Η Sofya Kovalevskaya ήταν Ρωσίδα μαθηματικός με συνεισφορά στην ανάλυση, τις διαφορικές εξισώσεις και τη μηχανική.
Βιογραφία
Η Sofya Kovalevskaya γεννήθηκε στις 15 Ιανουαρίου στη Μόσχα. Ήταν το δεύτερο από τα τρία παιδιά. Είχε μια αδερφή, την σοσιαλίστρια Αν Ζακλάρ. Ο πατέρας της ήταν ο Αντιστράτηγος Βασίλι Βασιλιέβιτς Κόρβιν – Κρουκόφσκι, όπου υπηρετούσε στον Ρωσικό Στρατό, ως επικεφαλής του Πυροβολικού της Μόσχας. Το 1858 αποσύρθηκε στο Πολιμπίνο, στο οικογενειακό κτήμα. Τότε η Kovalevskaya ήταν 8 ετών. Η μητέρα της, Γελιζαβέτα Φεντόροβνα φον Σούμπερτ, καταγόταν από οικογένεια Γερμανών μεταναστών στην Ρωσία.
Υπήρξε πρωτοπόρος της ισότητας των γυναικών στα μαθηματικά. Ήταν η πρώτη γυναίκα μαθηματικός που κατάφερε να λάβει διδακτορικό δίπλωμα στην Ευρώπη. Είχε ακόμα την πρώτη θέση γυναίκας καθηγήτριας στον κλάδο της και μια από τις πρώτες γυναίκες που λειτουργούσαν ως εκδότριες για περιοδικό.
Ο ιστορικός των Μαθηματικών, Ρότζερ Κουκ είχε δηλώσει:
“… όσο περισσότερο σκέφτομαι τη ζωή της και σκέφτομαι το μέγεθος των επιτευγμάτων της, σε σύγκριση με το βάρος των εμποδίων που έπρεπε να ξεπεράσει, τόσο περισσότερο τη θαυμάζω. Για μένα έχει αποκτήσει ένα ηρωικό ανάστημα που έχουν καταφέρει πολύ λίγοι άλλοι άνθρωποι στην ιστορία.”
Υπάρχουν πολλές παραλλαγές στο όνομά της. Σε επιστημονικές δημοσιεύσεις της αναγραφόταν το Sophie Kowalevski ή Kowalevsky, ενώ στη Σουηδία είναι γνωστή ως Sonja Kovalevsky.
Εκπαίδευση
Η Kovalevskaya έλαβε καλή πρώιμη εκπαίδευση από τους γονείς της. Οι γκουβερνάντες της είχαν μητρική τους γλώσσα τα αγγλικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά. Στα 11 έτη είχε ενδιαφέρον για τον απειροστικό λογισμό. Ο τοίχος του δωματίου της ήταν καλυμμένος με σημειώσεις, από τα φοιτητικά χρόνια του πατέρα της.
Ο φυσικός Νικολάι Νικανόροβιτς Τύρτοφ, παρατήρησε την ικανότητα της Kovalevskaya, όταν η ίδια κατανόησε ένα εγχειρίδιο φυσικής, χωρίς να έχει διδαχθεί το αντικείμενό του. Το 1866-1867 έμεινε στην Αγία Πετρούπολη και έκανε ιδιαίτερα μαθήματα λογισμού, με τον Strannoliubskii.
Παρά το ταλέντο της στα μαθηματικά, εκείνη τη εποχή δεν επιτρέπονταν στις γυναίκες να σπουδάσουν, παρά μόνο αν υπήρχε γραπτή συγκατάθεση του πατέρα ή του συζύγου. Για να σπουδάσει στο εξωτερικό η Kovalevskaya, το 1868 έκανε έναν ψεύτικο γάμο με τον Βλαντιμίρ Κοβαλέφσκι, έναν φοιτητή παλαιοντολογίας, εκδότη βιβλίων και ριζοσπάστη. Αυτός μετέφρασε και δημοσίευσε τα έργα του Κάρολου Δαρβίνου. Μετακόμισαν το 1869 στη Γερμανία για να λάβουν ανώτερες σπουδές.
Φοιτητικά χρόνια
Τον Απρίλιο του 1869 παρακολούθησαν και οι δύο μαθήματα στη Βιέννη. Στην συνέχεια μετακόμισαν στη Χαϊδελβέργη, όπου με πολλή προσπάθεια η Kovalevskaya κατάφερε να παρακολουθήσει μαθήματα μαθηματικών και φυσικής. Ο Βλαντιμίρ πήγε για διδακτορικό στο Πανεπιστήμιο της Ιένας.
Το 1870, η Kovalevskaya μετακόμισε στο Βερολίνο και παρακολούθησε ιδιαίτερα μαθήματα με τον Καρλ Βάιερστρας, καθώς δεν της επιτρεπόταν στο πανεπιστήμιο. Εντυπωσιάστηκε με τις ικανότητές της και της δίδαξε όλη τη ύλη που δίδασκε στο πανεπιστήμιο. Το 1871 ταξίδεψε στο Παρίσι με τον Βλαντιμίρ. Βοήθησε στην Παρισινή Κομμούνα και φρόντιζε τραυματίες. Η αδερφή της, Αν, συμμετείχε επίσης ενεργά. Με την πτώση της Κομμούνας δύο μήνες μετά συνελήφθησαν η αδερφή της, με τον σύζυγό της. Η Αν κατάφερε να δραπετεύσει στο Λονδίνο, ο σύζυγός της καταδικάστηκε σε θάνατο, αν και σώθηκε τελευταία στιγμή, από τον πεθερό του.
Η Kovalevskaya επέστρεψε στο Βερολίνο και συνέχισε τις σπουδές της με τον Βάιερστρας για ακόμα 3 χρόνια. Το 1874 παρουσίασε τρεις εργασίες σχετικά με τους Δακτυλίους του Κρόνου, με τα ελλειπτικά ολοκληρώματα και με μερικές διαφορικές εξισώσεις. Με την βοήθεια και την καθοδήγηση του Βάιερστρας, κατάφερε να λάβει τίτλο διδακτορικών σπουδών στα Μαθηματικά.
Η Kovalevskaya ήταν η πρώτη γυναίκα που έλαβε διδακτορικό στα Μαθηματικά, το 1874. Η εργασία της για τις διαφορικές εξισώσεις, αποτελεί το πλέον γνωστό θεώρημα Cauchy-Kovalevskaya.
Τελευταία χρόνια ζωής του ζευγαριού
Το 1874 η Kovalevskaya επέστρεψε με τον σύζυγό της στη Ρωσία. Ο Βλαντιμίρ αντιμετώπισε πρόβλημα με την εύρεση θέσης εργασίας ως καθηγητή, λόγω των ριζοσπαστικών πεποιθήσεων του. Η Kovalevskaya δεν έλαβε ποτέ θέση, λόγω του φύλου της. Εκείνη τη περίοδο δοκίμασαν και άλλες μορφές εργασίας όπως διαχείριση ακινήτων και συνεργασία με μια πετρελαϊκή. Όμως αντιμετώπισαν πολλά οικονομικά προβλήματα που οδήγησαν σε πτώχευση.
Το 1875 οι δύο τους αποφάσισαν να ζήσουν ως πραγματικό ζευγάρι. Τρία χρόνια αργότερα απόκτησαν την κόρη τους, τη Σοφία. Μετά από δύο χρόνια ανατροφής της κόρης της, η Kovalevskaya την άφησε σε συγγενείς για να συνεχίσει την εργασία της στα μαθηματικά. Ο Βλαντιμίρ, μετά από αυτή της την απόφαση, είχε ψυχολογικές αστάθειες. Είχε συνεχείς εναλλαγές διάθεσης, συμμετείχε σε απάτη με μετοχές και στην πορεία έβαλε τέλος στη ζωή του.
Με τη βοήθεια του μαθηματικού Γκόστα Μίταγκ – Λέφλερ εξασφάλισε μια θέση Λέκτορα στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, στη Σουηδία. Το 1884, η Kovalevskaya διορίστηκε ως Έκτακτη Καθηγήτρια και έγινε εκδότρια του Acta Mathematica. Το 1888 κέρδισε το βραβείο Bordin της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών για το έργο της, την κορυφή Kovalevskaya. Το 1889 έλαβε θέση Τακτικής Καθηγήτριας μαθηματικών στη Στοκχόλμη, αποτελώντας την πρώτη γυναίκα στην Ευρώπη που λάμβανε αυτή τη θέση. Μετά απόν πολλές πιέσεις έλαβε θέση στη Ρωσική Ακαδημία Επιστημών, όμως ποτέ δεν έλαβε θέση καθηγήτριας.
Το 1889, ερωτεύτηκε τον Μαξίμ Κοβαλέφσκι, έναν μακρινό συγγενή του άντρα της, όμως δε δέχτηκε να τον παντρευτεί. Η Kovalevskaya πέθανε το 1891 από πνευμονία, σε ηλικία 41 ετών.
Φόρος τιμής
Τα μαθηματικά της αποτελέσματα και ο ρόλος της ως η πρώτη γυναίκα μαθηματικός σε έναν ανδροκρατούμενο κλάδο της έφεραν πολλές τιμητικές αναφορές. Το 1985, δημιουργήθηκε το ταμείο Kovalevskaya, από τους Ann Hibner Koblitz και τον σύζυγό της, με σκοπό τη στήριξη γυναικών σε ευάλωτες χώρες στις επιστήμες, όπως ιατρική, μαθηματικά, μηχανική. Επίσης θεσμοθετήθηκε από το 1997 το βραβείο Kovalevskaya από την Ρωσική Ακαδημία Επιστημών. Το ίδρυμα Alexander von Humboldt της Γερμανίας απένειμε βραβείο έως το 2020 σε κορυφαίους στο είδος τους νέους Διδάκτορες.
Το όνομά της δόθηκε σε έναν αστεροειδή , 1859 Kovalevskaya, το 1975. Το 2001 δόθηκε σε έναν δορυφόρο και επίσης σε έναν σεληνιακό κρατήρα. Το 2025 τέθηκε σε κυκλοφορία ένα γραμματόσημο προς τιμή των 175ων γενεθλίων της.
Λόγια Kovalevskaya: “Τα μαθηματικά ανοίγουν έναν νέο, υπέροχο κόσμο”.
Σήμερα
Τα επαγγέλματα STEM συνεχίζουν να έχουν σε κάποιους κλάδους ανδροκρατούμενο κλίμα. Ωστόσο, σήμερα οι γυναίκες αποτελούν μέρος της επιστήμης. Έχουν καταφέρει να λάβουν θέση σε πολλούς ανδροκρατούμενους κλάδους. Έως και σήμερα πάντα υπάρχει μια υποτίμηση στις ικανότητές τους. Αν μια γυναίκα θέλει να προοδεύσει, πρέπει να έχει θάρρος, επιμονή και υπομονή.
Βιβλιογραφία
-Sofya Kovalevskaya. Ανάκτηση από: en.wikipedia.org (τελευταία πρόσβαση: 18/02/2026)
-Sofya Vasilyevna Kovalevskaya. Ανάκτηση από: www.britannica.com (τελευταία πρόσβαση: 18/02/2026)
-Mathematics opens up a new, wonderful world. Ανάκτηση από: www.mpg.de, (τελευταία πρόσβαση: 18/02/2026)
