Μετά από μια πολύχρονη καριέρα επιτυχημένων έργων, όπως “Ο Παπαγάλος του Φλωμπέρ” και “Ένα κάποιο τέλος”, ο Βρετανός συγγραφέας Τζούλιαν Μπαρνς δήλωσε σε συνέντευξη στο Telegraph πως “έχει πλέον παίξει όλες του τις μελωδίες”. Οι “Αναχωρήσεις”, ως η πιο πρόσφατη προσθήκη στην εργογραφία του, αφορούν το χρόνο, την ανάμνηση και τα μονοπάτια που παίρνει ο καθένας μας στη ζωή του.
«Δεν θα σταματήσω επειδή ήμουν δημοσιογράφος όλη μου τη ζωή πριν γίνω μυθιστοριογράφος. Οπότε θα ασχοληθώ με τη δημοσιογραφία, τις κριτικές και τέτοια πράγματα. Αλλά όσον αφορά στα βιβλία, αυτό είναι το τελευταίο μου», δήλωσε ο ίδιος.
Το ιδιαίτερο για τις “Αναχωρήσεις”
Σαν έργο, το 15ο βιβλίο του συγγραφέα αποτελεί έναν συνδυασμό φαντασίας και προσωπικής ιστορίας. Ακολουθεί την ιστορία του Στίβεν και της Τζιν, ένα ζευγάρι που γνωρίζεται στο πανεπιστήμιο. Λόγω συγκυρίας, δεν καταφέρνουν να είναι μαζί. Οι ζωές τους προχωρούν διαφορετικά. Χρόνια μετά, ξαναβρίσκουν ο ένας τον άλλον, όμως κουβαλώντας ο καθένας εμπειρίες και απώλειες. Ο χρόνος και η ώριμη ηλικία έχουν ριζώσει βαθιά μέσα τους, όσο και οι δυο τους αναρωτιούνται τι αλήθειες κρύβει από πίσω της η μνήμη. Ήταν η αγάπη τους όσο έντονη και μοναδική όσο τη θυμούνταν τελικά; Ή η αλήθεια ξεδιπλώνει κι άλλα μυστικά;
Ταυτόχρονα, δίπλα στο ζευγάρι ακούγεται και η φωνή του αφηγητή Τζούλιαν. Ο ημι-αυτοβιογραφικός χαρακτήρας του βιβλίου κατευθύνει τον αναγνώστη προς τον εσωτερικό κόσμο του συγγραφέα, και τον οδηγεί να αναστοχαστεί τη βαρύτητα της ανάμνησης. Ο αφηγητής ακολουθεί τον Στίβεν και την Τζιν, ρωτάει, αμφιβάλλει, και σχολιάζει. Συλλογίζεται τη σύγκρουση αλήθειας και προσωπικής εμπειρίας. Μετατρέπει το Αναχωρήσεις από ένα απλό μυθιστόρημα σε μία τελευταία εξομολόγηση.
Ο χρόνος και η φθορά
Ο Τζούλιαν Μπαρνς δηλώνει ξεκάθαρα στο βιβλίο του την πρόσφατη διάγνωσή του με καρκίνο του αίματος κατά τη διάρκεια του lockdown και την απώλεια της συζύγου του. Με άλλα λόγια, δεν έχει σκοπό να κρύψει την αλήθεια του από το κοινό. Γι’ αυτό δε διστάζει να δώσει έμφαση στην σταδιακή αδυναμία του σώματος, τα γηρατειά και την απογοήτευσή του με τα όσα στερεί ο χρόνος. Ο ίδιος έχει καταλήξει στο να μην έχει τις ευκαιρίες που του δόθηκαν όταν ήταν νέος.
Ωστόσο, ο συγγραφέας-αφηγητής μαθαίνει να αποδέχεται αθόρυβα το πέρασμα του χρόνου, όπως και το ζευγάρι των πρωταγωνιστών τις αναμνήσεις τους: τις ρομαντικές της νιότης, αλλά και τις πιο δυσάρεστες κι αληθινές. Δεν φτάνουν στην ένταση, αλλά στην γαλήνη.
Όπως και ο Προυστ που αντικρίζει τις μαντλίν και ταξιδεύει στον κόσμο της νιότης του, έτσι και ο Τζούλιαν Μπαρνς χρησιμοποιεί την ανάμνηση ως εργαλείο. Παίρνει τα μικρά πράγματα, τις λεπτομέρειες, αυτές τις αναχωρήσεις, και συνθέτει μια φρέσκια ιστορία. Ξεκινάει από το τέλος της ζωής και από τα “λιγότερο ελκυστικά” σημεία της, αλλά δεν τελειώνει εκεί.
Αλήθεια ή φαντασία;
Γεμάτο ζεστασιά και χιούμορ, ο λόγος του συγγραφέα γοητεύει τον αναγνώστη. Η γραφή του είναι λιτή, απλή και κατανοητή, σε αντίθεση με τη σοβαρότητα των θεμάτων που επεξεργάζεται. Η ειλικρίνειά του θολώνει τα όρια ανάμεσα στην μυθοπλασία και την πραγματικότητα, αλλά δεν έχει σημασία στο τέλος. Διότι, το παιχνίδι του Μπαρνς με την μνήμη και το χρόνο, ανήκει στην φύση της ανθρώπινης εμπειρίας.
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Τζούλιαν Μπαρνς γεννήθηκε το 1946 και σπούδασε Νομικά και Γαλλική Φιλολογία στην Οξφόρδη. Έχει τιμηθεί με τα βραβεία Booker (2011) και E.M. Forster (1986), ενώ θεωρείται από τους πιο σημαντικούς Βρετανούς συγγραφείς. Στα πιο γνωστά του έργα περιλαμβάνονται τα μυθιστορηματα “Ο Παπαγάλος του Φλωμπερ” (1984), “England, England” (1998), “Άρθουρ & Τζορτζ” (2005) και “Ένα κάποιο τέλος” (2011).
Πηγές
