Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί
Επιστήμη

ΓΤΟ : Επιστήμη, Υγεία και Περιβάλλον

ΓΤΟ : Επιστήμη, Υγεία και Περιβάλλον

Δημοσιεύτηκε Χρόνος ανάγνωσης 4 λεπτά
f𝕏in✉

Οι άνθρωποι ήδη πριν από 10.000 – 12.000 χρόνια με στόχο την βελτίωση της καθημερινότητάς είχαν αναπτύξει τρόπους να ελέγχουν τα φυτά που καλλιεργούν και τα ζώα που εκτρέφουν. Σκοπός τους ήταν -και είναι- να πάρουν ορισμένα επιθυμητά χαρακτηριστικά από τα φυτά και τα ζώα. Αυτό που ήλπιζαν ήταν οι επόμενες γενεές να είναι πιο ανθεκτικές  στις ασθένειες, να έχουν μεγαλύτερη παραγωγικότητα και καλύτερη ποιότητα στα προϊόντα που δίνουν. Έτσι, ανέπτυξαν δύο φυσικές διαδικασίες : την τεχνική των ελεγχόμενων διασταυρώσεων και το μπόλιασμα.

 Οι πρώτη γνωστή χρήση της τεχνικής των ελεγχόμενων διασταυρώσεων έγινε από αρχαίους γεωργούς της Νεολιθικής Εποχής. Τα ζώα και φυτά με τα επιθυμητά χαρακτηριστικά διασταυρώνονται μεταξύ τους με στόχο να παράγουν απογόνους που θα φέρουν τα ίδια χαρακτηριστικά. Οι δύο φυσικές διαδικασίες μειονεκτούν. Αυτό διότι είναι  χρονοβόρες μέθοδοι και επίπονες στη περίπτωση των ζώων  αφού απαιτούνται συνεχείς διασταυρώσεις. Επίσης οι απόγονοι φέρουν συνήθως ορισμένες μόνο από τους επιθυμητούς χαρακτήρες άλλα και μη επιθυμητές ιδιότητες.  

Σήμερα, για να βελτιώσουμε τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού, κυρίως φυτών, έχει αναπτυχθεί η τεχνολογία της γενετικής τροποποίησης. Πόσο καλά όμως γνωρίζουμε τι είναι οι Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί (GMO’s), τα πλεονεκτήματα και τις επιδράσεις τους στην υγεία και στο περιβάλλον;

Τι είναι οι Γενετικά Τροποποιημένα Οργανισμοί

Γενετικά τροποποιημένα ή διαγονιδιακα ορίζονται τα ζώα και τα φυτά τα οποία έχουν υποστεί γενετική αλλαγή με τη χρήση της Γενετικής Μηχανικής. Η Γενετική Μηχανική αναφέρεται στην μεταφορά γενετικού υλικού , συνήθως γονιδίου, από έναν οργανισμό. Στόχο είναι να προσδώσει στον άλλον οργανισμό κάποιο επιθυμητό χαρακτηριστικό. Οργανισμοί οι οποίοι περιέχουν ή είναι αυτούσιοι (καρποί) αποτέλεσμα γενετικής τροποποίησης ονομάζονται Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί. Ο λόγος παρέμβασης στους οργανισμούς αφορά  την κάλυψη αναγκών τροφής τόσο από ανθρώπους όσο και για ζωοτροφές  άλλα και την ανθεκτικότητα των οργανισμών σε ασθένειες και καιρικές συνθήκες . Στόχος της  Γενετικής Μηχανικής  είναι η βελτίωση ενός οργανισμού με τεχνικές σύγχρονης βιοτεχνολογίας και γονιδιακής τεχνολογίας.  

Τεχνικές Γενετικής Τροποποίησης 

  1. Επιλέγεται ο οργανισμός (οργανισμός δότης) στου οποίου το γενετικό υλικό υπάρχει γονίδιο υπεύθυνο για την φυσική έκφραση του επιθυμητού χαρακτηριστικού.
  2. Έπειτα γίνεται εντοπισμός και απομόνωση του γονιδίου εκφράσεις του χαρακτηριστικού. Αυτό επιτυγχάνεται με την βοήθεια ειδικών ενζύμων που απαντάται φυσικά στον οργανισμό δότη και ονομάζονται περιοριστικές ενδονουκλεάσες. Αυτές έχουν την ιδιότητα να αναγνωρίζουν αλληλουχίες και να καταλύουν δεσμούς στο DNA 
  3. Το γονίδιο που απομονώθηκε από τον οργανισμό δότη χρειάζεται να εισέλθει στον οργανισμό που πρόκειται κατά αυτόν τον τρόπο να τροποποιήσει γενετικά. Για να επιτευχθεί αυτό είναι απαραίτητη η χρήση φορέα τον ρόλο του οποίου συνήθως αναλαμβάνει κάποιος πλασμίδιο από  βακτήριο ή αδρανοποιημένος ιός. Στο γενετικό υλικό του φορέα εισάγεται το γονίδιο του οργανισμού δότη με τη βοήθεια των ίδιων περιοριστικών ενδονουκλεασών,
  4. Ο φορέας που περιέχει το επιθυμητό γονίδιο εισάγεται στον οργανισμό δέκτη.
  5. Με την ανάπτυξη του γενετικά τροποποιημένου φυτού παρατηρείτε αν έχει επιτευχθεί η διαδικασία και αν τι φυτό εκφράζει το επιθυμητό γονίδιο 

Σημαντική ιδιότητα των διαγονιδιακών φυτών (και ζώων) είναι η ικανότητα αυτών να μεταβιβάζουν τις νέες ιδιότητες στους απογόνους τους.

Πλεονεκτήματα Διαγονιδιακών Φυτών

Τα κύρια χαρακτηριστικά που προστίθενται στα GMO’s είναι η ανθεκτικότητα σε ζιζανιοκτόνα, ανθεκτικότητα σε εντομολογικές ασθένειες και σε ιούς. Τα φυτά των οποίων οι καλλιέργειες είναι αποτέλεσμα γενετικής τροποποίησης είναι: σόγια και καλαμπόκι (για ζωοτροφές),  βαμβάκι και  καρπούζι. Τα διαγονιδιακά φυτά πλεονεκτούν καθώς προφυλάσσονται από έντομα και ζιζάνια ενώ ταυτόχρονα παράγουν προϊόντα με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Μερικά επιπλέον πλεονεκτήματα είναι ότι έχουν ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης και μπορούν να αναπτυχθούν σε ποικίλες συνθήκες καλλιέργειας.

Επίδραση Διαγονιδιακών Φυτών στην Υγεία και το Περιβάλλον

Στο κομμάτι της ανθρώπινης υγείας, οι κύριες ανησυχίες αφορούν την ανάπτυξη αλλεργιών και τη μεταφορά γονιδίων. Τα συνηθισμένα τρόφιμα που φτιάχνονται με παραδοσιακή καλλιέργεια συνήθως δεν ελέγχονται για αλλεργίες. Αντίθετα, τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα περνούν από ειδικούς ελέγχους που έχουν αξιολογηθεί από τον Food and Agriculture Organization (FAO) και τον World Health Organization (ΠΟΥ). Γενικά, δεν συνιστάτε να λαμβάνονται γονίδια από οργανισμούς που προκαλούν αλλεργίες, και να εντάσσονται σε μη αλλεργιογόνους οργανισμούς. Όσον αφορά την μεταφορά γονιδίων, υπάρχει ανησυχία μήπως γονίδια από γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα περάσουν στα κύτταρα του ανθρώπου ή στα βακτήρια του εντέρου και προκαλέσουν προβλήματα υγείας. Η ανησυχία στρέφετε γύρω από τα γονίδια που δίνουν αντοχή στα αντιβιοτικά, καθώς χρησιμοποιούνται συχνά στην παραγωγή GMO’s. Αν και το σενάριο αυτό είναι αρκετά απίθανο, προτιμάτε η χρήση γονιδίων που δεν φέρουν αντοχή στα αντιβιοτικά.

Τα ζητήματα που αφορούν το περιβάλλον το πώς οι GMO’s μπορεί να επηρεάσουν το περιβάλλον. Πιο συγκεκριμένα, μπορεί οι ΓΤΟ να «ξεφύγουν» στη φύση και να μεταφέρουν τα τροποποιημένα γονίδιά τους σε άγρια φυτά.  Τα γονίδια πιθανόν να μπορούν να παραμείνουν στο περιβάλλον και μετά τη συγκομιδή. Επίσης υπάρχει ανησυχία ότι μπορεί να επηρεαστούν οργανισμοί που δεν είναι στόχος, όπως ωφέλιμα έντομα. Ακόμα και στο κομμάτι της βιοποικιλότητας, οι GMO’s μπορεί να μειώσουν τη ποικιλία των φυτών λόγω έντονης ανάπτυξης συγκεκριμένων μονοκαλλιεργειών. 

Οι εταιρείες σε παγκόσμια κλίμακα οφείλουν να αναγράφουν στη συσκευασία τους περιέχουν GMO’s. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει ένα ιδιαίτερα αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο όσον αφορά τα  θέλοντας να διαφυλάξει το περιβάλλον για την δημόσια υγεία.

Βιβλιογραφία