Πάνω από 100 δισεκατομμύρια προβολές – τόσο μεγάλη είναι η απήχηση των πιο δημοφιλών hashtags που αφορούν την ψυχική υγεία στο TikTok. Μέσα σε λιγότερο από ένα λεπτό, λοιπόν, ένα βίντεο μπορεί να σε «διαγνώσει» ή ακόμη και να σε πείσει ότι η ψυχοθεραπεία δεν είναι αποτελεσματική. Αλλά τι συμβαίνει όταν ένα viral βίντεο ξεκινάει να αντικαθιστά την ψυχοθεραπεία;
Από το δωμάτιο θεραπείας στο «For You» page
Η ψυχική υγεία έχει περάσει δυναμικά στη δημόσια συζήτηση και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πιο συγκεκριμένα, πλατφόρμες όπως το Instagram και το TikTok έχουν γίνει οι κύριες πηγές ενημέρωσης για πολλούς νέους. Hashtags όπως #ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητα) και #ΨυχικήΥγεία συγκεντρώνουν δισεκατομμύρια προβολές. Από τη μία, αυτό έχει θετικό αντίκτυπο: μειώνει το κοινωνικό στίγμα, δημιουργεί δημόσιες συζητήσεις και ανοίγει την πόρτα προς την προσωπική αναζήτηση. Από την άλλη, η πληροφόρηση είναι συχνά απλουστευμένη, ελλιπής ή παραπλανητική.
Ψευδείς πληροφορίες για περισσότερα likes;
Έρευνα του 2023 από το Journal of Medical Internet Research ανέλυσε 168 TikTok βίντεο για τη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (ΓΣΘ). Περίπου 1 στα 4 παρουσίαζε τη ΓΣΘ ως αναποτελεσματική ή μη έγκυρη παρόλο που η ΓΣΘ έχει επιστημονικά αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα. Τα παραπλανητικά βίντεο, μάλιστα, είχαν υψηλότερη απήχηση από τα επιστημονικά τεκμηριωμένα.Παρόμοια αποτελέσματα ανέδειξε και το Canadian Journal of Psychiatry (2022), όπου πάνω από τα μισά βίντεο με περιεχόμενο σχετικό με την ΔΕΠΥ ήταν παραπλανητικά – ενθαρρύνοντας την αυτοδιάγνωση χωρίς καμία ιατρική καθοδήγηση. Το φαινόμενο επιβεβαιώθηκε ξανά το 2025, όταν ερευνητές στο Journal of Digital Health ανέλυσαν 1000 βίντεο. Το 1/3 των βίντεο που παρείχαν «συμβουλές» δεν βασίζονταν σε καμία επιστημονική τεκμηρίωση, και μόλις το 3.8% περιείχε αναφορά σε πηγή. Κι όμως, αυτά τα βίντεο κυριάρχησαν σε προβολές.
Γιατί όμως ευδοκιμεί η παραπληροφόρηση;
Το TikTok προωθεί περιεχόμενο που είναι άμεσο, συγκινητικό και εύκολα καταναλώσιμο. Προσωπικές ιστορίες, σύντομα «κόλπα» και δραματικές εξομολογήσεις έχουν πιο εύκολη και γρήγορη διάδοση από επιστημονικές παρουσιάσεις. Όμως αυτό συχνά θολώνει τη γραμμή ανάμεσα στην προσωπική εμπειρία και την ιατρική συμβουλή. Μία αφήγηση προσωπικής εμπειρίας μπορεί να ερμηνευτεί ως διάγνωση και μια απογοήτευση από τη θεραπεία μπορεί να αποδοθεί σε αναποτελεσματικότητα της μεθόδου συνολικά.
Επιπτώσεις στη ψυχοθεραπευτική πράξη
Όλο και περισσότεροι νέοι ξεκινούν ψυχοθεραπεία έχοντας ήδη σχηματίσει άποψη για το τι τους συμβαίνει, ετικετοποιώντας την κατάσταση τους πολλές φορές βασισμένοι σε βίντεο λίγων δευτερολέπτων. Αν και τέτοιες ανησυχίες αξίζουν διερεύνησης, η υπερπληθώρα μη τεκμηριωμένων πληροφοριών μπορεί να υπονομεύσει τη θεραπευτική σχέση και διαδικασία.
Η ευθύνη των επαγγελματιών
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να γίνουν γέφυρα – όχι υποκατάστατο – της γνώσης γύρω από την ψυχοθεραπεία. Κατά συνέπεια, δεν είναι απαραίτητο να τα δαιμονοποιήσουμε, αλλά οφείλουμε να έχουμε στο νου μας πως πολλές φορές δεν έχουν φίλτρα αξιοπιστίας. Ειδικότερα, όταν η πληροφόρηση αποτελεί υπόθεση αλγορίθμων, η ακρίβεια συχνά θυσιάζεται στον βωμό της ταύτισης και της προβολής. Η ψυχική υγεία δεν χωράει σε hashtags. Δεν είναι μόδα, ούτε τάση. Είναι ανάγκη. Και αυτή η ανάγκη αξίζει χώρο, χρόνο και σεβασμό. Σήμερα, έχουμε μπροστά μας την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουμε το διαδίκτυο ως εργαλείο για να μιλήσουμε αλλιώς για την ψυχική υγεία, με βάθος, με φροντίδα και ευθύνη. Όμως, το διαδίκτυο δεν μπορεί -και δεν πρέπει- να αντικαταστήσει τη σχέση, την ψυχοθεραπευτική παρουσία και την επιστήμη της ψυχολογίας. Όλοι ζητάμε απαντήσεις. Το ερώτημα είναι: θα τις αναζητήσουμε εκεί που πραγματικά υπάρχουν;
Πηγές:
- Lorenzo-Luaces, Lorenzo & Dierckman, Clare & Adams, Sydney. (2023). Attitudes and (mis)information about cognitive-behavioral therapy (CBT) on TikTok: An analysis of video content (Preprint). Journal of Medical Internet Research. 25. 10.2196/45571.
- Yeung A, Ng E, Abi-Jaoude E. TikTok and Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: A Cross-Sectional Study of Social Media Content Quality. The Canadian Journal of Psychiatry. 2022;67(12):899-906. doi:10.1177/07067437221082854
- Turuba et al. (2025). The Landscape of Mental Health Advice on TikTok. Journal of Digital Health.
