Τα φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου (IBD), είναι χρόνια αυτοάνοσα νοσήματα του πεπτικού συστήματος και διακρίνονται στην ελκώδη κολίτιδα και στη νόσο του Crohn.
Εντόπιση φλεγμονής
Η ελκώδης κολίτιδα προκαλεί έλκη και φλεγμονές στο πεπτικό σύστημα. Συγκεκριμένα, επηρεάζει, κυρίως, την εσωτερική επένδυση του βλεννογόνου του παχέος εντέρου και του ορθού. Βέβαια, μπορεί να επεκταθεί και στο σιγμοειδές και το τυφλό. Από την άλλη, η νόσος του Crohn, προκαλεί διατοιχωματική εξέλκωση οποιουδήποτε τμήματος της γαστρεντερικής οδού, επηρεάζοντας κυρίως, τον τελικό ειλεό και το κόλον. Και οι δύο μορφές της νόσου πέρα από εντερικές εκδηλώσεις φλεγμονής, μπορούν να προκαλέσουν εξωεντερικές εκδηλώσεις. Οι πιο χαρακτηριστικές, είναι η αφθώδης στοματίτιδα (ιδίως στη νόσο Crohn), το γαγγραινώδες πυόδερμα, το οζώδες ερύθημα, η ψωρίαση, η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα και η επισκληρίτιδα.
Προδιάθεση
Η νόσος, ενδέχεται να εμφανιστεί σε ασθενείς με γενετική προδιάθεση και μετά από έκθεση σε συγκεκριμένους περιβαλλοντικούς παράγοντες. Ειδικότερα, στο γονιδίωμα του ανθρώπου τα χρωμοσώματα 1, 3, 6, 5, 12, 14, 16, 19 σχετίζονται με την ελκώδη κολίτιδα (ΒΙΒΛΙΟ: Συντονιστές έκδοσης: Κ. ΤΣΑΛΗΣ- Α.ΚΑΜΠΑΡΟΥΔΗΣ- Β.ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ .Γενική χειρουργική. Δεύτερη έκδοση.) Συγκεκριμένα, στο χρωμόσωμα 16 αναγνωρίσθηκαν τρεις πολυμορφισμοί στο NOD2 gene, που μετέπειτα ονομάστηκε CARD15. Ακόμη, ο γόνος CARD15 έχει 60 γονότυπους εκ των οποίων, οι τρεις παίζουν ρόλο στην εμφάνιση της νόσου Crohn. Αξίζει να σημειωθεί ότι, το 5-20% των ασθενών έχει έναν συγγενή πρώτου βαθμού με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Επίσης, η νόσος του Crohn και η ελκώδης κολίτιδα προσβάλλουν εξίσου τα δύο φύλα με μικρή υπεροχή στις γυναίκες, σε ηλικίες 15-40 χρονών.
Συμπτώματα
Η νόσος Crohn και η ελκώδης κολίτιδα προκαλούν να εξής συμπτώματα:
- Κοιλιακό άλγος ή κράμπες. Στην νόσο Crohn, κυρίως, στο δεξιό πλάγιο της κοιλίας, ενώ στην ελκώδη κολίτιδα στο αριστερό πλάγιο.
- Διαταραχές στις κενώσεις: διάρροια συνοδευόμενη από αίμα ή βλέννα ή δυσκοιλιότητα.
- Ναυτία και εμετός.
- Ακούσια απώλεια βάρους.
- Ταχυκαρδία
- Ανορεξία.
Εξαιτίας της διαταραχής της απορρόφησης θρεπτικών συστατικών, οι ασθενείς παρουσιάζουν ελλείψεις μικροθρεπτικών συστατικών και βιταμίνης D, η οποία έχει αντιφλεγμονώδεις δράσεις. Μάλιστα, οι ασθενείς εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο εντέρου.
Νόσος του Crohn ή ελκώδης κολίτιδα;
Σημαντικές διαφορές των νόσων είναι:
- Πρώτον, η ελκώδης κολίτιδα περιορίζεται στο κόλον ενώ η νόσο Crohn μπορεί να εντοπιστεί σε οποιοδήποτε μέρος του εντερικού σωλήνα από το στόμα ως τον πρωκτό.
- Δεύτερον, η ελκώδης κολίτιδα παρουσιάζει συνεχόμενη φλεγμονή στα τμήματα που προσβάλλει, ενώ, στην νόσο Crohn μπορεί να υπάρξουν υγιή τμήματα μεταξύ των προσβαλλόμενων.
- Τέλος, η ελκώδης κολίτιδα, προσβάλλει μόνο τον εσωτερικό βλεννογόνο. Αντίθετα, η νόσος Crohn, μπορεί να εμφανιστεί σε όλα τα στρώματα των τοιχωμάτων του εντέρου.
Παράλληλα, για την θεραπεία της κολίτιδας, που στόχο έχει την ύφεση των συμπτωμάτων χορηγούνται, αμινοσαλικυλικά, κορτικοειδή, θειοπουρίνες, μεθοτρεξάτη, κυκλοσπορίνη, Infliximab. Περίπου το 1/3 θα υποβληθεί σε χειρουργική αντιμετώπιση μετά από αποτυχία της φαρμακευτικής θεραπείας. Αντίθετα, για την νόσο Crohn χρησιμοποιούνται ως θεραπεία τα αμινοσαλικυλικά, τα κορτικοειδή, η αζαθειοπρίνη, η 6-μερκαπτοπουρίνη, η μετρονιδαζόλη και τα anti- TNF αντισώματα. Ασθενείς που εμφάνισαν συρίγγια, αποστήματα και αποτυχία ύφεσης της νόσου με φαρμακευτική αγωγή, υποβάλλονται σε χειρουργική αντιμετώπιση.
Βιβλιογραφία:
https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/inflammatory-bowel-disease
ΒΙΒΛΙΟ: Συντονιστές έκδοσης: Κ. ΤΣΑΛΗΣ- Α.ΚΑΜΠΑΡΟΥΔΗΣ- Β.ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Θεσσαλονίκη (2017). Γενική χειρουργική. Δεύτερη έκδοση.
Διάλεξη: Γαρυφαλλιά Πουλάκου. Φλεγμονώδεις εντεροπάθειες. https://eclass.uoa.gr/modules/document/file.php/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470312/
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ulcerative-colitis/symptoms-causes/syc-20353326
https://www.uclahealth.org/medical-services/gastro/ibd/patient-resources/ulcerative-colitis-vs-crohns-disease
https://next.amboss.com/us/article/XS09y2?q=ibs
