Η «Ζιζέλ» βγήκε για πρώτη φορά στη σκηνή του Παρισιού στις 28 Ιουνίου του 1841.
Ο Θεόφιλος Γκοτιέ εμπνεύστηκε το λιμπρέτο «Ζιζέλ ή οι Ουίλις» από έναν γερμανό ποιητή και το σλαβικό μύθο που θέλει τα ανύπαντρα νεαρά κορίτσια που πεθαίνουν πριν το γάμο τους, να μεταμορφώνονται σε σκοτεινά πλάσματα του δάσους. Όταν το λιμπρέτο έλαβε σάρκα και οστά με τη βοήθεια του Άντολφ Άνταμ, τότε η Ζιζέλ ανέβηκε στη σκηνή και ερμηνεύτηκε από την τότε πρωτοεμφανιζόμενη πρίμα μπαλαρίνα Καρλότα Γκρίζι.
Το κλασικό μπαλέτο της «Ζιζέλ» διατηρεί τη φήμη του και έχει παρουσιασθεί σε αναρίθμητες εκδοχές σε πολλά θέατρα παγκοσμίως. Ο ρομαντισμός, ο έρωτας, η εκδίκηση και η συγχώρεση κράτησαν το έργο αναλλοίωτο και πάντα επίκαιρο, να απεικονίζει τις συναισθηματικές παραστάσεις της ζωής.
Η «Ζιζέλ», η χαριτωμένη χωριατοπούλα με την ασθενική φύση και το πάθος για το χορό πέφτει στα «δίχτυα» του έρωτα του ευγενή Άλμπρεχτ. Ο αριστοκράτης, προκειμένου να μην τρομάξει τη Ζιζέλ, δεν αποκαλύπτει την ταυτότητά του καθώς και την καταγωγή του. Διατηρεί σχέση με τη Ζιζέλ, ενώ είναι λογοδοσμένος με μία γυναίκα αντάξια της καταγωγής του τη Μπατίλντα. Τα σχέδια του Άλμπρεχτ καταρρέουν όταν ο Ιλαρίωνας ανακαλύπτει την ευγενική καταγωγή του πρώτου. Ο Ιλαρίωνας, που διεκδικεί μάταια την καρδιά της Ζιζέλ, αποκαλύπτει την καταγωγή του Άλμπρεχτ μπροστά στη Ζιζέλ καθώς και στη μνηστή του. Αφού όλα τα μυστικά έχουν αποκαλυφθεί, στο τέλος της πρώτης πράξης, η καταρρακωμένη Ζιζέλ, επιδίδεται σε έναν έξαλλο και αλλοπρόσαλλο χορό που της κοστίζει τη ζωή. Σε μία άλλη εκδοχή, η Ζιζέλ αυτοκτονεί με το σπαθί του Άλμπρεχτ. Η Ζιζέλ πέφτει στο χώμα ξέπνοη και η μητέρας μένει εκεί να την κρατάει, χωρίς δάκρυα να της περισσεύουν.
Στη δεύτερη πράξη του έργου, η εκδίκηση λαμβάνει ξεχωριστή θέση. Η Ζιζέλ μετά το θάνατό της, μετατρέπεται σε Ουίλι, δηλαδή ένα μυθικό πλάσμα του σκότους. Οι Ουίλις, τα πνεύματα των νεαρών κοριτσιών που πέθαναν πριν το γάμο τους προδομένες, παρασύρουν τους διαβάτες σε εξοντωτικούς, μέχρι θανάτου χορούς. Τη μοίρα αυτή είχε και ο Ιλαρίωνας, ο οποίος μετανιωμένος για το θάνατο της Ζιζέλ, είχε πάει στον τάφο της να την αποχαιρετήσει. Αφού ο Ιλαρίωνας χάνει τη μάχη με το χορό των Ουίλι, εμφανίζεται στην σκηνή ο Άλμπρεχτ. Τότε, οι Ουίλις τρέχουν να τον παρασύρουν στον χορό τους. Όμως, η μικρή Ουίλι που είχε συχγωρέσει τον αγαπημένο της, παρακαλεί τη Μύρτα, τη Βασίλισσα, να ον λυπηθεί. Τότε, η Μύρτα διατάζει τη μικρή χωριατοπούλα να πάρει μόνη της την εκδίκηση από τον Άλμπρεχτ. Η Ζιζέλ μην μπορώντας να το αποφύγει, χορεύει με τον σχεδόν λιπόθυμο Άλμπρεχτ, μέχρι την αυγή, όταν αυτή επιστρέφει «ήσυχη» στο μνήμα της αφήνοντας στον Άλμπρεχτ στο έλεος της απεγνωσμένης απώλειας.
Το Μπαλέτο της Ζιζέλ σήμερα, κυρίως με τη δεύτερη πράξη του, εκφράζει την γυναικεία προσωπικότητα, που προσπαθεί να πάρει την εκδίκηση για το «αίμα» χρόνων μέσα από κινήματα. Η εκδίκηση των Ουίλι μοιάζει σαν ανακούφιση, μπροστά στο κακό που είχε προκαλέσει ο πρωταγωνιστής. Ωστόσο, η «γυναίκα» στο έργο φαίνεται να παρακούει τις διαταγές των πολλών για χάρη ενός έρωτα. Οι πολυάριθμες αναλύσεις της ιστορίας, αναφέρονται σε μισογυνισμό. Το προφανές είναι, ότι μία εκδίκηση έχει μικρή σημασία όταν χάνεται μία ζωή. Επίσης, Ο Άλμπρεχτ κρίνεται εδώ για ένα ερωτικό παράπτωμα και όχι για την αφαίρεση κάποιου δικαιώματος, ενώ δεν θα μάθουμε ποτέ την αντίδραση της επίσημης αγαπημένης Μπατίλντα. Ευθύνεται η τότε ακραία ταξική κοινωνία για το ψέμα, ή οι διαφορές μεταξύ του «αταίριαστου» ζευγαριού δεν θα γεφυρώνονταν ποτέ; Ίσως να μην μάθουμε ποτέ γιατί η ζωή θα συνεχίζει να είναι οδυνηρά απολαυστική.
Πηγές:
“Giselle”. Ανακτήθηκε από: https://www.britannica.com/topic/Giselle
“To forgive or avenge? Why Giselle may be the perfect ballet for the #MeToo age “. Ανακτήθηκε από: https://www.smh.com.au/entertainment/to-forgive-or-avenge-why-giselle-may-be-the-perfect-ballet-for-the-metoo-age-20180813-h13w60.html
