Τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις καταγράφονται σε κοινωνικά καθημερινά θέματα, σε πολιτικές απόψεις, σε θρησκευτικές αντιλήψεις, σε εργασιακά περιβάλλοντα.
Στην εποχή που ζούμε είναι αναγκαίο να κατανοούμε σε βάθος έννοιες όπως στερεότυπα και προκαταλήψεις, καθώς και την επιρροή που ασκούν στην κοινωνία ως σύνολο και στον άνθρωπο ως μέρος αυτού.
Τι ορίζονται ως στερεότυπα και τι ως προκαταλήψεις:
Στην κοινωνική ψυχολογία το στερεότυπο είναι η υπεργενικευμένη πεποίθηση σχετικά με μια κατηγορία ανθρώπων. Τα στερεότυπα είναι γενικευμένα, επειδή το άτομο υποθέτει ότι το στερεότυπο που πιστεύει για μια κατηγορία ανθρώπων ισχύει για κάθε μεμονωμένο άτομο σε μια συγκεκριμένη κατηγορία ατόμων. Ενώ τέτοιες γενικεύσεις μπορεί να φανούν χρήσιμες όταν γίνονται γρήγορες αποφάσεις, αυτές οι γενικεύσεις μπορεί να είναι εσφαλμένες όταν εφαρμόζονται για συγκεκριμένα πρόσωπα. Τα στερεότυπα οδηγούν στη κοινωνική κατηγοριοποίηση, η οποία είναι ένας από τους λόγους ανάπτυξης συμπεριφορών προκατάληψης. Στερεότυπο – Βικιπαίδεια (wikipedia.org)
Προκατάληψη είναι η πεποίθηση, η γνώμη που δεν στηρίζεται σε λογική επιχειρηματολογία προς την οποία μάλιστα και αντιπαρατίθεται ανυποχώρητα. Υπολαμβάνεται ως μια γνώμη ή ένα σύνολο γνωμών ή ακόμα και ως ολόκληρη θεωρία η οποία έχει σχηματισθεί κατά έναν μη επιστημονικό τρόπο κοινώς αποδεκτό, αλλά και μια τοποθέτηση που περιλαμβάνει συναισθήματα όπως η περιφρόνηση και η απέχθεια. Προκατάληψη – Βικιπαίδεια (wikipedia.org)
Τα στερεότυπα λοιπόν, είναι οι προκατασκευασμένες ιδέες και αντιλήψεις που μια κοινωνία τις ασπάζεται χωρίς κριτική σκέψη. Χωρίς φιλτράρισμα και χωρίς αντίρρηση. Τα στερεότυπα οδηγούν τις περισσότερες φορές στο φαινόμενο του ρατσισμού. Προκαταλήψεις είναι οι ιδέες, οι γνώμες, οι αρχές και οι αρνητικές στάσεις που κρατάει κάποιος απέναντι σε μία κοινωνική ομάδα.
Συνήθεις στερεότυπα στην κοινωνία που ζούμε είναι τα εξής: <<οι γυναίκες είναι κατώτερες από τους άντρες>>, << ο γυναίκες δεν είναι καλοί οδηγοί>>, <<όσοι δεν έχουν πτυχίο είναι κατώτεροι εκείνων που έχουν>>, <<όσοι ζουν σε μία συγκεκριμένη πόλη είναι πιο βίαιοι από άλλους>>.
Τέτοιου είδους φράσεις οδηγούν στο γεγονός πως τόσο ένα στερεότυπο όσο και μία προκατάληψη είναι ικανά:
Να παραμορφώσουν την πραγματικότητα και να απομακρύνουν τον άνθρωπο από αυτήν.
Να οδηγήσουν σε κοινωνικά ρατσιστικά φαινόμενα, στον φανατισμό και την βία σε βάρος μειονοτήτων.
Να εμποδίσουν την επικοινωνία και την ορθή σκέψη.
Να αναπαράγουν τον συντηρητισμό, καθώς η μετάδοσή τους γίνεται από γενιά σε γενιά.
Να κυριαρχήσει η στασιμότητα, γιατί κάθε νέο στοιχείο απορρίπτεται.
Σε μία κοινωνία που εξελίσσεται με τόσο ταχείς ρυθμούς, οι έννοιες του στερεότυπου και της προκατάληψης είναι σημαντικό να κατανοούνται και φυσικά να γίνονται αντιληπτές οι επιπτώσεις τους τόσο σε ανθρώπινο και διαπροσωπικό επίπεδο, όσο και σε κοινωνικό υπόβαθρο.
