Δυσλεξία και Οφθαλμοκίνηση
Η οφθαλμοκίνηση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ανάγνωση και την ορθογραφική επεξεργασία. Πριν ο άνθρωπος επεξεργαστεί νοητικά το κείμενο που διαβάζει χρειάζεται να αποκωδικοποιήσει το σύνολο των γραμμάτων που αποτελούν τις λέξεις. Η διαδικασία αυτή γίνεται με τόσο μεγάλη ταχύτητα που μοιάζει αυτόματη. Κατά την ανάγνωση ο ανθρώπινος οφθαλμός εκτελεί τις λεγόμενες σακκαδικές κινήσεις. Οι κινήσεις αυτές είναι διοφθαλμικές, πραγματοποιούνται δηλαδή και από τα δύο μάτια ταυτοχρόνως. Στη διάρκεια των κινήσεων αυτών υπάρχει εστίαση για μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου. Τα μάτια ακολουθούν μία γραμμική πορεία σαρώνοντας τις λέξεις που συναντούν καθώς διαβάζουν. Οι εστιάσεις συμβαίνουν κάθε επτά με εννέα γράμματα. Το οπτικό σύστημα παρουσιάζει προσαρμοστική ικανότητα, καθώς η εστίαση δεν επηρεάζεται από τον τύπο ή το μέγεθος της γραμματοσειράς του κειμένου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει να δούμε τη διαφορά της οφθαλμοκίνησης ανάμεσα σε έναν τυπικό αναγνώστη και έναν με δυσλεξία. Για έναν αναγνώστη με δυσλεξία τα σημεία εστίασης διαρκούν περισσότερο χρόνο από αυτόν ενός τυπικού αναγνώστη. Ο οφθαλμός ενός ανθρώπου χωρίς δυσλεξία διατηρεί μία σταθερή κίνηση καθώς διαβάζει μία αλληλουχία λέξεων. Αντιθέτως, η κίνηση του οφθαλμού στη δυσλεξία είναι παλινδρομική με συνέπεια τη δυσχέρεια στην ανάγνωση. Οι αναγραμματισμοί, η καθρεπτική ανάγνωση, η παράλειψη ή επανάληψη λέξεων ή ολόκληρων σειρών απορρέουν από την κίνηση αυτή. Χρειάζεται κοπιώδης προσπάθεια από έναν άνθρωπο με δυσλεξία να διαβάσει ένα μακροσκελές κείμενο. Ακόμη και μία ήπιας μορφής διαταραχή στην κίνηση των ματιών προκαλεί κούραση στο άτομο καθώς διαβάζει. Οι ασταθείς κινήσεις των οφθαλμών εξακολουθούν να υπάρχουν ανεξάρτητα από το διάβασμα.
Οφθαλμοκίνηση και διάγνωση της Δυσλεξίας
Όλη η παραπάνω γνώση για τον τρόπο λειτουργίας των ματιών αξιοποιείται από τη μέθοδο Παυλίδη. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιεί την οφθαλμοκίνηση για τη διάγνωση της δυσλεξίας. Αποτελεί μία βιολογική μέθοδο που προσφέρει τη δυνατότητα διάγνωσης ακόμη και σε πολύ μικρές ηλικίες. Για τη διεξαγωγή του τεστ χρησιμοποιείται φωτο-ηλεκτρονική τεχνολογία. Ο εξεταζόμενος ακολουθεί με τα μάτια του φωτεινούς ερεθισμούς ενώ ταυτόχρονα δημιουργείται ένα διάγραμμα που καταγράφει την κίνηση του οφθαλμού. Η καταγραφή πραγματοποιείται με ακρίβεια χιλιοστού του δευτερολέπτου. Ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά του τεστ είναι ότι δεν απαιτεί προσαρμογή ξεχωριστά για διαφορετικές χώρες. Ο βιολογικός χαρακτήρας του το καθιστά κατάλληλο για κάθε άνθρωπο σε κάθε χώρα. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η αξιοπιστία του τεστ έγκειται επίσης στο ότι εντοπίζει τη δυσλεξία σε κάθε παιδί, ανεξάρτητα από το κοινωνικό, οικονομικό, γνωστικό και πολιτισμικό υπόβαθρο. Το τεστ δύναται να εφαρμοστεί σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, καθώς η γνώση γραφής και ανάγνωσης δεν προαπαιτούνται.
Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για το άρθρο αυτό:
Land, M. (2006). Eye movements and the control of actions in everyday life. Ανακτήθηκε από: file:///C:/Users/User/Desktop/%CE%9D%CE%AD%CE%BF%CF%82%20%CF%86%CE%AC%CE%BA%CE%B5%CE%BB%CE%BF%CF%82/eye-movements-every-day-life-land-2006.pdf (Τελευταία πρόσβαση 22.11.2020).
Pavlidis, G. (1985). Eye Movements in Dyslexia. Ανακτήθηκε από: https://www.researchgate.net/publication/19192428_Eye_Movements_in_Dyslexia (Τελευταία πρόσβαση 22.11.2020).
