Ερωτικές φαντασιώσεις: τι είναι, γιατί τις έχουμε και τι αποκαλύπτουν για την ψυχολογία μας

«Επιστημονική ματιά στις φαντασιώσεις, τύποι, σημασίες και πώς να τις διαχειριστούμε»

Οι ερωτικές φαντασιώσεις — συχνά αποσιωπημένες, μερικές φορές στιγματισμένες — είναι ένα θεμελιώδες αλλά παρεξηγημένο στοιχείο της ανθρώπινης σεξουαλικότητας. Σύμφωνα με έρευνες, η πλειονότητα των ενηλίκων αναφέρει ότι καταφεύγει συχνά σε νοητικές εικόνες ή σενάρια με σεξουαλικό ή ερωτικό περιεχόμενο. Το παρόν άρθρο έχει στόχο να φωτίσει το τι είναι οι ερωτικές φαντασιώσεις, να παρουσιάσει τα πιο συνήθη περιεχόμενά τους, να διερευνήσει τις ψυχολογικές και εξελικτικές τους διαστάσεις, και να προσφέρει πρακτικές συμβουλές για τον αναγνώστη — πάντα με επιστημονικό υπόβαθρο και σεβασμό.

1. Τι εννοούμε με «ερωτικές φαντασιώσεις»

1.1 Ορισμός

Ερωτικές φαντασιώσεις (sexual fantasies) ορίζονται ως «νοητικές εικόνες ή σενάρια σεξουαλικής δραστηριότητας τα οποία περιέχουν συναισθηματικό στοιχείο και απορροφούν τον φανταζόμενο».
Σε αυτές περιλαμβάνονται σκέψεις που προκύπτουν είτε αυθόρμητα είτε συνειδητά διεγερμένες, και αφορούν είτε πραγματικά πρόσωπα είτε φανταστικά/ανώνυμα (Leitenberg & Henning, 1995; Costa, 2023).
Η έρευνα επισημαίνει ότι η φαντασίωση δεν απαιτείται να μετατραπεί σε πράξη, ούτε η επιθυμία (sexual desire) να συνοδεύεται πάντα από φαντασίωση.

1.2 Διάκριση από συναφή φαινόμενα

• Σεξουαλική επιθυμία (sexual desire): Η επιθυμία αναφέρεται στο κίνητρο ή την έλξη για σεξουαλική δραστηριότητα, ενώ η φαντασίωση αναφέρεται στη νοητική αναπαράσταση ενός σεξουαλικού σεναρίου. Ως εκ τούτου, κάποιος μπορεί να έχει σεξουαλική επιθυμία χωρίς να αναδυθεί φαντασίωση· και αντίστροφα, να έχει φαντασίωση χωρίς επί του παρόντος ενεργή επιθυμία.

• Φαντασίωση → πράξη: Η φαντασίωση δεν συνεπάγεται απαραίτητα ότι το σενάριο θα πραγματοποιηθεί. Πολλές φαντασιώσεις παραμένουν στη σφαίρα της φαντασίας. (Costa, 2023)

• Ερωτικά όνειρα κατά τον ύπνο: Τα όνειρα με σεξουαλικό περιεχόμενο έχουν διαφορετικούς μηχανισμούς (συνειρμικούς, υποσυνείδητους) και δεν ταυτίζονται άμεσα με τις φαντασιώσεις σε εγρήγορση. Η βιβλιογραφία προειδοποιεί να μη συγχέουμε τις μορφές αυτές. 
  Η έρευνα δείχνει σαφώς ότι οι φαντασιώσεις είναι ένα καθολικό φαινόμενο στην ενήλικη σεξουαλική ζωή — δηλαδή, το να «φαντάζεται κανείς» δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά μάλλον τον κανόνα.

1.3 Πόσο κοινές είναι

Η συχνότητα εμφάνισης των ερωτικών φαντασιώσεων είναι υψηλή.

• Μια σύγχρονη ανασκόπηση επισημαίνει ότι οι φαντασιώσεις «είναι εξαιρετικά διαδεδομένες στο γενικό πληθυσμό».

• Μια πρόσφατη μελέτη σε ισπανικό δείγμα 4.683 συμμετεχόντων ανέδειξε υψηλές συχνότητες φαντασιώσεων, με σημαντικές διαφορές κατά φύλο.

• Άλλη έρευνα έδειξε ότι το περιεχόμενο των φαντασιώσεων διαφέρει ανά φύλο και σεξουαλικό προσανατολισμό. 
  Συνεπώς, το γεγονός ότι κάποιος έχει ερωτικές φαντασιώσεις είναι φυσιολογικό, και η μη ύπαρξή τους ή η αίσθηση «είμαι μόνος/η σε αυτό» είναι μάλλον η εξαίρεση.

2. Περιεχόμενο και τύποι φαντασιώσεων

2.1 Συνήθη θεματικά μοτίβα

Οι ερωτικές φαντασιώσεις εκτείνονται σε ένα ευρύ φάσμα θεματικών που ποικίλλουν από το πιο «κλασικό» έως το πιο ασυνήθιστο/φαντασιακό.

• Μελέτες δείχνουν πως πολλοί αναφέρουν φαντασιώσεις όπως πάθος, φιλί, στοματικό σεξ, ή σεξ σε μη-συνηθισμένο χώρο — δηλαδή η φαντασίωση δεν επικεντρώνεται μόνο σε γνωστές διατάξεις.

• Μια πρόσφατη έρευνα σε δείγμα 4.683 ατόμων κατέγραψε μια ταξινομία των φαντασιώσεων σε «εξερευνητικές (exploratory)», «οικείες/διερευνητικές (intimate)», «απρόσωπες (impersonal)» και «σαδο-μαζοχιστικές (sadomasochistic)» θεματικές.

• Επιπλέον, σε μια γραμμική διάκριση ανάμεσα σε «τυπικές» και «ατυπικές/παραφυλικές» φαντασιώσεις, επισημαίνεται ότι οι «τυπικές» περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, dominance-submissiveness, στοματική ή πρωκτική επαφή, bondage (BDSM), ενώ οι «ατυπίες» περιλαμβάνουν παραφιλικές φαντασιώσεις όπως voyeurism, exhibitionism, fetishism. 
  Συμπέρασμα: Το εύρος των θεμάτων είναι μεγάλο — η φαντασίωση μπορεί να αφορά γνωστό/άγνωστο πρόσωπο, απλώς νοητικό σενάριο, ή πολύ πιο «τολμηρό» στοιχείο.

2.2 Διαφορές κατά φύλο και σεξουαλικό προσανατολισμό

Έρευνες δείχνουν ότι τόσο η συχνότητα όσο και το περιεχόμενο των φαντασιώσεων διαφέρουν ανάλογα με το φύλο και τον σεξουαλικό προσανατολισμό.

• Σύμφωνα με κεφάλαιο στο Cambridge Handbook of Evolutionary Perspectives on Sexual Psychology, οι άνδρες αναφέρουν πιο συχνά φαντασιώσεις από τις γυναίκες.

• Η μεγάλη έρευνα των Rodríguez-Muñoz κ.ά. (2024) έδειξε ότι: οι άνδρες τείνουν να φαντάζονται και επιθυμούν πιο συχνά τις κατηγορίες «εξερευνητικές, οικείες και απρόσωπες», αλλά λιγότερο πραγματικά συμμετέχουν σε αυτές σε σχέση με τις γυναίκες. Οι γυναίκες εμφάνισαν πιο σταθερή συχνότητα σε όλες τις διαστάσεις, εκτός της σαδο-μαζοχιστικής όπου τα πρότυπα ήταν ιδιαίτερα.

• Η μελέτη «Sexual Fantasies across Gender and Sexual Orientation in Young Adults» κατέγραψε ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός συμβάλλει σημαντικά στο μοτίβο των φαντασιώσεων — π.χ. ομοφυλόφιλοι/ες και αμφιφυλόφιλοι/ες ανέφεραν διαφορετικά πρότυπα από ετεροφυλόφιλους/ες.
  Ερμηνεία: Οι κοινωνικές προσδοκίες, οι ρόλοι φύλου και οι πολιτισμικές παράμετροι πιθανόν επηρεάζουν το πώς και τι φανταζόμαστε — όχι απλώς αν φανταζόμαστε.

2.3 Ταξινομίες και μέτρηση των φαντασιώσεων

Η επιστημονική μελέτη των φαντασιώσεων έχει αναπτύξει διάφορα εργαλεία μέτρησης και ταξινομίες για να καταγράψει το φαινόμενο.

• Το παράδειγμα της τετραδιαιρούς ταξινομίας (exploratory/intimate/impersonal/sadomasochistic) που προαναφέρθηκε (Rodríguez-Muñoz κ.ά., 2024) αποτελεί εργαλείο για να συγκρίνει θεματικές μεταξύ φύλων/προσανατολισμών.

• Σε κριτική ανασκόπηση σημειώνεται ότι τα ερωτηματολόγια ποικίλλουν — some rely on “fantasy checklist”, others σε ανοικτές απαντήσεις — γεγονός που δημιουργεί μεθοδολογικά ζητήματα («measurement heterogeneity»).

• Σύμφωνα με την Lehmiller (2018) (αναφορά στο site του Sexual Health Alliance) οι συμμετέχοντες σε έρευνα επισημαίνουν ότι: ~79% δήλωσαν ότι «θα ήθελαν να ενεργοποιήσουν» την αγαπημένη τους φαντασίωση, ενώ ~23% δήλωσαν ότι πραγματικά το έκαναν. 
  Μεθοδολογική σημείωση: Η αποτελεσματικότητα της έρευνας επηρεάζεται από «αναφορά εαυτού» (self-report), κοινωνικές νόρμες, και περιορισμένα δείγματα (π.χ. WEIRD societies).

Συμπέρασμα

Οι ερωτικές φαντασιώσεις δεν είναι ένα ενιαίο φαινόμενο· διαφοροποιούνται κατά θεματική, κατά φύλο/προσανατολισμό, και κατά τρόπο εμφάνισης/συχνότητας. Η κατανόηση των τύπων — εξερευνητικές, οικείες, απρόσωπες, σαδο-μαζοχιστικές — και η γνώση των κοινωνικών/πολιτισμικών παραγόντων που τις διαμορφώνουν, αποτελεί κρίσιμο βήμα για επιστημονική ανάλυση.

3. Ψυχολογικές και εξελικτικές ερμηνείες

3.1 Ψυχολογική ματιά

Οι ερωτικές φαντασιώσεις μπορούν να ιδωθούν ως «ασφαλείς σκηνές» στο εσωτερικό του ψυχισμού, όπου επιθυμίες, φαντασιακά σενάρια και δυναμικές μπορούν να εξερευνηθούν χωρίς άμεσους εξωτερικούς περιορισμούς. Η έρευνα υποστηρίζει ότι:

• Η παρουσία φαντασιώσεων συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα σεξουαλικής επιθυμίας (sexual desire), ιδίως κατά τα αναπαραγωγικά έτη.

• Η φαντασίωση μπορεί να σχετίζεται με ενοχή ή ντροπή: Σε μελέτη γυναίκων, όσες είχαν υψηλή σεξουαλική ενοχή παρείχαν λιγότερο «πλούσιες» φαντασιώσεις (λιγότερες πράξεις, λιγότερη ποικιλία) σε σχέση με όσες είχαν χαμηλή ενοχή.

• Η υποκειμενική εμπειρία της φαντασίωσης (π.χ. πόσο «παίζει», πόσο «χωρίς όρια», πόσο «εισβολική», πόσο «ντροπιαστική») φαίνεται να συνεισφέρει σημαντικά στην σεξουαλική ικανοποίηση — πέρα από το απλό «πόσο συχνά έχω φαντασιώσεις». 
  Συνεπώς, η ψυχολογική προσέγγιση δεν περιορίζεται στην «περιγραφή» των φαντασιώσεων αλλά και στην δομή, νόημα και υποκειμενική αξιολόγηση τους.

3.2 Εξελικτική/βιολογική προοπτική

Από την σκοπιά της εξελικτικής ψυχολογίας, οι ερωτικές φαντασιώσεις θεωρούνται ως παράθυρο προς τους μηχανισμούς της σεξουαλικής ψυχολογίας που έχουν διαμορφωθεί υπό την πίεση της φυσικής επιλογής:

• Σε επισκόπηση του κεφαλαίου στο Cambridge Handbook, σημειώνεται ότι οι φαντασιώσεις μπορούν να αντανακλούν την εξελικτική διαφορά μεταξύ των φύλων, π.χ. οι άνδρες να «φαντάζονται» περισσότερο/έντονα/ποικιλότερα σενάρια σε σχέση με τις γυναίκες.

• Η ίδια πηγή αναφέρει ότι οι φαντασιώσεις είναι «καθολικές» στο γενικό πληθυσμό — άρα δεν είναι μόνο αποτέλεσμα πολιτιστικών περιορισμών αλλά πιθανώς ενσωματωμένοι σεξουαλικοί και ψυχικοί μηχανισμοί.

• Ωστόσο, η εξελικτική προσέγγιση δεν ισχυρίζεται ότι κάθε συγκεκριμένη φαντασίωση είναι άμεσα «προσαρμοστική». Αντίθετα, προτείνει πως η ανάλυση διαφορετικών προτύπων φαντασιώσεων μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε τους σεξουαλικούς μηχανισμούς. 
  Έτσι, η εξελικτική/βιολογική προοπτική συμπληρώνει την ψυχολογική, συνδέοντας τις φαντασιώσεις με ευρύτερα μοτίβα σεξουαλικής συμπεριφοράς.

3.3 Κλινική / θεραπευτική διάσταση

Η κατανόηση των φαντασιώσεων έχει επίσης σημαντικές εφαρμογές στην κλινική ψυχολογία, τη σεξολογία και τη θεραπεία ζεύγους:

• Έρευνες δείχνουν ότι οι φαντασιώσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν εργαλειακά για την ενίσχυση της σεξουαλικής διέγερσης ή της σεξουαλικής ικανοποίησης—ειδικά σε περιπτώσεις που υπάρχει σεξουαλική δυσλειτουργία.

• Όταν οι φαντασιώσεις συνδέονται με έντονη ενοχή, ντροπή ή επανειλημμένες αρνητικές σκέψεις, μπορούν να γίνουν σημείο δυνατότητας παρέμβασης — π.χ. μέσω ψυχοθεραπείας που εξετάζει το νόημα της φαντασίωσης, τη σχέση με το άγχος ή τις διαπροσωπικές συνέπειες.

• Η χρήση εργαλείων εκτίμησης όπως το Sexual Fantasy Experience Scale (SFES) επιτρέπει στην κλινική πρακτική να αξιολογήσει υποδιαστάσεις όπως «παιχνιδιάρικο», «χωρίς όρια», «λειτουργικό», «εισβολικό», «ντροπή» — και να εντοπίσει πού ενδέχεται να υπάρχει δυσφορία ή περιορισμός. 
  Έτσι, η θεραπευτική αξιοποίηση των φαντασιώσεων δεν στοχεύει στο να «καταργήσει» τις φαντασιώσεις αλλά στο να τις εντάξει σε ένα πλαίσιο κατανόησης, αποδοχής και — όταν χρειάζεται — μετασχηματισμού.

Συμπέρασμα

Οι ερωτικές φαντασιώσεις ενσωματώνουν τρεις συμπληρωματικές προοπτικές:

1. 1. Ψυχολογική — ως νοητικά σενάρια που καθρεφτίζουν επιθυμίες, συναισθήματα, δυναμικές ελέγχου/υποταγής ή αποδέσμευσης.

   2. Εξελικτική/βιολογική — ως παράθυρο στους σεξουαλικούς μηχανισμούς που υπαγόρευσαν διαφοροποιήσεις μεταξύ φύλων, επιδιώξεις, επιλογές συντρόφων.

   3. Κλινική/θεραπευτική — ως εργαλείο κατανόησης, επικοινωνίας και ενίσχυσης της σεξουαλικής ζωής ή αντιμετώπισης δυσλειτουργιών.
      Η ενότητα αυτή δείχνει πως οι φαντασιώσεις δεν είναι απλώς «σκέψεις για σεξ» — είναι πολύπλοκα φαινόμενα που συνδέουν εσωτερικές ψυχικές διεργασίες, σεξουαλικές επιθυμίες και κοινωνικο-βιολογικούς παράγοντες.

4. Γιατί τις έχουμε και ποια η λειτουργία τους

4.1 Λειτουργίες των ερωτικών φαντασιώσεων

Οι ερωτικές φαντασιώσεις δεν είναι τυχαίες «σκέψεις», αλλά μπορούν να εξυπηρετούν πολλαπλούς ψυχολογικούς, σεξουαλικούς και κοινωνικούς σκοπούς.

• Σεξουαλική διέγερση και επιθυμία (sexual arousal & desire): Η ύπαρξη φαντασιώσεων σχετίζεται με υψηλότερη σεξουαλική διέγερση και επιθυμία — η έρευνα δείχνει ότι η συχνότητα των φαντασιώσεων είναι στατιστικά συνδεδεμένη με υψηλότερα επίπεδα σεξουαλικής επιθυμίας, ιδίως κατά τη φάση αναπαραγωγικής δραστηριότητας.

• Εξερεύνηση επιθυμιών και ρόλων: Μέσω της φαντασίας, το άτομο μπορεί να εξετάσει σε ασφαλές περιβάλλον επιθυμίες ή ρόλους που στην πραγματικότητα του/της μπορεί να μην είναι εφικτοί ή επιθυμητοί (π.χ. διαφορετικός σύντροφος, ασυνήθιστη σεξουαλική δραστηριότητα).

• Διαφυγή και ενδοψυχική επεξεργασία: Οι φαντασιώσεις προσφέρουν μια μορφή «νοητικού παιχνιδιού» ή «σκηνής» όπου ο/η φανταζόμενος/η μπορεί να εκφραστεί χωρίς πρακτικούς ή κοινωνικούς περιορισμούς — ένας τρόπος διαφυγής/ανακούφισης/επαναγοράς.

• Ενίσχυση της σχέσης ή της σεξουαλικής ζωής: Στα ζευγάρια, η ανοιχτή χρήση φαντασιώσεων μπορεί να αυξήσει το ενδιαφέρον ή τη δέσμευση στο σεξουαλικό σκέλος, να ενισχύσει τη φαντασία, να διευρύνει τη σεξουαλική εμπειρία.

4.2 Πότε μπορεί να είναι προβληματικές

Αν και οι φαντασιώσεις είναι για τους περισσότερους άνθρωπους φυσιολογικές και δυναμικές, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η λειτουργία τους γίνεται δυσχερής:

• Όταν προκαλούν έντονη ενοχή, ντροπή, φόβο, και το άτομο επιμένει σε αυτές χωρίς να καταφέρνει να τις διαχειριστεί. Η αρνητική συναισθηματική αντίδραση στη φαντασίωση σχετίζεται με χαμηλότερη σεξουαλική λειτουργία.

• Όταν οι φαντασιώσεις υποκαθιστούν τη δράση: δηλαδή όταν το άτομο προτιμά και επιμένει στη φαντασία ως κύρια σεξουαλική έξοδο, αντί για πραγματική επαφή — μπορεί να εμποδίζουν τη φυσιολογική σεξουαλική ζωή.

• Όταν αφορά μη-συναίνουσες, επικίνδυνες, παραβατικές ή βίαιες φαντασιώσεις που προκαλούν δυσφορία ή είναι ανεπίλυτες — τότε μπορεί να απαιτείται επαγγελματική παρέμβαση.

4.3 Ερωτηματολόγια & εργαλεία για αυτοαξιολόγηση

Για κάποιον/α που θέλει να εξετάσει τη σχέση του/της με τις φαντασιώσεις:

• Χρησιμοποιούνται ερευνητικά εργαλεία όπως το Wilson’s Sex Fantasy Questionnaire (WSFQ), το Sexual Fantasy Experience Scale (SFES).

• Παράδειγμα ερωτήσεων: «Πόσο συχνά έχετε ερωτικές φαντασιώσεις;», «Πόσο πολλές από αυτές προκαλούν αισθήματα ενοχής;», «Τι περιέχουν (ρόλους, άτομα, τόπο)».

• Αυτο-αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει στη συνειδητοποίηση: αν οι φαντασιώσεις ενισχύουν τη ζωή ή την εμποδίζουν.

• Σε περίπτωση που διαπιστώνονται προβλήματα (π.χ. η φαντασίωση δημιουργεί ένοχα συναισθήματα ή έχει αντικαταστήσει τη σεξουαλική ζωή), ενδείκνυται η συζήτηση με εξειδικευμένο επαγγελματία (σεξολόγο, ψυχολόγο).

Συμπέρασμα 

Η ενότητα αυτή καταδεικνύει ότι οι ερωτικές φαντασιώσεις έχουν πολλαπλές λειτουργίες — από διέγερση και αυτοεξερεύνηση έως διαφυγή και ενίσχυση σχέσης. Ταυτόχρονα, δεν είναι απαλλαγμένες κινδύνων: όταν προκαλούν έντονη δυσφορία ή απομονώνονται ως κύρια μορφή σεξουαλικής έκφρασης, μπορεί να αποκτούν προβληματικό χαρακτήρα. Η γνώση των εργαλείων αυτοαξιολόγησης και η ενδεχόμενη επαγγελματική καθοδήγηση μπορούν να βοηθήσουν στην υγιή διαχείριση των φαντασιώσεων.

5. Πρακτικά παραδείγματα θεματικών φαντασιώσεων και η ερμηνεία τους

5.1 Φαντασίωση Α: «Σεξ σε μη-συνηθισμένο χώρο»

Περιγραφή: Το άτομο φαντάζεται μια σεξουαλική εμπειρία έξω από τα συνήθη πλαίσια — π.χ. σε μια ταράτσα με θέα, σε δασώδη περιοχή ή σε δημόσιο αλλά απομονωμένο χώρο. Το σενάριο συχνά περιλαμβάνει την αίσθηση της «απόδρασης», της «ανατροπής» της ρουτίνας.
Ερμηνεία: Ψυχολογικά, αυτή η φαντασίωση μπορεί να λειτουργεί ως έκφραση ανάγκης για αλλαγή, για «έξοδο» από την καθημερινότητα ή για αναζήτηση της διέγερσης μέσω «κίνδυνου»/αλλαγής. Η αίσθηση ότι «βρίσκομαι σε μη-συνηθισμένο πλαίσιο» προσφέρει εσωτερική απελευθέρωση. Η βιβλιογραφία δείχνει ότι τέτοιου τύπου φαντασιώσεις — ειδικά όταν περιλαμβάνουν παραβατικά ή λιγότερο «κανονικά» στοιχεία — δεν είναι απαραίτητα παθολογικές αλλά μέρος της ποικιλίας της σεξουαλικής φαντασίας. (Von, 2020; Saramago & Baúto, 2022).

5.2 Φαντασίωση Β: «Ρομαντική σκηνή με άγνωστο/γνωστό πρόσωπο»

Περιγραφή: Το άτομο φαντάζεται μια ερωτική συνάντηση με ένα άγνωστο ή έναν γνωστό που δεν είναι ο τρέχων σύντροφος — με έντονο ρομαντικό ή αισθησιακό ύφος, συχνά με έμφαση στη συναισθηματική φόρτιση, το «νέο», το ακαθόριστο.
Ερμηνεία: Από ψυχολογική σκοπιά, αυτή η φαντασίωση μπορεί να συμβολίζει την επιθυμία για συναισθηματικό ανανέωμα, για «κάτι καινούργιο», ή για μια πλευρά του εαυτού που δεν εκφράζεται επαρκώς μέσα στην υπάρχουσα σχέση ή ζωή. Επιπλέον, μπορεί να αντανακλά ανάγκη για σύνδεση πέρα από το απλό σεξ – για «προσοχή», για ενθουσιασμό, για ενίσχυση της αυτοεικόνας. Ερευνητικά, σε μελέτες για γυναίκες φαντασιώσεις αυτού του τύπου συνδέθηκαν με θετική επίδραση στη σεξουαλική ικανοποίηση, εφόσον δεν συνοδεύονται από έντονη ενοχή. (Seehuus, Clifton, Khodakhah & Lander, 2022).

5.3 Φαντασίωση Γ: «Παιχνίδι ρόλων εξουσίας/υποταγής (BDSM-στοιχείο)»

Περιγραφή: Το άτομο φαντάζεται μια ερωτική σκηνή όπου υπάρχει δυναμική εξουσίας — ή ο/η φανταζόμενος/η έχει τον έλεγχο, ή υποτάσσεται σε κάποιον/α — με σαφείς ρόλους, ενδεχόμενα δεσμευτικά ή απελευθερωτικά στοιχεία (π.χ. bondage, dominion/submission).
Ερμηνεία: Αυτή η θεματική φαντασίωσης συχνά συνδέεται με εσωτερικές δυναμικές: π.χ. ποιος κρατάει τον έλεγχο στη ζωή μου; πόσο επιτρέπω να με καθορίζουν άλλοι; ποια πλευρά του εαυτού μου παραμένει ανεκφράστη; Η βιβλιογραφία επισημαίνει ότι τέτοιες φαντασιώσεις δεν υποδεικνύουν κατ’ ανάγκη παθολογία αλλά μπορούν να λειτουργήσουν ως ασφαλές πεδίο εξερεύνησης διαπροσωπικών και ψυχικών ρόλων. (Von, 2020; Saramago & Baúto, 2022).

5.4 Φαντασίωση Δ: «Σεξ με πολλαπλούς συντρόφους / ομαδικό σεξ»

Περιγραφή: Το άτομο φαντάζεται ερωτική εμπειρία με περισσότερα από δύο άτομα ή σε σενάριο όπου η μονογαμία/μοναδικός σύντροφος δεν είναι προϋπόθεση. Το σενάριο μπορεί να τονίζει την ποικιλία, την υπέρβαση των ορίων, την ελευθερία επιλογής.
Ερμηνεία: Ψυχολογικά, η φαντασίωση αυτή μπορεί να συμβολίζει αναζήτηση της διαφοροποίησης, της «απελευθερωμένης» σεξουαλικότητας ή της πιθανότητας επιλογών πέρα από τα συμβατικά όρια. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το άτομο επιθυμεί να το πράξει· αλλά μπορεί να υποδηλώνει νοητικό «πειραματισμό» με το τι θα ήταν δυνατόν. Η έρευνα αναδεικνύει ότι τέτοιου είδους φαντασιώσεις είναι όχι σπάνιες αλλά μέρος της φυσιολογικής ποικιλίας και μπορούν να σχετίζονται με υψηλότερο σεξουαλικό ενδιαφέρον, υπό προϋποθέσεις. (Sexual Fantasy Research, 2023).

6. Συμπεράσματα

6.1 Τι μπορούμε να κρατήσουμε

Οι ερωτικές φαντασιώσεις είναι ένα καθολικό και ποικιλόμορφο φαινόμενο — δεν εκφράζουν απαραίτητα «παράξενες» ή «λανθασμένες» σκέψεις, αλλά μπορούν να θεωρηθούν μέρος της σεξουαλικής μας ζωής. Η έρευνα δείχνει ότι περισσότερες φαντασιώσεις από ό,τι νομίζουμε δεν είναι στατιστικώς ασυνήθιστες.

Το περιεχόμενο των φαντασιώσεων ποικίλλει ευρέως και διαμορφώνεται από το φύλο, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την πολιτισμική και κοινωνική κατασκευή, αλλά και την προσωπική ιστορία.

6.2 Ψυχολογική & εξελικτική σημασία

Ψυχολογικά, οι φαντασιώσεις μπορούν να εξυπηρετούν λειτουργίες όπως η διέγερση, η εξερεύνηση, η διαφυγή ή η αυτοκατανόηση — για παράδειγμα, να δοκιμάζουμε νοητικά ρόλους που στην πραγματική ζωή δεν ενδέχεται να πάρουμε.

Εξελικτικά, οι φαντασιώσεις μπορούν να «αντανακλούν» βαθύτερες σεξουαλικές στρατηγικές — για παράδειγμα, να συνδυάζουν την εξερεύνηση με την επιλογή συντρόφου ή με σεξουαλική διέγερση χωρίς άμεσες δεσμεύσεις.

6.3 Διαχείριση & δεοντολογία

Είναι σημαντικό να τις βλέπουμε με σεβασμό — να αναγνωρίζουμε ότι είναι φυσιολογικές, χωρίς να αυτο-στιγματιζόμαστε ή να αισθανόμαστε κατ’ ανάγκην ένοχοι/ες.

Να τις αποδεχόμαστε — και όταν χρειάζεται — να τις διαχειριζόμαστε συνειδητά. Αυτό σημαίνει: ενσυνείδητη αναγνώριση της φαντασίωσης, συνειδητότητα για το αν ενισχύει ή εμποδίζει τη ζωή/σεξουαλικότητά μας, και αν απαιτείται, επικοινωνία ή/και επαγγελματική υποστήριξη.

6.4 Πράξη, συναίνεση και ασφάλεια

Τέλος, η φαντασίωση — όπως κάθε σκέψη — δεν είναι απαγορευμένη, αλλά η πράξη και η επικοινωνία γύρω της απαιτούν συναίνεση, σεβασμό και ασφάλεια. Δεν αρκεί να «φανταζόμαστε»· αν επιλέξουμε να τη μοιραστούμε ή να την πραγματώσουμε, πρέπει να είναι με σαφή όρους και αμοιβαία αποδοχή.

6.5 Προτροπή προς τον αναγνώστη

Αναρωτηθείτε: Τι μπορεί να σας λέει η δική σας φαντασίωση; Πώς μπορείτε να τη διαχειριστείτε ώστε να σας βοηθά — και όχι να σας δυσκολεύει; Με λίγη ενσυνείδητη διαχείριση, οι ερωτικές φαντασιώσεις μπορούν να γίνουν πόρος σεξουαλικής ευημερίας και αυτογνωσίας.

Πηγές:

• Saramago, M. A., & Baúto, R. V. (2022). Sexual fantasy. In T. K. Shackelford (Ed.), The Cambridge handbook of evolutionary perspectives on sexual psychology (pp. 197–214). Cambridge University Press.
  https://doi.org/10.1017/9781108975419
• Lehmiller, J. J., & Gormezano, A. M. (2023). Sexual fantasy research: A contemporary review. Current Opinion in Behavioral Sciences, 48, 101406.
  https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2022.101406
• Seehuus, M., Clifton, J., Khodakhah, D., & Lander, M. (2022).
  The study of sexual fantasy in women: A review of the findings and methodological challenges. Current Sexual Health Reports, 14, 165–173.
  https://doi.org/10.1007/s11930-022-00334
• Rodríguez-Muñoz, A., et al. (2024).
  Erotic imagination and fantasy typologies in a large Spanish sample. Archives of Sexual Behavior, 53, 1829–1845.
  https://doi.org/10.1007/s10508-024-02785-1
• Hasson, Y., & Ginzburg, K. (2023).
  The sexual fantasy experience scale: Development and validation. Archives of Sexual Behavior, 52, 1169–1184.
  https://doi.org/10.1007/s10508-023-02794-1
• Von, Y. (2020). Sexual fantasy: A hermeneutic literature review (Master’s thesis). Auckland University of Technology.
  https://doi.org/10.13140/RG.2.2.31656.78086
• Lehmiller, J. J. (2018). Tell Me What You Want: The Science of Sexual Desire and How It Can Help You Improve Your Sex Life. Da Capo Press.