Είναι αναμφίβολο πως ό,τι κι αν γίνεται γύρω μας υπάρχει μια γενικότερη γκρίνια και μία ιδιαίτερα «αποπνικτική» κριτική. Όλοι μιλάμε συνεχώς για τα «θαύματα» της Τέχνης που παρατηρούμε καθημερινά από διάφορους καλλιτέχνες. Εδώ όμως θα τεθεί το ερώτημα: άραγε η Τέχνη μπορεί να έχει την απόλυτη ελευθερία να χρησιμοποιεί όλα τα μέσα για να περάσει το δικό της μήνυμα, ή καλύτερα μπορούμε να την αφήσουμε να έχει αυτή την ελευθερία;
Η γκρίνια λοιπόν, κάποιες φορές είναι απαραίτητη για να διαφυλαχθεί η ίδια η ζωή. Τα αμφιλεγόμενα έργα της έκθεσης του Guggenheim, που περιλαμβάνουν ζώα, έχουν προκαλέσει αρκετές αντιδράσεις και -αν με ρωτάτε- καλά κάνουν και τις προκάλεσαν. Η ελευθερία και η αναρχία είναι αναπόσπαστα κομμάτια της Τέχνης, μα άραγε μπορούν να ξεπεράσουν τα δικαιώματα και την ίδια την ελευθερία των ζώων;
Χιλιάδες άνθρωποι καλούν το Μουσείο Guggenheim στη Νέα Υόρκη να αποκλείσει τρία έργα που θα παρουσιαστούν στην επερχόμενη έκθεση «Art and China after 1989: Theater of the World». Ο βασικός στόχος της διαμαρτυρίας που διατυπώθηκε σε μια καμπάνια μέσω Change.org απευθυνόμενη στο Guggenheim είναι το έργο «Dogs That Cannot Touch Each Other» ένα βίντεο των καλλιτεχνών Peng Yu και Sun Yuan.
Το έργο έχει καταγράψει εξαγριωμένα σκυλιά πιτ μπουλ που τρέχουν σε ρόδες προσπαθώντας να συναντηθούν ώστε να μονομαχήσουν, αλλά όσο και αν προσπαθούν δεν τα καταφέρνουν. Το υλικό που προβάλλεται στη νέα έκθεση είναι από μια πραγματική περφόρμανς του 2003 στο μουσείο του Πεκίνου.
«Αντικατοπτρίζοντας το καλλιτεχνικό και πολιτικό πλαίσιο της εποχής, τα σκυλιά που δεν μπορούν να φτάσουν το ένα το άλλο είναι ένα σκόπιμα προκλητικό έργο τέχνης που επιδιώκει να εξετάσει και να επικρίνει τα συστήματα της εξουσίας και του ελέγχου», ανέφερε το Guggenheim σε μια δήλωση που υπερασπίζεται το έργο.
«Αναγνωρίζουμε ότι το έργο μπορεί να προκαλεί αναστάτωση. Οι επιμελητές της έκθεσης ελπίζουν ότι οι θεατές θα εξετάσουν γιατί οι καλλιτέχνες το δημιούργησαν και τι εκφράζει για τις κοινωνικές συνθήκες της παγκοσμιοποίησης και τη σύνθετη φύση του κόσμου που μοιραζόμαστε», προσθέτει η ανακοίνωση που τονίζει πως πρόκειται για βίντεο. Τέλος το μουσείο υπογραμμίζει πως και στην παράσταση του 2003 δεν υπήρξε βιαιότητα καθώς τα σκυλιά δεν επετράπη να αγγιχτούν μεταξύ τους.
Ένα άλλο έργο που έχει εξοργίσει του φιλόζωους είναι το «Theater of the World» του Huang Yong Ping το οποίο αποτελείται από μια δομή ξύλου και χάλυβα που κατοικείται από ερπετά και έντομα τα οποία τρώνε το ένα το άλλο ώστε κατά τη διάρκεια της έκθεσης να παρουσιάσουν τον κύκλο της ζωής.
«Το προσωπικό του Μουσείου συνεργάστηκε στενά με τον καλλιτέχνη, καθώς και με εμπειρογνώμονα εντόμων και ερπετών», απαντά το μουσείο σ’ αυτή την περίπτωση και δηλώνει πως έχει εξασφαλιστεί ότι όλοι οι κάτοικοι της κατασκευής έχουν τις σωστές συνθήκες διαβίωσης που απαιτεί η νομοθεσία.
Τέλος διατυπώνεται δυσαρέσκεια και για το έργο του κινέζου Xu Bing, «A Case Study in Transference» το οποίο περιελάμβανε τατουάζ δύο χοίρων που ζούσαν σε μια ειδική κατασκευή στο μουσείο του Πεκίνου.
«Ας αναγνωρίσουμε ότι η σκληρότητα εναντίον των ζώων δεν έχει θέση στην τέχνη στις Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε οπουδήποτε στον κόσμο» σημειώνει η διαμαρτυρία η οποία πλέον υποστηρίζεται και από την οργάνωση Peta.
Η έκθεση θα εγκαινιαστεί στη Νέα Υόρκη στις 6 Οκτωβρίου και μέχρι τότε είναι βέβαιο πως η διαμάχη μεταξύ μουσείου και φιλόζωων θα συνεχιστεί και ίσως τελικά οδηγήσει σε αφαίρεση των αμφιλεγόμενων έργων.
Ακόμα κι αν δεχθούμε πως υπήρχαν καλές προθέσεις, πως τα ζώα δε βασανίστηκαν, δεν μπορούμε εύκολα να δεχθούμε πως δεν υπήρχε άλλη δυνατότητα επιλογής άλλου είδους εκθέματος. Σ’ έναν σύγχρονο κόσμο με άπειρες επιλογές δεν γίνεται να διαλέγεις εκείνη που ξέρεις ότι θα προκαλέσει σάλο, χωρίς να υπολογίζεις ιδιαίτερα το γεγονός πως ένα ζώο μπορεί να δεχθεί σωματική ή και ψυχική κακοποίηση.
Η αναρχία της Τέχνης μπορεί να ονομάζεται αναρχία μέχρι εκείνο το σημείο που δεν αφαιρεί την ελευθερία κάποιου άλλου και στη συγκεκριμένη περίπτωση, του ζώου. Αλλιώς γιατί να κάνουμε λόγο για αναρχία και ελευθερία;
