Έχει περάσει ακριβώς ένας χρόνος από τον θάνατο του David Lynch, ενός από τους σπουδαιότερους σκηνοθέτες στην ιστορία του κινηματογράφου. Μαιτρ στην εξερεύνηση του ασυνείδητου, των ονείρων και της διφορούμενης πραγματικότητας, ο Lynch έχει καταφέρει να αγγίξει την ενδοχώρα των συναισθημάτων πολλών ανθρώπων, μεταφράζοντας τις ιδέες του σε εκπληκτικές οπτικοακουστικές παραγωγές, όπως η Οδός Μαλχόλαντ (2001), το Μπλε Βελούδο (1986) και ο Ύποπτος Κόσμος του Τουίν Πικς (1992). Η προσθήκη του όρου «Lynchian» (στα ελληνικά: λιντσικό) στο λεξικό της Οξφόρδης, ο οποίος περιγράφει οτιδήποτε σουρεαλιστικό, αινιγματικό και σκοτεινό, δεν είναι τυχαία, όπως δεν είναι τυχαία και η τεράστια αγάπη που έχει λάβει ο σκηνοθέτης-ζωγράφος-σεναριογράφος-μουσικός-ηθοποιός από τον κόσμο. Στη μνήμη του, προτείνονται πέντε βιβλία που επιχειρούν να συλλάβουν την ιδιοφυΐα αυτού του θαυμαστού καλλιτέχνη.
1. Χώρος Ονείρων – David Lynch
Ξεκινάμε ίσως με το πιο προσωπικό γραπτό έργο του Lynch. Σε συνεργασία με την Κριστίν ΜακΚένα, ο “Χώρος Ονείρων” αποτελεί ένα λεπτομερές υβρίδιο βιογραφίας 600 σελίδων, στο οποίο ο Lynch εξιστορεί την δύσκολη αλλά γλυκιά πορεία του στην “κορυφή”. Η αφοσίωση, η πίστη και το πάθος για δημιουργία αλληλοεπιδρούν δυναμικά με τους ευνοϊκούς παράγοντες τις εποχής, και σε συνδυασμό με την τεράστια επιμονή, δίνουν τα ικανοποιητικά αποτελέσματα που είναι ευδιάκριτα έως σήμερα. Το ύφος του βιβλίου είναι προσωπικό, και ειλικρινές. Εκτός από την αφήγηση του ταξιδιού από τον ίδιο τον σκηνοθέτη, η Κριστίν ΜακΚένα συμπληρώνει με την δικιά της έρευνα και παίρνει συνεντεύξεις από συνεργάτες και γνωστούς του Lynch, όπως την Isabella Rosellini, προωθώντας το στοιχείο της αυθεντικότητας που διέπει το αφήγημα. Ο στοχασμός του σκηνοθέτη πάνω στα κείμενα της Κριστίν διαμορφώνουν ένα πραγματικά ξεχωριστό μωσαϊκό που αναδεικνύει την μαγεία του εποικοδομητικού διαλόγου.
2. Κυνηγώντας το μεγάλο ψάρι. Διαλογισμός, συνειδητότητα και δημιουργικότητα – David Lynch
Το «Κυνηγώντας το μεγάλο ψάρι» είναι μία ακόμη αυτοβιογραφία του David Lynch, δημοσιευμένη το 2006, η οποία είναι παρουσιασμένη και ως βιβλίο αυτοβοήθειας. Ίσως το περιεχόμενο να μην έχει ικανοποιήσει όλους τους αναγνώστες, ιδιαίτερα αυτούς που είχαν προετοιμαστεί για ένα step-by- step εγχειρίδιο αυτοβοήθειας ή δεν ήταν τόσο εξοικειωμένοι με την δουλειά του Lynch, καθώς σε αυτό αποφεύγεται η υπερανάλυση, οι ξεκάθαρες απαντήσεις και η χρήση πυκνού, εντυπωσιακού λόγου. Μπορούμε να πούμε πως το σύντομο αυτό βιβλίο συνιστά περισσότερο έναν ακριβή χάρτη του νου του Lynch, παρά έναν οδηγό που στοχεύει στην καθοδήγηση σε θέματα πνευματικότητας. Σίγουρα, όμως, καθιστά ένα χαλαρό και γρήγορο ανάγνωσμα που θα σε κάνει να εκτιμήσεις την μοναδικότητα του Αμερικάνου σκηνοθέτη, να δεις την ζωή με νέα οπτική και, γιατί όχι, να υιοθετήσεις ένα μέρος της φιλοσοφίας του.
3. Lynch On Lynch – Chris Rodley
Οι περισσότεροι superfans του David Lynch είναι εξοικειωμένοι με τις εμβληματικές συνεντεύξεις που έχει δώσει ο σκηνοθέτης κατά τη διάρκεια της καριέρας του. Το βιβλίο «Lynch on Lynch» συγκροτεί συνεκτικά υλικό των συζητήσεων, από τις χρονιές 1993-1996, σε γραπτή μορφή. Η ανάγνωση του περιεχομένου, που έχει τη μορφή ερώτησης- απάντησης, είναι ένας διασκεδαστικός τρόπος γνωριμίας του συλλογισμού του Lynch, ο οποίος μιλάει για τα παιδικά του χρόνια, την ενασχόλησή του με τη ζωγραφική, τη γέννηση των ταινιών του και πολλά άλλα. Οι απαντήσεις του καλλιτέχνη, άλλοτε λακωνικές, άλλοτε εκτενείς, επαληθεύουν έναν αδιαμφισβήτητα ξεχωριστό τρόπο σκέψης. Η επεξεργασία του βιβλίου έχει γίνει από τον σκηνοθέτη Chris Rodley, ενώ το βιβλίο είναι διαθέσιμο, προς το παρών, μόνο στα αγγλικά.
4. David Lynch: His Work, His World – Tom Huddleston
Είναι ένα ολοκαίνουργιο βιβλίο στο οποία επιτυγχάνεται εις βάθος διερεύνηση της πλούσιας -καλλιτεχνικά και πνευματικά- ζωής του Lynch. Ο Tom Huddleston γράφει με άπειρο σεβασμό, θαυμασμό και φροντίδα, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα σχετικά με τη φιλοσοφία του καλλιτέχνη. Επίσης, το βιβλίο είναι εμπλουτισμένο με πανέμορφες εικόνες, απεικονίζοντας τα ανεπανάληπτα δημιουργήματα της καριέρας του στον χώρο της τέχνης. Δυστυχώς, το βιβλίο δεν έχει ακόμη μεταφραστεί στα ελληνικά, καθώς κυκλοφόρησε το 2025, μετά τον θάνατο του σκηνοθέτη. Ωστόσο, έχει εκτιμηθεί ήδη από πολλούς αναγνώστες, οπότε αναμένουμε με ανυπομονησία την ελληνική εκδοχή του.
5. David Lynch: Now it’s dark – Μια παραγωγή του Cinedogs
Κι όμως, το τελευταίο βιβλίο στο οποίο θα γίνει αναφορά είναι ελληνικό! Το CineDogs και οι εκδόσεις Κυψέλη παρουσιάζουν μια συλλογική δουλειά 20 συνακτών: πρόκειται για 30 κείμενα ανάλυσης που περιστρέφονται γύρω από τον πλανήτη του David Lynch και φανερώνουν δέος και εκτίμηση γι’ αυτόν. Παραθέτοντας τα λόγια του CineDogs: «Είκοσι μήνες ασταμάτητης ενασχόλησης. Με αδιανόητη ανυπομονησία για το τελικό αποτέλεσμα. Με απερίγραπτη ευγνωμοσύνη για όλους τους τόσο ταλαντούχους ανθρώπους που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκλησή μας για ένα αγαπησιάρικο βιβλίο με σχεδόν 30 κείμενα ανάλυσης για τον πλανήτη David Lynch. Ώσπου, ξάφνου, το όλο εγχείρημα θα αποκτούσε μια απόκοσμη χροιά, σαν διαχείριση ενός απρόσκλητου πένθους. Σε ευχαριστούμε για τις βόλτες στο ανοίκειο πίσω από πορφυρές κουρτίνες. Για τις ανατριχιαστικές μελωδίες χωρίς μπάντα στο κλαμπ της σιωπής. Για τα φιδίσια σακάκια που συμβολίζουν την προσωπική ελευθερία. Για τα κομμένα αυτιά σε φιλήσυχα παρτέρια που διασαλεύουν κάθε απατηλή ασφάλεια. Για τις κυρίες που κρύβονται στα καλοριφέρ και τα τερατόμορφα βρέφη. Για τους γιγαντόσωμους λαγούς που προκαλούν τα πιο ανεξήγητα ρίγη στη ρουτίνα του καθιστικού. Για τις υπνωτιστικές κίτρινες γραμμές των νυχτερινών διαδρομών σε μια ατελείωτη λεωφόρο προς το πουθενά. Για τις έναστρες νύχτες που σκεπάζουν στοργικά την απέραντη ευθεία. Mr. Lynch, εμείς θα τα ξαναπούμε σίγουρα, δεν χωρά καμία αμφιβολία. Ίσως σε 25 χρόνια. Ίσως στα όνειρα. Ίσως στα αστέρια.»
