποίο το βρέφος και ο φροντιστής του συντονίζουν ορισμένες λειτουργίες του σώματος τους, αλλά και πτυχές της συμπεριφοράς τους. Εφόσον είναι σε μία τόσο μικρή ηλικία, ένα μωρό δεν μπορεί να εκφράσει με λόγια αυτό που νιώθει. Τότε το σώμα επιλέγει να μιλήσει για αυτό! Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ένα είδος «χορού» ανάμεσα στα σήματα και στις ανάγκες του μωρού.
Το «αντάλλαγμα» στη συμπεριφορά
Ένα είδος αλληλεπιδραστικού συγχρονισμού είναι ο συμπεριφορικός συγχρονισμός. Με τον όρο «συμπεριφορά» εννοούμε οτιδήποτε αφορά τις κινήσεις, την ομιλία και τις εκφράσεις του γονιού. Όταν, λοιπόν, αυτός έχει θετικές εκφράσεις προς το παιδί, το αγκαλιάζει με τρυφερότητα και αναπτύσσει βλεμματική επαφή μαζί του, τότε παρατηρούμε έναν δυνατό συναισθηματικό δεσμό. Επίσης, υπάρχει συναναστροφή και μέσω της φωνής. Όταν ένας γονιός μιλάει με ήπιο τόνο στο παιδί ή με παιχνιδιάρικο όταν παίζουν, όταν το ακουμπά απαλά αλλάζοντας ρυθμικά τον τόνο αυτό, τότε παίρνει ως «αντάλλαγμα» από το βρέφος γέλια, χαμόγελα και ρυθμικές κινήσεις με τα άκρα του.
Από το παιχνίδι στον συγχρονισμό κυμάτων του εγκεφάλου
Όπως είναι ήδη γνωστό, ένα βρέφος χρειάζεται διαρκή αλληλεπίδραση με τα κοντινά του πρόσωπα. Αυτή τη βρίσκουμε μέσα από τα παιχνίδια και τις παιχνιδιάρικες/αστείες εκφράσεις των γονιών προς τα παιδιά. Κατά τη διάρκεια, λοιπόν, ενός παιχνιδιού η προσοχή είναι απαραίτητη και από τις δυο μεριές (μωρό-γονιός), καθώς αυτοί χρειάζεται να εμπλέκονται ενεργά σε αυτό που κάνουν για ένα χρονικό διάστημα. Η παραπάνω διαδικασία ή αλλιώς « συντονισμένη κοινή εμπλοκή» ενεργοποιεί συγκεκριμένα εγκεφαλικά κύτταρα που συντονίζονται με εκείνα του γονιού. Επομένως, γονιός και βρέφος είναι σαν να σκέφτονται με τον ίδιο τρόπο, αφού συγχρονίζονται νευρωτικά και υπάρχει ταυτόχρονη εγκεφαλική δραστηριότητα.
Η πνευματική ανατροφή ενός μωρού δεν ξενικά όταν αυτό αρχίζει να μιλάει και να εξωτερικεύει τις σκέψεις του. Ξεκινά από τη στιγμή της σύλληψης και έπειτα της γέννησης του. Το ότι τα βρέφη δεν μπορούν πρακτικά να αρθρώσουν λέξεις, δεν σημαίνει ότι δεν δείχνουν τις ανάγκες τους. Τις δείχνουν με τον δικό τους μοναδικό τρόπο, με ένα χαμόγελο ή με ένα κλάμα. Είναι σημαντικό να μην αγνοούμε ποτέ αυτή τη μορφή «ομιλίας» των μικρών αυτών πλασμάτων και να επιχειρούμε διαρκώς τη συναισθηματική και πνευματική τους καλλιέργεια ακόμα και με μια αγκαλιά ή ένα χάδι. Εξάλλου το σώμα πολλές φορές μιλά πιο δυνατά από ότι οι λέξεις. Ας το ακούσουμε λοιπόν!
Πηγές
Συγχρονισμός εγκεφάλων σε ενήλικες και βρέφη που παίζουν. (2020), Αναρτήθηκε από: https://www.ygeiawatch.com.cy/news/fitness/sygxronismos-egkefalwn-se-enhlikes-kai-brefh-poy-paizoyn , (τελευταία πρόσβαση 24/01/2026)
McLeod, S. (2024), Interactional Synchrony, SimplyPsychology, Αναρτήθηκε από: https://www.simplypsychology.org/interactional-synchrony.html, (τελευταία πρόσβαση 24/01/2026)
