Η διπολική διαταραχή (γνωστή και ως μανιοκατάθλιψη στο παρελθόν) είναι μία ψυχική νόσος, η οποία ανήκει στην κατηγορία των Διαταραχών της Διάθεσης σύμφωνα με την ταξινόμηση του Διαγνωστικού και Στατιστικού εγχειριδίου για τις ψυχικές διαταραχές της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρίας (DSM-IV). Τα άτομα με διπολική διαταραχή βιώνουν τις δύο ακραίες καταστάσεις, της μανίας και της κατάθλιψης, ενώ παρουσιάζουν μεγάλα ποσοστά ευερεθιστότητας. Οι απότομες αυτές ψυχολογικές μεταπτώσεις λειτουργούν πολλές φορές ως τροχοπέδη στην καθημερινή τους ζωή, προξενώντας τους οδυνηρά συναισθήματα και αδυναμία περάτωσης των καθημερινών τους δραστηριοτήτων.
Πρέπει να σημειωθεί ότι σχεδόν το 4% του πληθυσμού παγκοσμίως έχει διπολική διαταραχή, καθώς και ότι εμφανίζεται με την ίδια συχνότητα και στα δύο φύλα. Εκτός αυτού, έχει παρατηρηθεί ότι εμφανίζεται συνήθως σε νεαρή ηλικία, δηλαδή στα τελευταία χρόνια της εφηβείας ή στην πρώιμη ενήλικη ζωή, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται και το ενδεχόμενο εμφάνισης των συμπτωμάτων της νόσου κατά την παιδική ηλικία.
Σύμφωνα με το DSM υπάρχουν 4 διακριτά είδη διπολικής διαταραχής:
1.Διπολική Διαταραχή τύπου Ι (Bipolar Ι Disorder): Αφορά σοβαρά επεισόδια μανίας,ή και μεικτά επεισόδια (μανία-κατάθλιψη),τα οποία πολλές φορές χρήζουν εισαγωγής σε νοσοκομείο ή κλινική.
2.Διπολική Διαταραχή τύπου II (Bipolar ΙΙ Disorder): Πρόκειται για μία πιο ήπια μορφή,καθώς εκδηλώνονται επεισόδια μανίας και κατάθλιψης,χωρίς όμως να παρατηρούνται έντονες εξάρσεις μανίας ή μεικτών επεισοδίων.
3.Διπολική Διαταραχή μη προσδιοριζόμενη αλλιώς (BP-NOS): Σε αυτήν την περίπτωση η συμπεριφορά τoυ ατόμου παρουσιάζει τα συμπτώματα της διπολικής διαταραχής,ωστόσο, επειδή αυτά είναι ακόμα πιο ήπιας μορφής δεν μπορεί να προκύψει διάγνωση για Διπολική Διαταραχή τύπου I και II.
4.Κυκλοθυμία ή κυκλοθυμική διαταραχή: Πρόκειται για μία εξαιρετικά ήπιας μορφής διαταραχή,καθώς τα άτομα με κυκλοθυμία εκδηλώνουν επεισόδια υπο-μανίας (ήπιας μορφής μανία) και ως εκ τούτου τα συμπτώματα αυτής δεν εμπίπτουν στην παραπάνω συμπτωματολογία.
Επίσης είναι αξιοσημείωτη η λεγόμενη Διπολική Διαταραχή Tαχείας Εναλλαγής (Rapid-Cycling Bipolar Disorder), κατά την οποία τα άτομα εκδηλώνουν επεισόδια μείζονος κατάθλιψης,μανίας, υπο-μανίας ή μεικτά επεισόδια σε διάστημα ενός έτους.
Τι προκαλεί τη διαταραχή;
Πρέπει να σημειωθεί ότι τα αίτια που προκαλούν τη διαταραχή δεν είναι ξεκάθαρα,ωστόσο, οι γενετικοί και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες φαίνεται να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην πρόκλησή της. Πιο συγκεκριμένα, η προχωρημένη ηλικία του πατέρα συμβάλλει στην πρόκλησή της διαταραχής λόγω της αύξησης νέων γενετικών μεταλλάξεων. Εκτός αυτού, τα αίτια ενδέχεται να είναι και ψυχολογικά, νευρολογικά και νευροενδοκρινολογικά.
Αντιμετωπίζεται η διπολική διαταραχή;
Η διπολική διαταραχή δεν μπορεί να θεραπευτεί. Ωστόσο, η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση σε συνδυασμό με τη φαρμακευτική αγωγή μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα με διπολική διαταραχή να ελέγχουν τα υπάρχοντα επεισόδια και και να συμβάλλουν στο να μην αναπτύξουν άλλα στο μέλλον. Υπάρχουν βέβαια και μερικά επεισόδια μανίας που επιβάλλουν νοσηλεία.
Είναι πολύ ενδιαφέρον το γεγονός ότι παρά τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις που έχουν ως αποτέλεσμα το κοινωνικό στίγμα έναντι των ατόμων με διπολική διαταραχή, υπήρξαν εξαίσιες προσωπικότητες που έπασχαν από αυτή. Τέτοιες προσωπικότητες είναι ο ζωγράφος Βίνσεντ βαν Γκογκ, η συγγραφέας Βιρτζίνια Γουλφ, ο Πόε, η Βίβιαν Λη και ο Θίοντορ Ρούσβελτ που είναι γνωστοί για την ιδιοφυΐα και τη δημιουργικότητά τους και που διέπρεψαν στον καλλιτεχνικό τομέα.
Βιβλιογραφία:
- Barker, P., επιμ. (2003). Psychiatric and mental health nursing: the craft and caring. London: Arnold.
- Basco, Monica Ramírez (2005).
- Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-IV. Washington, DC: American Psychiatric Association. 1994.
